T Ü RKİY E C UM HU RİY E Tİ Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü 1924-1927 ISBN: 978- 625-7377-13-3 Türkiye Cumhuriyeti Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü 1924-1927 Transkripsiyon Prof. Dr. Dündar ALİKILIÇ Arş. Gör. Muhammet Ünal ARVAS Dr. Öğr. Üyesi Serkan ERDAL Hazırlayanlar Arş. Gör. Muhammet Ünal ARVAS Dr. Öğr. Üyesi Serkan ERDAL Büşra K. AKTUNA Transkripsiyon Kontrol T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Yayın Koordinatörü Muhammet Özdemir Redaktör © 2023 TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANLIĞI CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANLIĞI YAYINLARI Yayıncı Sertif ika No: 45482 2. Baskı, Ankara, 2023 İletişim Kızılırmak Mah. Mevlana Bulvarı No: 144 Çankaya/Ankara/TÜRKİYE T +90 312 590 20 00 | webinfo@iletisim.gov.tr | www.iletisim.gov.tr Yayına Hazırlık Progo Reklam ve Tanıtım Hizmetleri T 0 312 229 19 33, Ankara Baskı Ankara Ofset Basım Matbaacılık Ltd. Şti. T 0 312 384 50 63, Ankara Matbaa Sertifika No: 50648 Takdim .................................................................................................... IV Ön Söz ..................................................................................................... VI Künye Albümü Üzerine ................................................................ VIII Giriş ........................................................................................................... X Kim Kimdir? ....................................................................................... XXI İndeksler .................................................................................................LV 1. Alfabetik İsim İndeksi .......................................................... LVI 2. Kitapta Yer Alan Basın Kuruluşlarının İsimleri .......... LX 3. Basın Mensuplarının Unvanlarına Göre İndeksi .... LXII 4. Kurum ve Kuruluşlarına Göre Gazetelerin ve Gazete Çalışanlarının İndeksi ...................................... LXVII Künye Albümü’nde Yer Alan Unvanlar ............................ LXXIII Belgeler............................................................................................. LXXV Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü: 1924-1927 (Transkripsiyon)................................ 1 Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü: 1924-1927 (Tıpkıbasım)........................................ 1 İçindekiler “Büyük ve Güçlü Türkiye” hedefi doğrultusunda son 20 yıldır, eko- nomiden sağlığa, enerjiden savunmaya, sanayiden ulaşıma kadar pek çok alanda gerçekleştirdiğimiz atılımları, demokratik zeminde elde ettiğimiz kazanımlarla beraber basın yayın alanında da hayata geçir- dik. Ülkemiz genelinde gerçekleştirdiğimiz reformlar, Türk basınının çeşitlenmesine, daha demokratik ve özgürlükçü bir yapıya kavuşma- sına vesile oldu. İletişim altyapısına yaptığımız yatırımlarla, ülkemiz- de dijitalleşmeye hız ve yaygınlık kazandırdık. Basın yayın, medya ve iletişim alanında yaptığımız düzenlemelerle Türkiye’yi, yeni iletişim teknolojileri, internet gazeteciliği, sosyal medya gibi mecralarda dün- yanın öncü ülkelerinden biri haline getirdik. Kamuoyunun haber alma hakkını kullanabilmesi ve doğru bilgi- lendirilmesi açısından medya, demokrasinin yapı taşlarından biridir. Demokratik ve ahlâki sorumluluk bilinciyle, basın meslek ilkelerine uyan gazeteciler, toplum için hayati bir görevi yerine getirirler. De- mokrasimizin kesintiye uğradığı dönemlerde bir vesayet aygıtı olarak kullanılan, çok ciddi baskılara uğrayan Türk medyası, çoğulcu yapı- sıyla artık daha demokratik bir hüviyet kazanmıştır. Özgürlük-güven- lik dengesinin gözetildiği düzenlemelerle, medyamızın halkımız adı- na üstlendiği denetleyici rolü daha güçlendirilmiştir. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığımız yaptığı düzenlemeler- le bir taraftan medya mensuplarının çalışmalarını kolaylaştırırken, diğer taraftan da basın yayın tarihimize ilişkin arşiv faaliyetlerini de yürütmektedir. Milletin ve kurumların hafızası olan arşivlerimiz aynı Takdim Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) IV zamanda birer kültür ve tarih hazineleridir. Hem geçmişi anlatan hem de maziyi geleceğe aktaran arşivler, toplumların dünü ile yarını ara- sında köprü olurken, sosyal ve beşeri bilimler için de en ciddi kaynak- ların başında yer almaktadır. Ülkemizde geçmişi iki asrı bulan basın hayatına dair değerli çalış- malara imza atan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığımız, Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü ile basın yayın ta- rihimizin önemli bir dönemine ışık tutmaktadır. Bu alanda ilmi tetkik yürütecek araştırmacılar için kaynak eser niteliğinde olan arşiv çalış- ması, Cumhuriyet’in ilk yıllarında basın mesleğini icra eden şahsiyet- lere dair kıymetli bilgiler de sunmaktadır. Titiz bir araştırmanın ürünü olan bu önemli eserde emeği geçen herkesi tebrik ediyor, basın camiamız için hayırlara vesile olmasını di- liyorum. TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANI RECEP TAYYİP ERDOĞAN V 2002’den bu yana Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdo- ğan’ın liderliğinde büyük bir değişim ve gelişim gösteren Türkiye, de- mokrasi, insan hakları ve şeffaf yönetim alanlarındaki kazanımlarını, Temmuz 2018’den itibaren Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi ile adeta taçlandırmıştır. Bu dönemde ülkemizde ifade ve basın hürriyeti alanı da hem genişletilmiş hem de daha güçlü şekilde güvence altına alınmıştır. Bu ortam Türk medyasında da çoğulculuğun ve çeşitliliğin artmasına imkân tanımıştır. “Büyük ve Güçlü Türkiye” hedefine giden yolda atılan tarihî bir adım olan Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’nin getirdiği kaza- nımlardan biri de Cumhurbaşkanlığına bağlı bir kurum olarak İletişim Başkanlığının ihdas edilmesi olmuştur. Vizyon ve misyonu doğrultu- sunda pek çok fonksiyon icra eden İletişim Başkanlığının sorumlu- luklarından biri de etkin ve nitelikli bir medya ortamı sağlamaktır. Bu kapsamda medya mensuplarının çalışmalarını kolaylaştırmak, onla- rın mesleki ve sosyal gelişimlerine katkıda bulunmak amacıyla birçok faaliyet gerçekleştiren Başkanlığımız, basın kartıyla ilgili işlem ve sü- reçlerin yürütülmesi görevini de yerine getirmektedir. Hâlihazırda yerli ve uluslararası olmak üzere yaklaşık 16 bin med- ya mensubu basın kartı taşımaktadır. 2021 yılı içinde, 41 ülkeden ve 212 kurumdan toplam 340 uluslararası medya mensubu, Türkiye ve bölgemizdeki gelişmeleri takip etmek üzere Başkanlığımızdan akre- ditasyon almıştır. Ön Söz Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) VI Basın kartlarının ülkemizde 100 yıllık bir geçmişi bulunmaktadır. Basın kartlarının ilk örnekleri, Cumhuriyet’in hemen başında, 1920’li yıllardan itibaren Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi tara- fından verilmiş ve kayıt altına alınmıştır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü de henüz kuruluş günlerini yaşayan bir ülkenin, basın ve yayın alanını kanun ve yönetmeliklerle bir düzene kavuşturmayı öncelikli olarak ele aldığını gösteren önemli bir kaynaktır. Bu önem ve öncelik, günü- müzde de devam etmektedir. Bu eser, Millî Mücadele’mize şahitlik eden, Cumhuriyet’imizin ge- lişmesi ve demokratikleşmesi için gayret gösteren, hakikat arayışın- dan ödün vermeyen basın mensuplarımıza saygı ve minnetimizin bir nişanesi olarak tarihe not düşmek amacını taşımaktadır. Hakikat temsilcisi olan gazeteciler, yüklendikleri bu önemli sorum- luluğu yerine getirirken, İletişim Başkanlığını her zaman yanlarında bulmaya devam edeceklerdir. TÜRKİYE CUMHURİYETİ CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANI PROF. DR. FAHRETTİN ALTUN VII Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi 7 Haziran 1920 ta- rih ve 6 sayılı Kanun’la kurulmuştur. Kanun’un 1. maddesinde Umum Müdürlüğün kuruluş gayesi şu cümlelerle ifade edilmektedir: “Alelumum dâhilî ve haricî neşriyat ve irşadat ve istihbarat işleriyle meşgul olmak ve bilcümle matbuat umuruna merci teşkil eylemek üzere ‘Matbuat ve İstihbarat Müdiriyeti Umumiyesi’ unvanı ile İcra Riyaseti- ne merbut bir müdiriyet-i umumiye tesis edilmiştir.”1 Umum Müdürlük, Cumhuriyet’in ilk yıllarında “Hüviyet Varaka- sı” adıyla yerel ve ulusal basın mensupları ile Türkiye’de görev yapan yabancı basın mensuplarına “basın kartı” tahsis etmekte, basın men- subunun bilgileri bir “Künye Albümü”ne kaydedilmektedir. Kaydedi- len bilgiler arasında tahsis yapılan gazetecinin adı, çalıştığı veya tem- sil ettiği süreli yayın, görevi ile kartın veriliş tarihi yer almaktadır. Künye Albümü’nün ilk sayfalarında tarih bilgisi kaydedilmemiştir. (3) numara sıra sayısı ile Künye Albümü’ne kaydedilen Tanin gazetesi Ankara muhâbiri Münir Müeyyed Bey’e ait bilgilerin yanına Latin harf- leriyle yazılan (1923) tarihinin, o yıllarda resmî kayıtların Arap harfle- riyle tutuluyor olması sebebiyle sonradan verildiği düşünülmektedir. Tarihin sıralı olarak kaydedilmesi, Türkçe Fransızca Tanin gaze- tesi başyazarı Hüseyin Cahid (Yalçın) Bey’in (10) numaralı kaydıyla birlikte başlamaktadır. Hüseyin Cahid Bey’in kaydının altında 25/2/ [1]340-[25 Şubat 1924] tarihi yer almaktadır. Buradan itibaren kayıt- larda tarih sırası düzenli şekilde devam etmektedir. Bu itibarla Umum Müdürlüğün, ancak 1924 yılından itibaren kayıt işlemlerini daha dü- zenli tuttuğunu söyleyebiliriz. Künye Albümü’nde yer alan ilk kayıt Karagöz Gazetesi Müdür-i Umûru Mahmud Sadık Bey’e, son kayıt ise 9 Şubat 1927 tarihli Amas- ya’da yayımlanan Emel Gazetesi Seyyar Muhabiri Hikmet Bey’e aittir. Eserde basın mensuplarının ve basın kuruluşlarının bilgilerinin yanı sıra 1924-1927 yılları arası düzenli bir tarih kaydının da tutulması ba- sın tarihi açısından önemli bir boşluğu dolduracaktır. Kimler Gelmiş, Kimler Geçmiş... Araştırmacılara Cumhuriyet Dönemi basınına dair değerli bilgi- ler sunan Künye Albümü’nde, 1920’li yıllarda basın dünyamızda yer alan önemli şahsiyetlerin kayıtlarına ulaşılmaktadır: Tanin gazetesi başyazarı Hüseyin Cahit (Yalçın), Vatan gazetesi sahibi ve başyazarı Ahmed Emin (Yalman), İctihad Mecmuası imtiyaz sahibi ve sorumlu müdürü Dr. Abdullah Cevdet bu isimlerden bazılarıdır. Bu Kitapta Neler Var? Künye Albümü’nün orijinal sayfaları “tıpkıbasım” olarak, trans- kripsiyonu yapılmış metinleri de ayrı bir bölüm olarak verilmiştir. Sayfa karşılaştırmalarında kolaylık sağlamak için, orijinal Albüm say- fası ile transkripsiyon sayfasına aynı sayfa numarası verilmiştir. Eser yayına hazırlanırken, özellikle yabancı basın yayın organla- rının ve mensuplarının tayin ve tespitinde süreli yayınlarla ilgili çe- şitli kataloglar, basın tarihi ile ilgili bibliyografyalar, akademik çalış- malar taranarak tespit edilen gazete ve şahıs isimleri orijinal haliyle 1 Ceride-i Resmiye, 5 Cemâziyelâhir 1339 (H) [14 Şubat 1337 (R)/14 Şubat 1921(M)], ss. 2-3. Künye Albümü Üzerine Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) VIII yazılmıştır. Ancak literatür taraması sonucu basın mensubunun veya kuruluşunun kesin adının tespit edilememesi, basın mensuplarının kaynaklarda farklı yazılışlarının olması veya albümdeki bilgilerle li- teratürdeki bilgilerin uyuşmaması durumunda albümdeki okunuşları esas alınmıştır. Ayrıca okuyucuya kolaylık sağlaması açısından hem şahıs hem de süreli yayın indeksleri hazırlanmıştır. “Kim Kimdir?” başlıklı bölümde Künye Albümü’ne kaydedilmiş, Cumhuriyet Dönemi basınının önemli isimlerinin kısa biyografileri yer almaktadır. Künye Albümü’nde yer alan basın mensupları ve basın kuruluşları üzerinden, araştırmacılara faydalı olacağı ümit edilen dört ayrı indeks hazırlanmıştır. Söz konusu tasnifler, “İndeksler” başlığı altında “Alfabetik İsim İndeksi”, “Kitapta Yer Alan Basın Kuruluşlarının İsimleri”, “Basın Mensuplarının Unvanlarına Göre İndeksi”, “Kurum ve Kuruluş- larına Göre Gazetelerin ve Gazete Çalışanlarının İndeksi” başlık- ları altında sıralanmıştır. Son bölümde ise dönem içinde kullanılan meslek unvanları “Kün- ye Albümü’nde Yer Alan Unvanlar” başlığı altında, güncel karşılık- larıyla sözlük haline getirilmiştir. Dilekçeler ve Bilgi Notları Künye Albümü’nün ilerleyen sayfalarında zaman zaman dilekçe- ler ve bilgi notları da yer almaktadır. Dilekçe ve bilgi notlarının bir kıs- mı basın mensubunun bulunduğu sayfaya, kişisel bilgilerinin hemen yanına iliştirilmiş, bir kısmı ise Albüm’ün sonuna yerleştirilmiştir. Bu dilekçe ve bilgi notlarının orijinalleriyle transkripsiyonu yapılmış me- tinleri, “Belgeler” başlığı altında ayrı bir bölümde verilmiştir. Künye Albümü’nün yayına hazırlanmasında emeği geçen; • Sayın Prof. Dr. Uğur Ünal’a (T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanı) • Sayın Prof. Dr. Erhan Afyoncu’ya (Milli Savunma Üniversitesi Rektörü) • Sayın Prof. Dr. Ali Birinci’ye (Eski Türk Tarih Kurumu Başkanı) • Sayın Prof. Dr. B. Zakir Avşar’a (HBVÜ İleşitim Fakültesi Dekanı) • Sayın Muhammet Safi’ye (Cumhurbaşkanlığı Arşiv Daire Başkanı) • Sayın Prof. Dr. Dündar Alikılıç’a (Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi) • Sayın Arş. Gör. Muhammet Ünal Arvas’a (Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Bilgi ve Belge Yönetimi ABD) • Sayın Dr. Öğr. Üyesi Serkan Erdal’a (Atatürk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü) teşekkür ederiz. Cumhuriyet’in ilk yıllarında tutulmuş kayıtları ilk kez gün yüzüne çıkaracak Künye Albümü’nün basın ve yayın tarihimize ışık tutacağını ümit ediyoruz. T.C. CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANLIĞI IX Medeniyet tarihi içinde basın tarihi çalışmaları mühim bir yer tu- tar. Bilgi ve enformasyonun önemi insanlığın ilk ortaya çıktığı dönem- lerde anlaşılmıştır. Her yeni kaynak basın tarihini zenginleştirmekte ve yazımına katkı sağlamaktadır. Basına ve basın mensuplarına yönelik hak ve imkânlar konu- sunda başlangıçtan günümüze büyük bir mesafe kaydedildiği açıktır. Ancak bu günlere gelinceye kadar kat edilen aşamaların da bilinmesi, gelinen noktadan daha ileri adımlar atılabilmesi için elzemdir. Onun için basın tarihi üzerine yazıp çizerken, konuşurken, biraz da insan hak ve özgürlükleri tarihi üzerinde durduğumuz bilinmelidir. Basına yönelik her düzenleme ilk başlarda “kontrol sağlamak” amacıyla çıkarılmış olsa da sonrasında hep hak ve özgürlükler tartış- malarını doğurmuş, tartışmalar her halükarda hak ve özgürlüklerin alanının genişletilerek yeniden tanımlanması ile neticelenmiştir. Aynı zamanda bu düzenlemeler, kurumsallaşma süreçlerini hızlandırmış ve gazeteciliğin bir meslek olarak gelişmesine de katkı sağlamıştır. İlk basın organlarının ortaya çıkışından itibaren hem ilgi ve me- rak hem de kuşkuyla yaklaşılan gazetecilik mesleğinin gelişim süre- cinde ülkemiz Avrupa’nın gerisinden başlamakla birlikte sonrasında hızlı yol almıştır. Ülkemizde basın tarihi içinde gazeteciliğin bir meslek olarak do- ğuşu, hak ve özgürlüklerin genişlemesi süreci zor ve zahmetli olmuş- tur. Hiç kuşku yok ki, basın organlarının ortaya çıkışının ve gazeteci- liğin meslekleşmesinin tarihimizin en zorlu, sıkıntılı süreçlerine denk gelmesinin de etkisiyle hak ve özgürlükler alanında yapılan mücade- leler bir bakıma basın özgürlüğü, düşünce ve ifade özgürlüğü temelli gerçekleşmiştir. Johann Carolus tarafından 1605 yılında çıkarılan Almanca Relation aller Fuernemmen und gedenckwürdigen Historien (Önemli ve Anılmaya Layık Olayların Muhasebesi), dünyadaki ilk gazete ka- bul edilir. Biçim olarak bir kitabı andıran bu gazete, Kutsal Roma İmparatorluğu dâhilinde, özgür kent statüsünde bir yerleşim olan Strasbourg’da yayımlanıyordu. Bu gazeteyi takiben Avrupa’nın deği- şik kentlerinde başka gazeteler de çıkmıştır. Gazetenin Osmanlı Dev- leti’ne gelmesi ise ilk gazeteden yaklaşık iki yüz yıl kadar sonradır. Osmanlı sınırları içinde yayımlanan ilk gazete bugün sınırlarımız dışında kalmış olan Mısır’da, Mehmed Ali Paşa tarafından 3 Aralık 1828’de çıkarılmış Vekâyi-i Mısriye’dir. Bu gazete İslâm basın tarihinde önemli bir yere sahip olduğu gibi, Türk basın tarihinin başlangıcında da pek mühim bir yer tutar. Zira bir Müslüman tarafından yayımla- nan ilk Türkçe-Arapça gazetedir. Bağdat Valisi Davud Paşa’nın 1816’da yayımladığı rivayet edilen Türkçe-Arapça Curnalu’l-Irakhi’den bahsedilse de bu gazetenin her- hangi bir nüshasına ulaşılmamıştır. Bu sebeple Vekâyi-i Mısriye ilk olma vasfına sahiptir. Aynı zamanda devamlılığı dolayısıyla da Türk ve İslam basın tarihinin en önemli, müşterek süreli yayınlarından bi- ridir. Künye Albümü İçinde Büyük Bir Tarih Prof. Dr. Zakir AVŞAR* Giriş * Hacı Bayram Veli Üniversitesi, İletişim Fakültesi Dekanı. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) X Vekâyi-i Mısriye’nin çıkarılma aşamasına gelmeden önce 18. yüz- yılın sonlarında gelindiğinde, İslam ülkelerinde de bir kısım süreli yayının ortaya çıktığını tespit etmekteyiz. Bunlar için söylenebilecek belirgin özellik, yabancılar tarafından ve yayımlandıkları bölge hal- kının konuştuğu diller haricindeki bir dilde çıkarılmış olmalarıdır. İs- tanbul’da Eylül 1795’te Fransız Büyükelçiliği tarafından, elçilik yayın organı olarak çıkarılan Bulletin des Novelles (Haberler Bülteni), İslâm ülkelerinde görülen ilk süreli yayındır. Bunu bir sene sonra Gazette Française de Constantinople (İstanbul’da Fransız Gazetesi) takip et- miştir. Osmanlı ülkesinin bir başka şehrinde, İzmir’de de 1824’ten iti- baren yine Fransızlar tarafından Le Smyrneen (İzmirli), Le Spectateur Oriental (Doğu Gözlemcisi) ve Le Courrier de Smyrnien (İzmir Posta- sı) gibi gazeteler çıkarılmıştır. Vekâyi-i Mısriye’nin halk üzerinde yarattığı tesir, keza Vali Kava- lalı Mehmet Ali Paşa’nın Bâbıâlî’ye rağmen yaptığı bu yenilik ayrıca İzmir’de Fransız avukat Alexandre Blacque tarafından devralınan Le Courrier de Smyrneen (İzmir Postası) adlı gazetenin Osmanlı yanlısı olarak Avrupa nezdinde Yunan, Rus, İngiliz ve Fransız politikalarını sert bir şekilde eleştirmesi de Memalik-i Osmaniye’de bir gazete çıka- rılması fikrinde etkili olmuştur. Dolayısıyla Memalik-i Osmaniye’de her gün olup bitenlerin halka duyurulması amacıyla II. Mahmut döneminde 1831 yılında ilk resmî gazete olarak Takvîm-i Vekâyi’nin yayınına başlandığı bilinen bir ha- disedir. Takvîm-i Vekâyi II. Mahmut’un emri ile Lırokır adıyla Erme- nice ve Otumanikos Monitor adıyla Rumca olarak da yayımlanmıştır. Gazetenin yayını ve yönetimi için bir de Takvimhâne Nezareti kurulmuş ve nazırlığa eski vak’anüvislerden Mekke Kadısı Seyit Meh- med Esad Efendi, musahhihliğe Müderris Karsîzâde Cemal Efendi getirilmiştir. Takvîm-i Vekâyi’nin ilk sayısı, 1831 yılı Kasım’ında; sekiz sayfa metin, iki sayfa da mukaddime (ön söz) olarak neşredilmiştir. Yazılar genelde altı bölümde toplanıyordu: Umur-u dahiliye (iç haber- ler), umur-u hariciye (dış haberler), mevad-ı askeriye (askeri konular), fünun (bilim), tevcihat-ı ilmiye (atamalar), ticaret ve es’ar (fiyatlar). Takvîm-i Vekâyi’nin ilk sayısı 5 bin adet basılmıştır. Devlet büyükle- rine, ulemaya, yüksek düzeydeki memurlara, taşradaki eşrafa ve elçi- liklere gönderilmiştir. Bu gazeteyi 9 yıl sonra ilk özel gazete olarak yayın hayatına giren Ceride-i Havadis takip etmiştir. İlk özel Türk gazetesi olarak da kabul edilen Ceride-i Havadis’i bir İngiliz yurttaşı olan William Churchill ya- yın hayatına sokmuştur. Şinasi ve Âgâh Efendilerin 1860’ta çıkarmaya başladıkları Ter- cümân-ı Ahvâl, Türkler tarafından çıkarılan ilk özel Türk gazetesi ola- rak da kabul edilir. Tercümân-ı Ahvâl’in arkasından ise 1876’ya kadar pek çok gaze- te neşredilmiştir ki bunların önemlileri 1861’de Tasvîr-i Efkâr, 1866’da Muhbir, 1869’da Basîret, 1872’de İbret adıyla çıkan gazetelerdir. Âgâh Efendi’nin Tercüman-ı Ahvâl’inde 25 sayı çalışan Şinasi, 27 Haziran 1862’de Tasvîr-i Efkâr gazetesini çıkarmıştır. Şinasi’nin XI Fransa’ya gitmesi üzerine gazeteyi Namık Kemal çıkarmış, Namık Kemal’in de Paris’e gitmesi üzerine bu kez Recaizâde Mahmut Ekrem devam ettirmiştir. Kimi uzun ömürlü olan kimi çok kısa sürede kapanan bu gazetele- rin sayısı mütemadiyen artmıştır. Osmanlı Devleti’nin pek çok yerin- de hem Müslüman hem de gayrimüslim ahaliye yönelik yayımlanan gazetelerin ve dergilerin sayısının fazlalaşması, yeni bir iş kolu doğur- muştur. Bu yeni sektör, gazete ve dergilerin yoğunlaştığı yerin adıyla anılır olmuştur. Öyle ki, ilk gazetelerin hükûmet merkezi Bâbıâlî’de çıkmasından ötürü basının merkezi de Bâbıâlî olmuştur. Bâbıâlî’den Cağaloğlu Yokuşu’na doğru bir sektörel büyüme gerçekleşmiştir. Bu bölgeler, basın tarihi içinde çok özel ve önemli bir konuma ulaşmış, yakın zamanlara kadar da Türk basınının kalbi buralarda atmıştır. Diğer taraftan yabancı basında Osmanlı Devleti hakkında çıkan ha- ber ve neşriyatı takip etmek, dünyada olan bitenleri kaçırmamak için de Reisü’l-Küttablık’ın Hariciye Nezareti’ne çevrilmesinden sonra bu nezarete bağlı Tercüme Kalemleri oluşturulurken, bu kadar çok sayıda gazetenin, derginin, yayının olduğu bir yapıya yönelik olarak kamu oto- ritesi bazı düzenlemeler yapma ihtiyacı duymuştur. Bilginin kontrolsüz bir şekilde yayılmaması, yalan ve yanlışa dayalı kara propagandanın önlenmesi, kitle iletişim araçlarıyla halkın manipüle edilmesine engel olunması, kamu düzeninin bozulmaması, halkın doğru bilgiye ulaşma- sının yolunun açılması, kısıtlı olan kâğıt ve baskı materyaline ulaşım- da devletin katkısı, basın mensuplarının görevlerini yaparken sıkıntı- ya uğramamaları için kendilerine bir alan açılması, Osmanlı ülkesinin dünyada iyi tanınması gibi pek çok husus bu ihtiyacı doğuran sebepler arasındadır. Nitekim Batı kamuoyunda kurgulanmaya çalışılan olum- suz Osmanlı imajına karşı mücadele ile dünyadaki gelişmeleri takip et- mek için 1883-1884 yıllarında Hariciye Nezareti bünyesinde Matbuat-ı Ecnebiye İdaresi kurulmuştur. Bu kurum, dış basında yer alan yanlış haberleri tekzip etmek, muzır neşriyatın ülkeye girişine mani olmak ve iç basına haber servis eden yabancı ajansların gönderdikleri telgrafları kontrol etmek gibi görevleri üstlenmiştir. Osmanlı Devleti’nde ikamet eden yabancı gazeteciler ve basın temsilcilerinin de doğru bilgilerle do- natılıp, sempatilerinin kazanılması ve Osmanlı Devleti aleyhinde yayın yapmalarının önüne geçilmesi de idarenin göreviydi. Matbuat-ı Ecne- biye İdaresi’nin faaliyetleri 1913 yılında sona ermiş, görevleri Matbuat Müdüriyet-i Umumiyesi’ne devredilmiştir. Basın yayın alanının düzenlenmesine ilişkin mevzuata baktığı- mızda 1857’de çıkarılan Matbaalar Nizamnamesi’ni görmekteyiz. İlk ihdas edilen teşkilat ise 1862 yılında Maârif-i Umumiye Nezareti’ne bağlı olarak kurulan Matbuat İdaresi olmuştur. Bu teşkilatın görevleri 1864 yılında düzenlenen ilk Matbuat Nizamnamesi ile belirlenmiştir. Bu ilk kurumsal yapı 1870’te Hariciye Nezareti’ne, 1877’de ise Dâ- hiliye Nezareti’ne bağlanmış, 1913’e kadar bir müdürlük olarak faaliyet göstermiştir. Bu tarihte ise Umum Müdürlük (Genel Müdürlük) olarak yeniden düzenlenmiş, Matbuat Müdiriyet-i Umumiyesi adını almıştır. Bu kurum varlığını saltanatın kaldırılışına, yani 1 Kasım 1922’ye kadar sürdürmüştür. Millî Mücadele’de Basın Kuşkusuz ki, İstanbul’daki bu yapı görevini sürdürürken Anado- lu’da başlayan Millî Mücadele hareketinin de en önemli işlerinden biri hem sürdürülen mücadelenin iç ve dış kamuoyuna duyurulması ve destek toplanması hem gerçek dışı bilgi ve haberlere karşı tedbir alın- ması hem de gerekli bilgilerin hızlı ve doğru bir şekilde elde edilme- si ve kıymetlendirilmesi olmuştur. Millî Mücadele’nin sürdüğü 1919- 1922 arasında Türkiye’nin bugünkü sınırları içerisinde çıkmış olan gazete ve dergilerin edebî ve mizahi nitelik taşıyanlarının dışında, Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XII siyasi içerik taşıyanlarının sayısının 100’ün üzerinde olduğunu da ha- tırda tutmakta yarar vardır. Bu yayınların pek çoğunun nüshalarına erişebilmek ne yazık ki zor- dur. İstanbul’da neşredilenlerin nüshaları büyük ölçüde arşivlerde bu- lunmakla birlikte Anadolu’da yayımlananlar için aynı şeyleri söylemek mümkün değildir. Kâğıt, matbaa, baskı malzemesi, eleman gibi zorluk- lar nedeniyle pek çoğu zaten düzenli olarak yayımlanmamıştır. Mustafa Kemal Paşa Millî Mücadele’nin iletişimine çok önem ver- miş, Sivas Kongresi esnasında İrade-i Milliye gazetesini neşrettirmiş, bu çabalarını Ankara’ya geldiğinde Hakimiyet-i Milliye ile sürdürmüştür. Albayrak, Açıksöz, Öğüt, Babalık, Yeni Adana, İstikbal gibi ülkenin değişik yerlerinde çıkan ve Millî Mücadele’nin sesi olan gazeteler de yine bu dönemin en önemli süreli yayınlarıdır. Keza, İstanbul gazeteleri, özellikle dış haberler, yorumlar bakımın- dan haber ajansları ile bağlantıları, yurt içinde ve dışında nitelikli ve sürekli elemanlarının bulunması, yabancı dillere vâkıf çevirmenlere sahip olmaları ve gerektiğinde dış ülkelere muhabir gönderebilmeleri gibi imkânlara sahip olduğu için Anadolu Hareketi tarafından dikkat- le takip edilmiştir. Burada yeri gelmişken Millî Mücadele’nin yanında yer alan yayın organlarının belli başlılarını zikretmek, kadirşinaslık olacaktır. İşgal İstanbul’unda Millî Mücadele’ye açık destek vermek gerçekten zor bir iştir ve her zaman takdirle, teşekkürle yâd edilmesi gereken büyük bir erdem ve vatanperver tavırdır. Tasvîr-i Efkâr: 1862’de Şinasi tarafından çıkarılan bu gazeteyi 1909’da Ebuzziya Tevfik yayımlamaya başlamış, Ocak 1913’ten itiba- ren ise oğulları Velid ve Talha sürdürmüşlerdir. Bir ara Tevhîd-i Efkâr adını alan Tasvîr-i Efkâr, Mondros Mütarekesi ile başlayan dönemde ağır baskılara karşın çekinmeden ve korkmadan Anadolu’daki Millî Mücadele’ye destek vermiştir. Ruşen Eşref (Ünaydın) gazetenin mu- habiri olarak Sivas Kongresi’ne gönderilmiştir. Ayrıca, Aydın cephesi- ne de muhabirler gönderilerek Millî Mücadele hakkında derli toplu ve etkili haberler yayımlamıştır. Mustafa Kemal’in resmi ve biyografisi de ilk kez bu gazetede yayımlanmıştır. Tasvîr-i Efkâr, Mart 1925 tari- hine kadar yayın hayatını sürdürmüştür. Vakit: 1875 yılında Filip tarafından kurulan bu gazeteyi, Ekim 1917’den itibaren Hakkı Tarık Us ile Asım Us çıkarmıştır. Başyazarlı- ğını Ahmet Emin Yalman’ın yaptığı Vakit gazetesi Millî Mücadele’yi bütün gücüyle desteklemiştir. Günlük olarak çıkan Vakit’in yazı kad- rosunda bulunan isimler de önemlidir: Ahmet Şükrü (Esmer), Ali Ek- rem (Uşaklıgil), Reşat Nuri (Güntekin), Refik Ahmet (Serengil), Halil Lütfi (Dördüncü)... İkdam: 1894-1928 yılları arasında yayımlanan bu gazete bir ara Hürriyet ve İtilaf Partisi’ni desteklemiştir. Başyazarı ve kurucusu Ah- met Cevdet’tir. Mütareke yıllarında gazeteyi Yakup Kadri (Karaosma- noğlu) yönetmiş, Millî Mücadele’yi öven yazılarından dolayı divan-ı harbe verilmiştir. Gazetenin yazı kadrosunda Ahmet Rasim, Ahmet Refik, Hüseyin Cahid, Hüseyin Rahmi yer almıştır. Ankara’ya ilk mu- habir gönderen İstanbul gazetesi İkdam olmuştur. Günlük olarak ya- yımlanmıştır. İleri: Ocak 1918-1924 yılları arasından yayımlandı. Başyazarı Ce- lal Nuri (İleri)’dir. Günlük olarak yayımlanan gazete, belirli bir sayı- ya kadar Âtî adı altında çıkarılmıştır. İlk cephe haberlerini bu gazete vermiştir. Millî Mücadele’yi bütünüyle desteklemiş olup Ankara’daki TBMM Hükûmeti tarafından maddi yönden desteklenmiştir. İstanbul’da çıkarılan gazeteler arasında dikkati çekenlerden biri de Akşam’dır. Mayıs 1918’den itibaren yayımlanmış olup Millî Müca- dele’yi bütün gücüyle desteklemiştir. Gazetenin kurucuları: Necmettin XIII Sadak, Kazım Şinasi Dersan, Falih Rıfkı Atay ve Ali Naci Karacan’dır. Akşam gazetesi uzun süre yayın hayatını devam ettirmiştir. Mustafa Kemal Paşa’nın ortakları arasında olduğu Minber gazete- si de yine Millî Mücadele için önemlidir. İstanbul’da 1908’de yayımlanmaya başlayan Sebilürreşad dergisi de Millî Mücadele için fevkalade değerli bir yayın organı olarak te- mayüz etmiştir. Sahibi ve sorumlu müdürü Eşref Edib, başyazarı ise Mehmet Akif (Ersoy)’dur. Bu derginin ilk 185 sayısı Sırât-ı Müstakîm adı ile yayımlanmıştır. Millî Mücadele’yi destekleyen bu dergi, bir ara Kastamonu’da çıkmış, Ankara’nın işgali tehlikesi belirince Kayseri’ye taşınmış, Sakarya Savaşı’ndan sonra yeniden Ankara’da yayın hayatı- nı sürdürmüştür. Sebilürreşad ve Mehmet Akif Ersoy’un Millî Müca- dele içindeki yeri tartışmasız çok büyüktür. Genel olarak Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri ile ilişkili olarak yayın yapan ve Millî Mücadele’yi destekleyen Anadolu gazetelerinden bir kısmını şöyle sıralayabiliriz: Babalık, Öğüt (Öğüt Dergisi), İrade-i Milliye, Hâkimiyet-i Milliye, İzmir’e Doğru, Doğrusöz (Balıkesir), Ses (Balıkesir), Aydın İli (Aydın), Ertuğrul (Bursa), İnkılâp (Bursa), Yeni Adana (Adana), Misâk-ı Millî (Kayseri), Açıksöz (Kastamonu), Mücahede-i Milliye (Sivas), Gaye-i Milliye (Sivas), Satvet-i Milliye (Elazığ), Hukuk-u Beşer (İzmir), Amal-i Milliye (Maraş), Emel (Amasya), Türkoğlu (Bolu), Işık (Giresun), Ahali (Edirne)... Albayrak: Mart 1913-1921 arasında Erzurum’da yayımlandı. Selim Polat tarafından kurulan gazete, İttihat ve Terakki Partisi’nin yayın or- ganı durumunda idi ve Millî Mücadele yıllarında Doğu Vilayetleri Mü- dafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti’nin güçlü bir sesi olmuştur. Birinci Dünya Savaşı sırasında Erzurum’un Ruslarca işgali süresince çıkma- mıştır. Kongreler döneminin önemli yayın organlarındandır. Özellikle Ermeni sorunu ile ilgili yayınlarıyla dikkati çekmiştir. Açıksöz: Haziran 1919’da Kastamonu’da çıkmaya başlamıştır. Hüs- nü Açıksöz tarafından çıkarılan gazete 16 Eylül 1919 tarihinden itiba- ren Kuva-yı Milliye’yi destekleyen yazılar yayımlamıştır. Kuzeybatı Anadolu’nun en etkili gazetesi hâline gelmiştir. Tirajı bir ara 1500’ü bulmuştur. Kastamonu Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin yayın organı hâline gelmiş olan Açıksöz, İstanbul haberlerini Zonguldak ve İnebolu muhabirleri, Ankara haberlerini de Ankara muhabiri kanalıyla sağla- mıştır. Yayın hayatını 1932 yılına değin sürdüren Açıksöz’ün yazı kad- rosunda, Hasan Fehmi (Turgal), İsmail Hakkı (Uzunçarşılı), Mehmet Akif (Ersoy), İsmail Habib (Sevük) bulunuyordu. İzmir’e Doğru: 16 Kasım 1919 tarihinde ilk sayısı yayımlanan İzmir’e Doğru gazetesinin yayın hayatı 29 Haziran 1920 tarihine kadar sür- müştür. Balıkesir’de yayımlanan bu gazetede İzmir sorunu işlenmiştir. Gazetenin sahibi Vasıf Çınar, başyazarı ise Mustafa Necati idi. 74 sayı yayımlanabilmiş olan İzmir’e Doğru gazetesi, “Millî emelleri savunacak yazılar kabul edilir.” cümlesiyle Millî Mücadele’yi savunduğunu belirt- miştir. Balıkesir’in Yunan işgaline uğraması üzerine kapanmıştır. Millî Mücadele’yi destekleyen Anadolu gazeteleri içerisinde Yeni Adana, İstikbal ve Hukuk-u Beşer’i de görüyoruz. Bunlardan Hukuk-u Beşer, İzmir’de yayımlanmıştır. Başyazarı, İzmir kordon boyunda Yunan askerlerine Mayıs 1919’da ilk kurşunu atan ve şehit edilen gazeteci Hasan Tahsin (Osman Recep Nevres) idi. Yeni Adana, Adana’da günlük olarak yayımlanmış, yayın hayatı bazı aksamalara uğramıştır. Sahibi Ahmet Remzi (Yüregir) idi. Yeni Adana, 25 Aralık 1918’de çıkmaya başlamış, gazete ilk zamanlar Ada- na başlığı ile çıkmış, daha sonra Yeni Adana olarak yayımlanmıştır. Kuva-yı Milliye’den destekleyen Yeni Adana, Çukurova’nın en etkili gazetesi olmuş, yayın hayatı uzun süre devam etmiştir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XIV İstikbal gazetesi 10 Aralık 1918 tarihinden itibaren Trabzon’da çıkmaya başlamış, yayın hayatını 1923 yılına kadar sürdürmüştür. İs- tikbal, Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyetinin yayın organı hâline gelmiştir.1 Millî Mücadele’nin bilgi, enformasyon, istihbarat, haberleşmeye verdiği önem Erzurum’da Albayrak, Sivas’ta İrade-i Milliye ve Anka- ra’da Hakimiyet-i Milliye’nin yayın organı olarak kullanılmasıyla sı- nırlı kalmamış, görüldüğü üzere çok sayıda yayın organından istifade edilmiştir. Matbuat Alanında Yeni Bir Yapılanma İhtiyacı... Ankara’da Millî Mücadele’yi yürüten kadrolar, İstanbul Hükûme- ti’nin kontrolündeki Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi’nin görevlerini yerine getirememesi ve bu mücadelede istifade edilmesinin mümkün olmaması sebebiyle yeni bir yapılanmaya gitme ihtiyacı duymuştur. 23 Nisan 1920 günü Ankara’da Büyük Millet Meclisi’nin toplanmasıy- la birlikte bu ihtiyacın giderilmesine yönelik adımlar atılmaya başlan- dı. İlk olarak 6 Nisan 1920 tarihinde Anadolu Ajansı, 7 Haziran 1920 tarihinde de Matbûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi kuruldu. Her ikisinin kuruluşunda da aynı ihtiyaç gözetilmiştir: “İç ve dış ka- muoyunun aydınlatılması...” 4 Mayıs 1920’de, TBMM’de “İstihbarat Şubesi” kurulmasına iliş- kin önergelerin görüşülmesi sırasında, Bolu Mebusu Tunalı Hilmi’nin “Bizim ihtiyacımız şu devrede en çok propagandacılıktır.” biçiminde- ki sözleri dikkat çekicidir. Kanun teklifi gerekçesinde, Anzavur isyanı hakkında kamuoyunda yanlış bilgilendirmeler olduğu, halkın doğru bilgiyle aydınlatılması için bir bakanlık ya da genel müdürlük kurul- ması gerektiği belirtilmiştir. Sonuçta, “Umum Müdürlük” biçiminde bir yapılanmada karar kılınmıştır. Kanun tasarısı, İrşad Encümeni tarafın- dan ele alındıktan sonra TBMM Genel Kurulu’nda görüşülmüştür. “Matbûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi Teşkiline Dair Ka- nun” 7 Haziran 1920 tarihinde, 6 nolu kanun olarak Meclis’te kabul edilmiş, 14 Şubat 1921 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Mat- bûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi; dünya basınını izlemek ve incelemek, ülke içinde gazeteler yayımlatmak, fikrî ve psikolojik birli- ği sağlamak ve ülke sorunları hakkında herkes tarafından kolayca an- laşılabilir yayınlar hazırlayarak her tarafta muhabirler bulundurmak amacıyla kurulmuştur. Umum Müdürlük ilk etapta İstanbul, Zongul- dak, İnebolu, Trabzon, Antalya, Kars, Adana, İzmit ve Aydın’da (Söke ve Kuşadası) birer istihbarat şubesi açmıştır. Anadolu gazetelerinin kâğıt, harf ve diğer ihtiyaçlarına katkıda bulunan kurum, Anadolu Ajansı’nı da 7 Haziran 1920 tarihinde bünyesine almıştır. “Matbûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi teşkiline dair kanun “BİRİNCİ MADDE-Alelumum dahilî ve haricî neşriyat ve ir- şadat ve istihbarat işleriyle meşgul olmak ve bilcümle matbuat umuruna merci teşkil eylemek üzere ‘Matbuat ve İstihbarat Mü- diriyeti Umumiyesi’ unvanı ile İcra Riyasetine merbut bir müdiri- yet-i umûmiye tesis edilmiştir. “İKİNCİ MADDE-Müdiriyet-i Umûmiye Vekiller Heyetinin bütün vesait ve teşkilâtından istifade eder. “ÜÇÜNCÜ MADDE-İrşat ve istihbarat masarifi İcra Reisi- nin tasdikine iktiran etmek şartiyle Müdir-i Umûmî tarafından sarfedilir. “DÖRDÜNCÜ MADDE-İşbu kanun tarihi neşrinden mer’i- dir.”2 TBMM’ye bağlı olarak kurulan Matbûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi, 25 Aralık 1920’de çıkarılan 79 sayılı kanunla Hariciye 1 https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/milli-mucadele-basini/. 2 Ceride-i Resmiye, 5 Cemâziyelâhir 1339 (H) [14 Şubat 1337 (R)/14 Şubat 1921(M)], ss. 2-3. XV Vekâleti’ne bağlanmış, isminden “istihbarat” kelimesi çıkarılmış ve Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi olmuştur. Ancak, istihbarat temini kurumun görevlerinden biri olmaya devam etmiştir. Hariciye Vekâleti bünyesindeki Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi’nin Harici Matbûât Mü- dürlüğü ile birlikte iki müdürlüğünden biri İstihbarat Müdürlüğüdür. Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi, dışarıya karşı ulusun gerçekleş- tirdiği ve gerçekleştirmeye çalıştığı işleri tanıtmak ve davanın haklılı- ğını kanıtlamaya çalışmak ile ulusu, ülke içinde aynı noktada birleştir- mek için her araçtan yararlanarak sürekli aydınlatmak ve uyarmakla görevlendirilmiştir. TBMM Başkanı ile Başbakanlığa bağlı olan Kurum, 8 Ağustos 1984 tarihli ve 231 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü adını almış, 10 Temmuz 2018 tarihin- de kapatılarak görev ve yetkilerinin yanı sıra tüm mal varlığı, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığına devredilmiştir. Bir Meslek Olarak Gazeteciliğin Gelişimi İlk teşkilatlanmadan itibaren ülkemizde gazetecilik bir iş kolu, meslek olarak değerlendirilmiş, halkın bilgi alması, ülkenin iç ve dış kamuoyunda doğru bilgilerle tanıtılması gibi hususlar öne çıkmış ve gazetecilik faaliyetlerinin kolaylaştırılması ve sürdürülebilir kılınması için çabalar ortaya konmuştur. Takvîm-i Vekâyi Padişah II. Mahmut tarafından çıkarılmış olup, bir kamusal nitelik ve görev de üstlenmiş olduğu için finansmanı da devlet tarafından sağlanıyordu. Sonrasında özel bir izinle çıkan Ceri- de-i Havadis’in yayın hayatına devam edebilmesi için de yine devlet hazinesinden yıllık 2.500 kuruş yardım verildiği bilinmektedir. Kuşkusuz ki her gazete, dergi için devlet bu şekilde bir yardım, destek ve kolaylıklar getirmemiştir. Ancak her gazetenin, derginin ülke içinde ve dışında etkilerini düşünmüş, muzır etki oluşturmaması için de tedbir alma ihtiyacı hissetmiştir. Sanayi devriminden bu yana teknolojik gelişmeler neticesinde seri üretim ve istihdam artmıştır. İstihdamdaki gelişme yeni çalışma ilişkilerini doğurmuş, çalışan tüm kesimlerin çalışma ilişkileri kanun- larla tanzim edilerek hakları korunma altına alınmıştır. İşçi tanımına giren çalışanlara yönelik iş hukuku oluşturulmuş, zamanla farklı iş alanları için kendine özgü niteliklerinden dolayı özel iş kanunları ha- zırlanmıştır. Türkiye’de ilk İş Kanunu 1936 yılında çıkarılmıştır. 3008 sayılı İş Kanunu’nda işçi; bir hizmet sözleşmesi ile başka bir kimse- nin işyerinde bedenen veya bedenen ve fikren çalışan kişi olarak tarif edilmiştir. Bu tanımlama ile fikrî emeğiyle çalışan ya da fikrî emeği bedeni emeğine üstün olan kişiler bu kanunun dışında kalmıştır. Bu dönemde gazeteciler için Borçlar Kanunu’nun genel nitelikteki hizmet akdine ilişkin hükümleri uygulanmıştır. 1946 yılında ilk çok partili seçimler yapılmıştır. 1950 seçimin- de iktidar Cumhuriyet Halk Partisinden Demokrat Partiye geçmiş, devam eden süreçte basının siyasi organlar ve demokratik rejim için- de kazandığı itibar basın çalışanları ile ilgili bir kanun hazırlanmasını gündeme getirmiştir. Türkiye’de çok partili hayata adım atıldıktan sonra çıkarılan ilk iş kanunu, 5953 sayılı “Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun”dur. TBMM’de 13 Haziran 1952 tarihinde kabul edilen Kanun, 20 Haziran 1952’de Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanuna 1961 yı- lında önemli ilaveler yapılmıştır. Tâlî hükümler ve para cezalarındaki miktar düzenlemeleriyle ilgili olmak üzere 1963, 1964, 1965, 1971, 1973, 2003 ve 2008 yıllarında bazı değişikliklere gidilmiş, özü korunarak günümüze kadar gelmiştir. 5953 sayılı Basın İş Kanunu’na esaslı ilave- ler 1961’de yapılmıştır. 1961’de, 212 sayılı kanun ile getirilen yenilikler Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XVI ise kıdem hakkı, ölüm tazminatı, gazetelerin kapanması halinde ga- zetecilere tazminat verilmesi, istifa eden gazeteciye kıdem tazminatı verilmesi, aylıkların peşin ödenmesi, gece çalışanlara haftada iki gün izin verilmesi, ikramiye, iş anlaşmazlıklarında iş mahkemelerine baş- vuru hakkı, ödemelerin gecikmesinde faiz uygulanması ve 10 Ocak tarihinin Çalışan Gazeteciler Bayramı olarak kabul edilmesidir. Görüldüğü gibi, bu kanun ile kanun koyucu esasen gazeteciyi ko- ruma altına almıştır. Gazetecilik kamusal denetim görevi üstlenen bir meslek dalıdır, 5953 sayılı Kanun’un 1. maddesi “… Bu Kanun şümulü- ne giren fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlara gazeteci de- nir” şeklinde bir tanım yapmıştır. Gazeteci olarak çalışanlar bu işten geçimini sağlayan kişilerdir. Dünden Yarına Basın Kartları Basın tarihi boyunca basın çalışanlarının işlerinin kolaylaştırılma- sı, devletler ve hükümetler nezdinde işlerini rahatlıkla takip edebil- meleri, yaptıkları işin kamu hizmeti boyutu nedeniyle kâğıt, matbaa malzemesi temini, bilgi ve haber transferinde kolaylıklar, öncelikler ve indirimler sağlanabilmesi gibi hususlar önem kazanmış, bunun için de bir yandan meslek örgütlerinin, diğer yandan kamu otoritelerinin çaba ve düzenlemeleri kendini göstermeye başlamıştır. Basın kartı uygulamasının geçmişine ilişkin net bilgiler bulunma- makla birlikte, gazetecilere çeşitli etkinliklere katılım için kolay geçiş sağlayan ve kişiye özel düzenlenen basın kartı uygulamasının 19. yüz- yıldan itibaren örnekleri vardır. Birinci Dünya Savaşı sonrasında gaze- tecilerin Uluslararası Barış Konferansı’nı izleyebilmeleri için akredite edildikleri, hem kendi devletlerinin yetkililerinden hem de Konferans yetkililerinden onaylar aldıkları görülmektedir. Uluslararası Basın Kartı (International Press Card-IPC) uygula- ması 1927 yılında düzenlenen Uluslararası Gazeteciler Federasyonu Dünya Kongresi’nde kararlaştırılmış ve uygulamaya konulmuştur. IPC, Uluslararası Gazeteciler Federasyonu’na (IFJ) üye meslek ör- gütlerinin değerlendirmesiyle verilmektedir. Bir medya kuruluşunda kadrolu çalışanların yanı sıra serbest gazeteciler de Uluslararası Ba- sın Kartı başvurusunda bulunma hakkına sahiptir. Uluslararası Basın Kartı için başvuru sahibinin, son 2 yıl içerisinde bir medya kuruluşun- da, kendi adıyla en az 10 haberinin yayımlanması veya 20 yıl içinde en az 6 yıl boyunca kesintisiz olarak gazetecilik faaliyetini sürdürmesi şartları aranmaktadır. Basın kartı bütün ülkelerde mesleki profesyonelliğin bir işareti olarak kabul edilmektedir. Bir basın çalışanının kendi çalışma alanın- da aldığı eğitime ya da deneyime atıfta bulunur ve bir mesleki prestij belirtecidir. Basın kartları gazetecilerin kaynakları ile ilişkisinde bir güven yaratırken; güvenlik güçlerinin bakış açısıyla değerlendirildi- ğinde ise bir akreditasyon aracı haline gelerek halkla ilişkiler yöneti- mine dönüşebilir. Basın kartları ülkede yaşayan yabancı basın mensuplarının çalış- ma izinlerini almaları, ülkeye uyum sağlayabilmeleri ve haber kaynak- larına kolayca ulaşabilmeleri gibi çeşitli avantajları beraberinde getir- mektedir. Bu nedenle çağdaş demokrasilerde basın kartlarına ilişkin kurallar, medya ile ilgili mevzuatın önemli bir parçasını teşkil eder. Bugün dünyanın hemen her ülkesinde, meslek mensubu olarak kabul edilen kişilerin çalışmalarını kolaylaştırmaya yönelik çeşitli ba- sın kartı uygulamaları vardır. Türkiye’de basın kartı, basın ve yayın çalışanlarına görevlerini ra- hatlıkla yerine getirebilme imkânı sağlayan özel bir kimlik belgesidir. Türkiye’de, gazetecilerin basın kartı sahibi olmasını sağlayan 5953 sayılı Basın İş Kanunu 20 Haziran 1952 tarihinde yürürlüğe girmiştir. XVII Günümüzde, basın yayın alanında çalışan ve yönetmelikle be- lirlenen mesleki nitelikleri haiz kişilere verilen basın kartı, 24/7/2018 tarihli ve 14 sayılı İletişim Başkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaş- kanlığı Kararnamesi ile kurulan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlı- ğı tarafından düzenlenmektedir. Basın Tarihi İçin Bir Hazine: Matbûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü Matbûât ve İstihbârat Müdiriyet-i Umûmiyesi’ne ait 1924-1927 ta- rihlerini kapsayan Künye Albümü basın tarihimiz bakımından tam bir hazine değeri taşımaktadır. Albüm’de yer alan gazeteler ve gazeteciler Türkiye Cumhuriyeti devletinin nasıl bir siyasi, fikrî, ilmî, edebî çoğul- culuk içinde ortaya çıktığını ve yükseldiğini göstermesi bakımından önemlidir. Albüm’de yer alan gazeteciler Osmanlı’nın son dönemleri- ni yaşamış, Cumhuriyet’in doğuşuna, gelişmesine de şahit olmuş ve katkı sağlamışlardır. İsimlerin önemli bir kısmı siyasal hayatta da yer almış, ülkenin kalkınma ve gelişmesine yön veren şahsiyetlerdir. Böylesine kıymetli bir eser bize şunu da göstermektedir ki, hem İmparatorluk Türkiye’si hem de Türkiye Cumhuriyeti devleti gazete- cilik mesleğini, halkın bilgiye ve habere ulaşımını önemsemiş, aynı zamanda iç ve dış kamuoyunda ülkenin ve milletin çıkarlarının ko- runması için basına imkânlar açmıştır. Bu kıymetli eserin, basın tarihimiz yazılırken muğlak kalan, bilin- meyen veya az bilenen pek çok hususa açıklık kazandıracak birinci elden kaynak hüviyeti taşıdığını da belirtmemiz lazımdır. Özellikle ülkemizde azınlıklara ait yayın organlarına ve buralarda çalışanlara ilişkin yapılacak araştırmalar için yine bu Albüm çok yararlı bilgileri içermektedir. Gerek basın tarihimiz üzerine yapılan çalışmalar, gerek şu anda elinizde tuttuğunuz bu kıymetli çalışma göstermektedir ki, Türkiye tarihsel süreç itibarıyla, basın özgürlüğü konusunda dünyanın geri- sinde kalmamış, basın özgürlüğünün önemine inanmış ve bunun için de dönemsel anlayış ve şartlara bağlı olarak gerekli düzenlemeleri yapmış bir ülkedir. Gazetecilik mesleğinde çalışanlar için de sürekli daha fazla haklar getiren, var olanları genişleten bir süreç işlemiştir. Elbette gelinen noktayı hiçbir şekilde yeterli bulmak mümkün değil- dir ve her zaman daha ilerisini istemek insanın doğasında vardır. Tüm dileklerimiz ve beklentilerimiz basın özgürlüğünün daha ile- ri boyutlara ulaşması yönündedir. İnanıyoruz ki, birikimlerimiz, de- neyimlerimiz bizleri kesinlikle çok daha iyi yerlere ulaştıracaktır. Bu vesile ile bu değerli çalışmayı basın tarihimize kazandıran Cumhur- başkanlığı İletişim Başkanlığımıza ve Saygıdeğer Başkanımız Prof. Dr. Fahrettin Altun’a teşekkürlerimi ifade etmek istiyor, çalışmada emeği geçenleri kutluyorum. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XVIII Kaynakça ADAMS, T. L. (2013). Professionalization. In: Smith V. (ed.) Sociology of Work: An Encyclopedia. Thousand Oaks, CA: SAGE, pp. 714-715. ALTUN, Fatmanur (2022). “Geleneksel Medyadan Yeni Medyaya Propaganda: Sü- reklilik ve Değişim”, Mevzu: Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (Mart 2022), s. 1-22. AVŞAR, Zakir, Muzaffer ŞAHİN (2016). “Basın İş Kanunu, Sorunlar ve Güncelleme Tartışmaları”, Sosyal Güvenlik Dergisi, Ekim 2016, Cilt 6, Sayı 2, Sayfa 113- 138. BLOCK, Mary Angela; Suran, Melissa ve González, Laura Marina Boria (2016). “Badges? Who Needs Them? Police Press Credential Policies, Professionalism, and The New Media Environment”, Journalism, 1-17. ĐUKANOVİC, Anđela (2021). “Limitations on Freedom of Expression in Practice of the European Court of Human Rights and the Notion of Disinformation”, NBP 2021, Vol. 26, Issue 2, pp. 31-42. DOLUNAY, A., KASAP, Fevzi (2017). “Basın Hak ve Özgürlüklerinin Yeni Medya Üzerinden Değerlendirilmesi: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuryeti Örneği”, 1st International Conference on New Trends in Communication 1. Uluslararası İletişimde Yeni Yönelimler Konferansı, 521-533. EVIDENTE, Shirley P. (2009). “The Iconic Images of the Philippine Press Identification Card in Metro Manila”, Plaride: A Philippine Journal of Communication, Media, and Society, 6(2), 33-90. İNUĞUR, M. Nuri (1978). Basın ve Yayın Tarihi, İstanbul. HOLTZ-BACHA, Christina (2021). “More Than Just Collateral Damage. Ramificati- ons of The Pandemic for Freedom of The Press”, Publizistik, Springer. IDDINS, Annemarie (2021). “A Sword of Damocles: Media Policy, Digital Cultures, and the Discourse of Press Code Reform”, International Journal of Communication 15(2021), 3992-4010. KARACA, Emin. “Türkiye’nin İlk Gazeteleri: Takvîm-i Vekâyi, Ceride-i Havadis ve Tercüman-ı Ahval”, https://journo.com.tr/turkiye-ilk-gazeteler-takvimi-vaka- yi-ceride. KRAUZE, Maris (2021). The Proportionality of Limitations of Freedom of Expressi- on in The Context of Suppression of Terrorism Under The Council of Europe Convention on The Prevention of Terrorism, Riga Graduate School of Law KOÇER, Dilara N (2019). “Türkiye’de Kamu Diplomasisinin Kurumsallaşması: Mat- buat İdaresi’nden İletişim Başkanlığı’na”, Konya Sanat Dergisi, 2019; Sayı 2: 87-102. MANNIG, P.K. (1977). Police Work: The Social Organization of Policing. Cambridge, MA: MIT Press. ÖZKAYA, Yücel (1989). Millî Mücadele’de Atatürk ve Basın, Atatürk Araştırma Mer- kezi Yayını, Ankara. ÖZTOPRAK, İzzet (1989). Türk ve Batı Kamuoyu’nda Millî Mücadele, Türk Tarih Ku- rumu Yayını, Ankara. PERLMUTTER, D . D. (2000). Policing the Media: Street Cops and Public Perceptions of Law Enforcement. Thousand Oaks, CA: SAGE. YAZICI, Nesimi (1991). “Vekâyi-i Mısriyye Üzerine Birkaç Söz”, OTAM, S.: 2, İstan- bul. YAZICI, Nesimi (1983). Takvîm-i Vekâyi Belgeler, Gazi Üniversitesi Yayınları, Ankara 1983. YAZICI, Nesimi (2010). “Takvîm-i Vekâyi”, TDVİA, C.: 39, İstanbul, s. 490- 492. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/milli-mucadele-basini/). https://hukukbook.com/matbuat-ve-istihbarat-mudiriyeti-umumiyesi-teskiline- dair-kanun/ https://www.kshs.org/kansapedia/press-passes/10271 https://www.denizligazetesi.com/sari-basin-karti-turkuaz-basin-karti-oldu- makale,71380.html https://bajunion.org.uk/index.php/services/press-card/ https://journo.com.tr/basin-karti-nasil-alinir-ulkeler https://www.ifj.org https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.14.pdf https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=465&MevzuatTur=21&Mevzuat Tertip=5 http://www.gercekizmir.com/yazar/Danistay-karari-ve-sari-basin-karti/654 https://www.eskisehir.net/eskisehir/yildirim-tgs-il-temsilcisi-oldu-h49238.html https://www.milligazete.com.tr/haber/8086847/internet-medyasina-duzenle- me-geliyor-basin-karti-ilan-dagitimi XIX Kim Kimdir? Bu bölümde, Künye Albümü’nde kayıtlı basın mensuplarından, basın ve düşünce tarihi açısından önem arz eden isimlerin kısa biyografileri yer almaktadır. Sadri Edhem Bey [Sadri Ertem] (1898-1943) 1898 yılında İstanbul’da doğdu. Babası İbrahim Etem Bey, annesi Nadi- re Hanım’dır.1 Çocukluk yılları babasının memuriyeti dolayısıyla farklı şehir- lerde geçen Sadri Ertem Bey, ilköğrenimine Ermenek’te başladı. Babasının vefatı üzerine İstanbul’a gelen Sadri Ertem Bey eğitimine Ravza-i Terakki’de devam etti. Üsküdar Askeri Rüşdiyesi’nden sonra girdiği Üsküdar Sultani- si’nden 1914 yılında mezun oldu. Yükseköğrenimini Darülfünun Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümünde tamamlayan Sadri Ertem Bey, 1920 yılında Anadolu’ya geçerek Milli Mücadele’ye destek verdi. Ankara’da Hâkimiyet-i Milliye ve Yeni Gün gazetelerinde çalıştı.2 Cumhuriyet’in ilânını müteakip Son Telgraf gazetesinde yazılar yazmaya başladı.3 Bu dönemde “Takrir-i Sükûn Yasası’na muhalefetten” dolayı tutuklanarak Şark İstiklâl Mahkeme- si’nde yargılandı. Berat ettikten sonra bir müddet işsiz kalan Sadri Ertem Bey, daha sonra çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. Kısa bir süre Matbuat Umum Müdürlüğünde müşavir olarak çalıştı. Bu dönemde Balkan Gazete- ciler Birliğinin kurulması amacıyla Bükreş’te toplanan konferansa katılan Türk heyeti içerisinde yer aldı.4 Tercüman-ı Hakikat ile matbuat hayatına atılan Sadri Ertem Bey İkdam, Tanin, Vakit, Haber, Öğüt, Resimli Gazete, Halk, Son Dakika, Servet-i Fünun, Resimli Ay, Güneş, Yeditepe ve daha birçok gazete ve dergide yazılar yazdı.5 1939 yılında Kütahya milletvekili seçildi ve bu görevdeyken geçirdiği kalp krizi sonucu 12 Kasım 1943’te vefat etti.6 * Sadri Edhem Bey, Künye Albümü’nde 2 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 TBMM Arşivi, Devre No: VI, Sicil No: 1092. 2 Şükran Kurdakul, Şairler ve Yazarlar Sözlüğü, Bilgi Yayınevi, İstanbul 1973, s. 155. 3 Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, (Hazırlayan: Behçet Necatigil), Varlık Yayınları, İstanbul 1968, s. 111. 4 BCA. Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 65, Gömlek No: 42, Sıra No: 2. 5 Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Cilt: I, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2010, s. 415. 6 “Acı Bir Kayıb”, Cumhuriyet, 14 İkinciteşrin 1943/14 Kasım 1943; Cumhuriyet Arşivi’nde bulunan bir kayıtta Sadri Ertem’in 13 Kasım 1943’te vefat ettiği belirtilmektedir. Bkz. BCA. Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 76, Gömlek No: 505, Sıra No: 5. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXII Ercümend Ekrem Bey [Ercümend Ekrem Talu] (1888-1956) Asıl adı Ahmed Kemal Ercüment’tir. 28 Kasım 1888’de İstanbul İstinye’de doğdu. Babası Şura-yı Devlet Tanzimat Dairesi azasından ve ünlü edebiyat- çılardan Recaizade Mahmud Ekrem Bey1, annesi ise Ayşe Güzide Hanım’dır. İlköğrenimine İstinye Mektebi’nde başlayan Ercüment Talu, babasından ve Tevfik Fikret’ten Türkçe, bazı hocalardan da Fransızca, İngilizce ve Yunan- ca dersleri aldı.2 1897 yılında başladığı Galatasaray Lisesi’nden 1905 yılında mezun oldu. Mezuniyetini müteakip Fransa’ya giderek Paris’te Siyasal Bilgi- ler Okulu’nda öğrenim gördükten sonra İstanbul’a döndü.3 Açılan bir sınavı kazanarak Düyun-ı Umumiye İdaresi’nde mütercim oldu ve Meşrutiyet’in iadesine kadar da bu kurumun çeşitli birimlerinde çalıştı. 13 Ağustos 1908’de bu görevinden istifa eden Ercüment Ekrem Bey, Ayan Meclisi mütercimliği- ne tayin edildi.4 Bir müddet bu görevde çalıştıktan sonra 14 Haziran 1913’te Babıâli Teşrifat memurluğuna atandı.5 23 Mart-26 Ağustos 1919 tarihleri ara- sında kısa süreliğine Matbuat Müdürlüğüne6, 11 Mart 1920’de de İhsan Adli Bey’in azli dolayısıyla boşalan Edirne Mektupçuluğu’na atandı.7 Cumhuri- yet’in ilanını müteakip 1923 yılı Aralık ayında yeniden Matbuat ve İstihbarat Genel Müdürlüğüne,8 26 Mart 1924’te de İstanbul Belediye başkan yardım- cılığına atandı.9 26 Eylül 1927’de Matbuat ve İstihbarat Genel Müdürlüğüne üçüncü defa atanan Ercüment Ekrem Bey,10 bu kurumun lağvedilmesi üze- rine Varşova Büyükelçiliğinde ortaelçilik müsteşarlığına atandı.11 3 Ağustos 1933’te Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile bu görevinden alınarak bakanlık emrinde görevlendirildi.12 Bu tarihten sonra çeşitli okullarda Fransızca ve edebiyat öğretmenliği yaptı ve 1950 yılında kendi isteğiyle emekliye ayrıl- dı. 1904 yılında Çocuklara Mahsus Gazete’de başladığı yazı hayatına Tercü- man-ı Hakikat ve İkdam’la devam etti. Mütareke yıllarında Aka Gündüz’le birlikte Alay adlı mizah gazetesi ile tek başına çocuklar için Lâne adında bir dergi çıkaran Ercüment Ekrem Bey 16 Aralık 1956’da vefat etti.13 * Ercümend Ekrem Bey, Künye Albümü’nde 5 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 BOA. DH. SAİDd..., DOSYA NO: 195, Gömlek No: 79. 2 “Ercümend Ekrem Bey”, Nevsâl-i Millî, s. 457. 3 Atillâ Çetin, “Ercüment Ekrem Talu”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 11, İstanbul 1995, s. 275. 4 BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 195, Gömlek No: 79. 5 BOA. İ..A…, Dosya No: 1, Gömlek No: 27. 6 Çetin, “Ercüment Ekrem Talu”, s. 275. 7 BOA. BEO, Dosya No: 4621, Gömlek No: 346515. 8 BCA. Yer No: 30-11-1-0, Kutu No: 2, Gömlek No: 7, Sıra No: 10. 9 BCA. Yer No: 30-11-1-0, Kutu No: 5, Gömlek No: 13, Sıra No: 6. 10 BCA. Yer No: 30-11-1-0, Kutu No: 34, Gömlek No: 23, Sıra No: 20. 11 Çetin, “Ercüment Ekrem Talu”, s. 275. 12 BCA. Yer No: 30-11-1-0, Kutu No: 80, Gömlek No: 28, Sıra No: 6. 13 Çetin, “Ercüment Ekrem Talu”, s. 275. XXIII Kemaleddin Kâmî Bey [Kemalettin Kamu] (1901-1948) 14 Eylül 1901’de babasının görev yaptığı Bayburt’ta doğdu. Babası Erzu- rum, Bayburt, Hasankale ve Refahiye’de mal müdürlüğü ve tahsil müfettiş- liği yapmış olan Osman Nuri Efendi, annesi ise Hayriye Hanım’dır. İlköğre- nimini özel hocalardan dersler alarak tamamlayan Kemalettin Kamu, 1910 yılında Erzurum’da başladığı rüşdiye öğrenimini babasının tayini dolayı- sıyla Refahiye’de tamamladı.1 Refahiye halkı tarafından sevilen ve sayılan Osman Nuri Efendi, emekli olduktan sonra Refahiye belediye başkanlığına seçilince Kemalettin Kamu da henüz on beş yaşında olmasına rağmen Re- fahiye tahrirat kâtipliği görevine vekâleten tayin edildi.2 Bu dönemde baba- sını kaybeden Kemalettin Kamu, I. Dünya Savaşı sırasında Rusların bölgeyi işgali üzerine annesiyle birlikte önce Sivas’a, sonra Kayseri’ye taşınmak zo- runda kaldı. Bir müddet Kayseri’de yaşadıktan sonra abisinin Bursa Sulta- nisi’ne matematik öğretmeni olarak atanması üzerine Bursa’ya gelerek 1920 yılında İstanbul Erkek Muallim Mektebi’ne girdi.3 Bu defa da Bursa Yunan ordusu tarafından işgal edilince eğitimini yarıda bırakıp ailesiyle birlikte Ankara’ya gitmek zorunda kaldı. Milli Mücadele yıllarında Matbuat Umum Müdürlüğünde istihbarat kâtibi ve ajans muhabiri olarak çalışmaya başladı. Milli Mücadele’nin başarıya ulaşmasından sonra İstanbul’a gelerek yarım kalan eğitimini tamamladı. 1926-1939 yılları arasında Ajans Başmuharriri ve Neşriyat ve İstihbarat müdürlüğü görevlerinde bulundu. Bu dönemde Ana- dolu Ajansı’nın temsilcisi olarak Paris’e gönderildi ve burada Siyasal Bilgiler Okulu’nda ekonomi politik eğitimi aldı.4 1938 yılında Türkiye’ye dönen Ke- malettin Kamu, VI. dönem Rize ve VII. dönem Erzurum milletvekili olarak Meclis’e katıldı ve bu görevi sırasında geçirdiği bir kalp krizi sonucu 6 Mart 1948’de vefat etti.5 “Gurbet şairi” olarak bilinen Kemalettin Kamu’nun şiirleri Dergâh, Varlık, Kalem, Büyük Mecmua, Oluş, Ülkü ve Türk Yurdu’nda yayın- landı.6 * Kemaleddin Kâmî Bey, Künye Albümü’nde 8 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 TBMM Arşivi, Devre No: VI, Sicil No: 1109. 2 Necmettin Esin, Kemalettin Kamu, Toker Yayınları, İstanbul 1975, s. 10; Gültekin Sâmanoğlu, Kemalet- tin Kâmi Kamu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1986, s. 11-12. 3 Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Devirler/İsimler/Eserler/Terimler, Dergâh Yayınları, Cilt: V, İstan- bul 1982, s. 135. 4 TBMM Arşivi, Devre No: VI, Sicil No: 1109. 5 BCA. Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 77, Gömlek No: 508, Sıra No: 9. 6 Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Devirler/İsimler/Eserler/Terimler, s. 135. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXIV Hüseyin Cahid Bey [Hüseyin Cahit Yalçın] (1875-1957) 7 Aralık 1875’te babasının görev yaptığı Karesi’de (Balıkesir) doğdu.1 Babası Serez muhasebeciliğinden emekli Ali Rıza Bey2, annesi Fatma Ney- yire Hanım’dır. Babasının memuriyetinden dolayı çocukluk yılları Rume- li’de geçen Hüseyin Cahit Bey, ilkokulu Serez’de, orta ve lise öğrenimini ise Dersaadet İdadisi’nde tamamladıktan sonra Mekteb-i Mülkiye’ye kaydoldu. Mekteb-i Mülkiye’den 1896 yılında “pekiyi” derece ile mezun olduktan son- ra 4 Kasım 1896’da Maarif Nezareti Mektubî Kalemi’ne tayin edilerek devlet hizmetine girdi.3 Bu göreve ilâveten 1897 yılı Nisan ayında Vefa ve Mercan idadilerinde Fransızca ve Türkçe öğretmenliği yaptı. 1898 yılı Eylül ayında Vefa İdadisi müdür yardımcılığına, tam bir yıl sonra da Mercan İdadisi mü- dürlüğüne atandı. Meşrutiyet’in iadesi üzerine devlet hizmetinden ayrılarak gazeteciliğe başlayan Hüseyin Cahit Bey, zamanla ismiyle özdeşleşecek Tanin gazetesini yayımladı.4 1908 ve 1912 yılında yapılan seçimlerde İttihad ve Terakki Cemi- yetinin adayı olarak milletvekili seçildi. 1909 yılında İstanbul’da iptidai mek- teplerin ıslahı için kurulan Meclis-i Tedris’in başkanlığına atandı.5 Düyun-ı Umumiye Meclis İdaresine Osmanlı Dailer Vekili olarak tayin edildi.6 7 Mayıs 1914’te yapılan meclis başkanı seçiminde Halil Bey meclis başkanlığına, Hü- seyin Cahit Bey de başkan yardımcılığına seçildi.7 21 Şubat 1917’de Osmanlı İtibar-ı Milli Bankası’nın Meclis-i İdare başkanlığına seçildi.8 İstanbul’un iş- gali üzerine İngilizler tarafından tutuklanarak Malta’ya sürgüne gönderilen Hüseyin Cahit Bey, 15 Temmuz 1922’de İstanbul’a döndü.9 Cumhuriyet’in ilk yıllarından Atatürk’ün ölümüne kadar Cumhuriyet hükümetlerine muhalif bir tutum sergileyen ve İttihatçı kadroları müdafaa eden Hüseyin Cahit Bey, birkaç defa İstiklâl Mahkemesi’nde yargılandı. Vatana ihanet suçundan 1925 yılının Mayıs ayında Çorum’a sürgüne gönderildi, fakat ceza kanununda ya- pılan değişiklikle bir yıl sonra serbest kalarak İstanbul’a döndü. Atatürk’ün ölümüne kadar siyasetin dışında kalan Hüseyin Cahit Bey, onun ölümün- den sonra İsmet İnönü’nün teklifi üzerine yeniden siyasi hayata atıldı.10 * Hüseyin Cahid Bey, Künye Albümü’nde 10 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Mücellidoğlu Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, Cilt: III, Mars Matbaası, Ankara 1968- 1969, s. 648. Hüseyin Cahit Bey’in doğum tarihi ve yeri ile ilgili bilgiler ihtilaflıdır. Osmanlı arşivinde bulunan bir kayıtta 1293/1876 yılında İstanbul’da, Nevsâl-i Millî’de yayımlanan kısa biyografisinde de Rumî 1291 yılı Teşrîn-i sânî ayında yani 1875 yılı Kasım ayında Karesi’de doğduğu belirtilmektedir. Bkz. BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 89, Gömlek No: 375; “Hüseyin Cahid Bey”, Nevsâl-i Millî, s. 13. 2 BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 89, Gömlek No: 375. 3 Osmanlı arşiv kayıtlarında 26 Eylül 1896’da 250 kuruş maaşla bu göreve atandığı belirtilmiştir. Bkz. BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 89, Gömlek No: 375. 4 BOA. İ.. TNF, Dosya No: 30, Gömlek No: 20. 5 BOA. MF. İBT, Dosya No: 241, Gömlek No: 48. 6 BOA. İ.. DUİT, Dosya No: 188, Gömlek No: 7; “Hüseyin Cahid Bey”, Nevsâl-i Millî, s. 13. 7 BOA. MV, Dosya No: 235, Gömlek No: 73. 8 BOA. BEO, Dosya No: 4456, Gömlek No: 334195; BOA. İ..DUİT, Dosya No: 112, Gömlek No: 18. 9 “Hüseyin Cahid Bey: Dün Şehrimize Geldi”, Tevhid-i Efkâr, 15 Temmuz 1338/15 Temmuz 1922; “Hü- seyin Cahid Bey’in İstanbul’a Avdeti”, Vakit, 15 Temmuz 1338/15 Temmuz 1922. 10 Ömer Faruk Huyugüzel, “YALÇIN, Hüseyin Cahit”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 43, İstanbul 2013, s. 300. XXV 23 Kasım 1930’da Yusuf Ziya Bey’in istifası üzerine Türkiye Sanayii ve Maa- din Bankası İdare Meclisi başkanlığına atandı.11 8 Mart 1938’de vefat eden Çorum milletvekili Mustafa Ünsay’ın yerine milletvekili seçildi.12 V. ve VI. dönem Çorum, VII. ve VIII. dönemler İstan- bul ve IX. dönemde de Kars milletvekilliği yaptı. Servet-i Fünun, Tercüman-ı Hakikat, Sabah, Şura-yı Ümmet, Saâdet, Âşiyan, İkdam, Tarik, Türk Yurdu ve Ulus başta olmak üzere birçok gazete ve dergide yazılar yazan Hüseyin Cahit Bey, 18 Ekim 1957’de vefat etti.13 11 BCA. Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 15, Gömlek No: 78, Sıra No: 5. 12 BCA. Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 75, Gömlek No: 497, Sıra No: 2; BCA. Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 75, Gömlek No: 497, Sıra No: 22. 13 “Büyük Gazeteci H. C. Yalçın Öldü”, Vatan, 19 Ekim 1957. Ayrıca bkz. Ahmed Emin Yalman, “Bir Vol- kan Söndü”, Vatan, 19 Ekim 1957. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXVI Ahmet Emin Bey [Ahmet Emin Yalman] (1888-1972) 14 Mayıs 1888’de Selânik’te doğdu. Babası Selânik Askeri Rüşdiyesin- de yazı ve tarih hocası Osman Tevfik Bey, annesi ise Hasibe Hanım’dır.1 İl- köğrenimini Feyz-i Sıbyan Mektebi’nde tamamladı. 1901 yılında başladığı Selânik Askeri Rüşdiyesinden yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle ayrılmak zorunda kaldı ve Selânik Alman Mektebi’ne kaydoldu. Ailenin İstanbul’a ta- şınması üzerine de Beyoğlu Alman Mektebi’ne devam eden Ahmet Emin Bey, mezuniyetini müteakip Hukuk Fakültesine girdi.2 1911 yılında Maarif Nezaretinin açmış olduğu sınavı kazanarak Amerika’ya giden Ahmet Emin Bey, eğitiminin kalan kısmını Columbia Üniversitesinde tamamladı. Aynı üniversitede Türkiye’de basının doğuşu ve gelişimi ile ilgili doktora yaparak doktor unvanı aldı. 1914 yılında Türkiye’ye döndü. Bir yandan Darülfünun ve Mekteb-i Mülkiye’de ders verirken bir yandan da Tanin gazetesinin yazı işleri müdürlüğünü yaptı.3 İstanbul’un işgali üzerine işgal kuvvetlerini eleş- tiren yazılar yazdığı gerekçesiyle önce Kütahya’ya sonra da Malta’ya sürgün edildi. Yaklaşık bir buçuk yıl Malta’da sürgün hayatı yaşadıktan sonra İngi- lizlerle yapılan esir mübadelesi sonucu 1 Kasım 1921’de Türkiye’ye döndü.4 1908 yılında Sabah gazetesiyle matbuat hayatına atılan Ahmet Emin Bey, 1908-1910 yılları arasında Yeni Gazete’nin, 1916 yılında Sabah’ın, 1917 yılında ise Asım Us’la birlikte kurduğu Vakit gazetesinin başyazarlığını yaptı.5 1923 yılında Vakit’ten ayrılan Ahmet Emin Bey, Ahmet Şükrü ve Enis Tahsin ile birlikte Vatan gazetesini kurdu. Şeyh Said İsyanı sırasında “Takrir-i Sükûn Yasası’na muhalefet etmekten dolayı” Vatan gazetesi kapatıldı ve Ahmet Emin Bey de İstiklâl Mahkemesi’nde yargılandı. Yargılama sonunda suçsuz olduğu anlaşıldı ve beraat etti. Bu olay üzerine uzun bir süre matbuat âle- minden uzaklaşan Ahmet Emin Bey, 1936 yılında Kaynak adında bir gazete yayınladı. Bir süre sonra Tan gazetesini satın aldı fakat gazete muhalif tutu- mundan dolayı üç ay sonra kapatıldı. 1940 yılında Vatan gazetesini yeniden çıkararak 1960 yılına kadar başyazarlığını yaptı.6 1961 yılında Vatan gaze- tesini Hür Vatan adıyla yayımladı ve başyazarlığını yaptı. 1963-1968 yılları arasında Türk Basın Enstitüsü Başkanı olarak görev yapan Ahmet Emin Bey7, 19 Aralık 1972’de vefat etti.8 * Ahmed Emin Bey, Künye Albümü’nde 12 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Ahmed Emin Yalman, Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim I 1888-1922, (Yayına Hazırlayan: Erol Şadi Erdinç), Pera Turizm ve Ticaret A.Ş., İstanbul 1997, s. 10. 2 Yalman, Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim, s. IX-XVII. 3 Mücellidoğlu Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, Cilt: II, Mars Matbaası, Ankara 1968- 1969, s. 927. 4 “Malta’daki Esir Vatandaşlarımızın Şehrimizden Mürurları”, Tevhid-i Efkâr, 1 Teşrin-i sani 1337/1 Ka- sım 1921; “Malta’daki Vatandaşlarımız İnebolu’ya Müteveccihen Şehrimizden Geçtiler”, Vakit, 1 Teş- rin-i sani 1337/1 Kasım 1921. 5 Mücellidoğlu Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, s. 926. 6 Yalman, Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim I 1888-1922, s. XIII. 7 Mücellidoğlu Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, s. 927. 8 “Ahmet Emin Yalman Vefat Etti”, Milliyet, 20 Aralık 1972. XXVII Doktor Abdullah Cevdet Bey [Dr. Abdullah Cevdet Karlıdağ] (1869-1932) 9 Eylül 1869’da1 Ma’mûretülazîz (Elazığ) vilayetine bağlı Arapkir kaza- sının Ulupınar Mahallesi’nde doğdu. Babası Redif Tabur Kâtibi Hacı Ömer Efendi’dir.2 İlk eğitimini babası ve mahalle imamı olan amcasından aldı.3 Hozat ve Arapkir iptidai mekteplerinden sonra4 babasının görev yaptığı askeri birliğin Ma’mûretülazîz’e taşınmasıyla birlikte Ma’mûretülazîz Aske- ri Rüşdiyesi’ne kaydoldu ve 1885 yılında bu okuldan mezun oldu. Mezuni- yetini müteakip İstanbul’a gelerek Kuleli Askeri İdadisi’ne giren Abdullah Cevdet Bey, daha sonra açılan bir sınavı kazanarak Mekteb-i Tıbbiye’ye kaydoldu.5 Mektep sıralarında siyasete ilgi duyan Abdullah Cevdet Bey, okul arkadaşları İbrahim Temo, İshak Sükûtî, Mehmed Reşid ve Hikmet Emin beylerle birlikte 3 Haziran 1889’da zamanla İttihat ve Terakkî Cemiyeti adı- nı alacak olan İttihâd-ı Osmanî Cemiyetinin kuruluşunda yer aldı. 1894 yılı Temmuz ayında tabip yüzbaşı rütbesiyle Tıbbiye’den mezun oldu. Kasım ayında kolera ile mücadele amacıyla geçici görevle Diyarbakır’da görevlendi- rildi.6 Siyasi faaliyetlerine burada da devam eden Abdullah Cevdet Bey, baş- ta Ziya Gökalp olmak üzere birçok kişinin cemiyete üye olmasını sağladı.7 Ermenilerin Osmanlı Bankası baskını dolayısıyla ortamın iyice gerginleştiği bir sırada İstanbul’a gelen Abdullah Cevdet Bey, bu konularla ilgili Cemiyet adına bir beyanname kaleme aldı. Yapılan soruşturma sonucu “erbab-ı fe- saddan olduğu” tespit edilerek meclis kararıyla Trablusgarp’a sürgün edildi. Burada da siyasi faaliyetlerine devam eden Abdullah Cevdet Bey, Fizan’a sü- rülmek üzereyken bir yolunu bulup önce Tunus’a8 sonra da Fransa’ya kaçtı.9 Fransa’dan Cenevre’ye geçen Abdullah Cevdet Bey ilk sayısı 1 Aralık 1897’de yayımlanan Osmanlı gazetesinin hem idareciliğini hem de başyazarlığını yaptı.10 Zamanla ekonomik sıkıntılar yaşayınca padişahın temsilcileriyle * Abdullah Cevdet Bey, Künye Albümü’nde 13 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 M. Şükrü Hanioğlu, Bir Siyasal Düşünür Olarak Doktor Abdullah Cevdet ve Dönemi, Üçdal Neşriyat, İstanbul 1981, s. 5. Abdullah Cevdet’in doğum tarihiyle ilgili ihtilaflı bilgiler mevcuttur. Osmanlı ar- şivinde bulunan Ma’mûretülazîz Vilâyeti nüfus kayıtlarında Abdullah Cevdet’in 1284/1867 yılında doğduğu belirtilmiştir. Bkz. BOA. DH. SN..THR, Dosya No: 57 Gömlek No: 14; Yine başka bir arşiv kaydında da 1868 yılında doğduğu ifade edilmektedir. Bkz. BOA. DH.SN..THR, Dosya No: 55, Göm- lek No: 95. Abdullah Cevdet’in İstanbul Ansiklopedisi’nde yayımlanan biyografisinde doğum tarihi 9 Eylül 1868 olarak kaydedilmiştir. Bkz. “Abdullah Cevdet (Doktor)”, İstanbul Ansiklopedisi, İstanbul Ansiklopedisi ve Neşriyat Kollektif Şirketi, Cilt: I, İstanbul 1958, s. 36-37. Ancak M. Şükrü Hanioğlu, Rıza Tevfik ve İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Abdullah Cevdet’in 9 Eylül 1869 tarihinde doğduğunu iddia etmektedir. Bkz. M. Şükrü Hanioğlu, “Abdullah Cevdet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklope- disi, Cilt: 1, İstanbul 1988, s. 90; Rıza Tevfik, “Abdullah Cevdet Bey”, Nevsâl-i Millî, Artin Asaduryan ve Mahdumları Matbaası, Dersaadet 1330, s. 99; İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: I, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1969, s. 244. 2 BOA. DH. SN..THR, Dosya No: 55, Gömlek No: 95. 3 İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 244. 4 Hanioğlu, “Abdullah Cevdet”, s. 90. 5 Rıza Tevfik, “Abdullah Cevdet Bey”, s. 99. 6 BOA. DH. MKT, Dosya No: 326, Gömlek No: 5. 7 Hanioğlu, “Abdullah Cevdet”, s. 90; İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 244. 8 BOA. Y..MTV, Dosya No: 168, Gömlek No: 19. 9 BOA. HR. SYS., Dosya No: 1790, Gömlek No: 1. 10 Hanioğlu, “Abdullah Cevdet”, s. 90; BOA. Y..EE.., Dosya No: 15, Gömlek No: 137. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXVIII anlaşmak11 zorunda kalan Abdullah Cevdet Bey, Abdülhamit’e muhalefet etmemek koşuluyla Viyana Sefareti tabipliğine atandı.12 Fakat siyasi faali- yetlerine el altından devam edince üç yıl sonra bu görevden azledildi. 1904 yılı Mart ayında kurulan Osmanlı İttihat ve İnkılâp Cemiyetinin kurucuları arasında yer aldı.13 Aynı yılın Eylül ayında da ismiyle özdeşleşecek olan İc- tihad gazetesini yayımlamaya başladı. Padişah Abdülhamit’e karşı “edepsiz ve husumetkâr” yayınlar yaptığından dolayı İsviçre’den sınır dışı edilen Ab- dullah Cevdet Bey,14 1905 yılında Mısır’a geçerek Meşrutiyetin iadesine ka- dar faaliyetlerine burada devam etti.15 1910 yılının sonlarına doğru İstanbul’a gelen Abdullah Cevdet Bey, İctihad’ı burada yayımlamaya devam etti. Din aleyhine yaptığı yayınlar dolayısıyla zaman zaman kapatılan İctihad gaze- tesini değişik adlarla yayımladı. Zamanla İttihatçılarla ters düşen Abdullah Cevdet Bey, İttihatçılar tarafından ölümle tehdit edilince 13 Şubat 1915’te İctihad’ın son sayısını yayımlayarak Meşrutiyet dönemindeki faaliyetlerine nokta koydu. Mütareke yıllarında siyasi faaliyetlerine kaldığı yerden devam eden Abdullah Cevdet Bey, 1 Kasım 1918’de İctihad gazetesini İştihad adıyla yeniden yayımlamaya başladı. Bu dönemdeki faaliyetleri ve savunduğu fi- kirler yüzünden eleştirilerin hedefi olan Abdullah Cevdet Bey, seksene yakın telif ve tercüme eseriyle Türk basın ve matbuat âleminin önemli simaların- dan biridir. Uzun zamandan beri kalp rahatsızlığı yaşayan Abdullah Cevdet Bey, geçirdiği kriz sonucu 29 Kasım 1932’de vefat etti.16 11 Abdullah Cevdet bu görevi “Trablusgarp’ta mahpus yetmiş beş güzide siyasi mahkûmun af ve terfihi” şartıyla kabul ettiğini ifade etmiştir. (İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 244.) 12 Abdullah Cevdet’le birlikte İshak Sükûtî de Roma Sefaret Tabipliği’ne atanmıştır. Bkz. BOA. İ..HR.., Dosya No: 364, Gömlek No: 34. 13 Hanioğlu, “Abdullah Cevdet”, s. 90. 14 BOA. Y..A…HUS., Dosya No: 482, Gömlek No: 27. 15 BOA. Y..PRK.MK.., Dosya No: 22, Gömlek No: 27. 16 “Elim Bir Ziya”, Vakit, 30 Teşrinisani 1932/30 Kasım 1932; “Bir Kayıp”, Son Posta, 30 Teşrinisani 1931/30 Kasım 1932; “Abdullah Cevdet B.”, Cumhuriyet, 30 Teşrinisani 1932/30 Kasım 1932. XXIX Mehmed Asım Bey [Mehmet Asım Us] (1884-1967) 29 Mart 1884’de Gördes’te doğdu. Babası tüccardan Hacı Hasan Efendi, annesi ise Sıdıka Hanım’dır. İlköğrenimini Gördes’te tamamladıktan sonra İstanbul’a gelen Mehmet Asım Bey, ortaokulu Beşiktaş Askeri Rüşdiyesi’nde ve liseyi de Vefa İdadisi’nde tamamlayarak Mekteb-i Mülkiye’ye kayıt yap- tırdı.1 9 Temmuz 1907’de Mülkiye’den mezun oldu ve aynı yılın Eylül ayında Ziraat Bankası Piyango Kalemi Kâtipliğine atanarak devlet hizmetine girmiş oldu. Bir yıl çalıştıktan sonra tahvil-i memuriyet ederek idare mesleğine geç- ti. 1908 yılı Eylül ayında tayin edildiği İzmir Vilâyeti Maiyyet Memurluğunda stajını bitirdikten sonra bir süre doğum yeri olan Gördes’te kaymakam vekil- liği yapan Mehmet Asım Bey, 14 Eylül 1909’da da Elmalı Kaymakamlığı’na atandı. Nisan 1910’da bu görevinden istifa ederek İstanbul’a geldi ve Hüseyin Cahid Bey’in çıkardığı Tanin gazetesinde yazılar yazmaya başladı.2 1910 yılı Eylül ayında İstanbul Darülmuallimin-i Âliye’de (erkek ilk öğretmen okulu) edebiyat, Türkçe, Malûmât-ı Kânûniye ve Ahlâkiye dersleri öğretmenliği- ne atandı.3 Bu sırada hastalanan Mehmed Asım Bey, 1913 yılı Ekim ayında görevlerinden istifa ederek tedavi için Avrupa’ya (İsviçre’ye) gitti. 1914 yılı Nisan ayında Türkiye’ye dönen Mehmet Asım Bey, Mayıs 1914’te Maliye Ne- zareti Kalem-i Mahsus Müdürlüğü ikinci mümeyyizliğine atandı. 1918 yılı Mayıs ayında bu görevinden istifa ederek ayrıldı ve 1918 yılı Haziran ayında Ahmed Emin (Yalman) ile birlikte Vakit gazetesini çıkarmaya başladı. Ah- met Emin Yalman’ın ortaklıktan ayrılmasıyla birlikte gazeteyi ağabeyi Hak- kı Tarık Us’la birlikte çıkarmaya devam etti. Artvin ve Çoruh milletvekilliği yapan Mehmet Asım Bey, 11 Aralık 1967’de geçirdiği bir trafik kazası sonucu vefat etti. Kâmuran Hanım’la evli olan Mehmet Asım Bey’in bu evlilikten bir erkek çocukları oldu.4 * Mehmed Asım Bey, Künye Albümü’nde 15 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 TBMM Arşivi, Devre No: III, Sicil No: 657; “Mehmed Asım Bey”, Nevsâl-i Millî, s. 140. 2 Mücellidoğlu Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, Cilt: III, Mars Matbaası, Ankara 1968- 1969, s. 1136. 3 TBMM Arşivi, Devre No: III, Sicil No: 657. 4 Mücellidoğlu Ali Çankaya, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, s. 1137. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXX Dr. Reşit Gâlib Bey [Mustafa Reşit Baydur] (1893-1934) 1893 yılında Rodos’ta doğdu.1 Babası mahkeme reisi Mehmet Galip Bey, annesi ise Fatma Münevver Hanım’dır.2 İlk ve ortaokulu Rodos’ta, yedi sene- lik idadi eğitimini ise İzmir’de tamamlayan Reşit Galip Bey, Rodos’a giderek Saint Jean Baptiste kolejinde Fransızca dersi aldı. 1911 yılında İstanbul’a ge- lerek Askeri Tıbbiye’ye kaydolan Reşit Galip Bey, Balkan ve I. Dünya savaş- larına gönüllü olarak katıldı.3 I. Dünya Savaşı sırasında Batum ve civarında faaliyet gösteren Teşkilât-ı Mahsusa heyeti içerisinde yer aldı. Yaklaşık bir buçuk yıl Maradid (Muratlı), Borçka, Artvin, Hopa ve Arhavi civarındaki askeri harekâtlarda görev aldı. Daha sonra Giresun Seyyar Jandarma Müf- rezesi’yle Tortum’da bulunan X. Kolordu’ya katılarak 30. Fırka’ya bağlı 90. Alay’ın üçüncü taburunda doktor olarak görev yaptı. Erzurum’un Ruslar tarafından işgali üzerine İstanbul’a dönerek yarım kalan tıp eğitimini 1917 yılında tamamladı. Kısa bir süreliğine Tedavi Seririyatı ve Tecrübi Tedavi-i Fenni asistanlığına atanan Reşit Galip Bey, Cemal Paşa’nın ismen talebiy- le Şam’a giderek önce IV. Ordu hıfzıssıhha müessesesinde daha sonra da Cebel-i Lübnan’da Ayin Tura’da bulunan bin kişilik darüleytamda müdür olarak görev yaptı. Mondros Mütarekesi’nin imzalanmasıyla birlikte İstan- bul’a dönen Reşit Galip Bey, bir yandan Tedavi Seririyatı ve Tecrübi Tedavi-i Fenni asistanlığına devam ederken bir yandan da Darüleytamlar Merkez Hastanesi dâhiliye mütehassıslığı yaptı. Fakat mütareke ortamında İstan- bul’da “tahdid-i ikâmete tahammül edemeyerek” bütün görevlerinden istifa etti ve Milli Mücadele’ye katılmak üzere 9 Nisan 1919’da Anadolu’ya geçti. Kütahya’ya bağlı Tavşanlı ilçesinde bir yandan hekimlik, bir yandan da Mü- dafaa-i Hukuk Teşkilâtı başkanlığı yaptı.4 Yunan işgali üzerine bölgeden ayrılmak zorunda kalan Reşit Galip Bey, Hilâl-i Ahmer Sıhhî İmdad Heyeti baştabibi olarak Aydın, Denizli, Burdur ve Antalya’da görev yaptı. 1921 yılın- da Sıhhiye Vekâleti Umumî Hıfzıssıhha muavinliği, 1922 yılında da Mersin hükûmet tabipliği, gümrük kimyagerliği ve vekâleten istihbarat müdürlüğü görevlerinde bulundu. Bu dönemde Mersin’de yayımlanan Mersin gazete- sinin başyazarlığını yaptı. Bir süre sonra mevcut görevlerinden istifa ede- rek serbest hekimlik yaptı. 3 Mart 1924’te İzmir’den Bayezid’e kadar Güney Anadolu bölgesinin mübadele faaliyetlerini yürütmek amacıyla oluşturulan karma komisyona Türk temsilcisi olarak tayin edildi. TBMM’nin II.5 III. ve * Doktor Reşid Gâlib Bey, Künye Albümü’nde 30 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Enver Behnan Şapolyo, “Reşit Galip’in Hayatı”, Dr. Reşit Galip, (Hazırlayan: A. Şevket Elman), Ankara 1955, s. 18; “Elim Bir Ziya”, Cumhuriyet, 6 Mart 1934. Reşit Galip’in Ülkü Mecmuası’nda yayınlanan biyografisinde 1892 yılında doğduğu olarak belirtmektedir. Bkz. Hüseyin Namık, “Kaybettiklerimiz: Reşit Galip”, Ülkü, Nisan 1934, s. 88. 2 TBMM Arşivi, Dosya No: 54, Sicil No: 380. 3 Şapolyo, “Reşit Galip’in Hayatı”, s. 18; Hüseyin Namık, “Kaybettiklerimiz: Reşit Galip”, s. 88. 4 Milli Mücadele yıllarındaki hizmetlerine karşılık kırmızı şeritli İstiklâl madalyası ile taltif edilmiştir. Bkz. TBMM Zabıt Ceridesi, Devre: II, Cilt: 30, İçtima Senesi: IV, 47. İçtima, 28 Mart 1927, s. 251. 5 Reşit Galip Bey, Aydın vilayetinin boşta bulunan iki milletvekilliği için 1924 yılının Aralık ayında ya- pılan ara seçimlerde Mithat (Aydın) Bey’le birlikte BMM’ne seçilmiştir. Bkz. BCA, Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 7, Gömlek No: 482, Sıra No: 21. XXXI IV. dönemlerinde Aydın milletvekili olarak TBMM’ye katıldı.6 Halk Fırkası Meclis Grup İdare üyeliği, Türk Tarihi Tedkik Cemiyeti genel sekreterliği, Türk Dili Tedkik Cemiyeti başkanlığı, 19 Eylül 1932-13 Ağustos 1933 tarihleri arasında da Maarif Vekilliği yaptı.7 Sağlık alanında birçok telif ve tercüme eserler ortaya koyan Reşit Galip Bey, ayrıca Cumhuriyet, Vakit, Hâkimiyet-i Milliye gazeteleriyle Himaye-i Etfal Mecmuası’nda siyasi, sosyal ve sağlık ko- nularında birçok makale kaleme aldı.8 Yakalandığı grip hastalığının zatürre- ye çevrilmesi sonucu 5 Kasım 1934’te vefat etti.9 6 TBMM Arşivi, Dosya No: 54, Sicil No: 380. 7 Şapolyo, “Reşit Galip’in Hayatı”, s. 20-21; Hüseyin Namık, “Kaybettiklerimiz: Reşit Galip”, s. 90. 8 Şapolyo, “Reşit Galip’in Hayatı”, s. 21. 9 “Elim Bir Ziya”, Cumhuriyet, 6 Mart 1934; “Merhum Reşit Galip Bey”, Akşam, 6 Mart 1934; “Reşit Galip Bey’in Acıklı Ölümü”, Milliyet, 6 Mart 1934; “Reşit Galib’i Kaybettik”, Vakit, 6 Mart 1934. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXXII Tâhirü’l-Mevlevî Bey [Mehmet Tahir Olgun] (1877-1951) 13 Eylül 1877’de İstanbul’da Aksaray civarında Molla Gürâni Mahalle- si’nde doğdu.1 Babası Hademe-i Hassa başçavuşlarından Hacı Mustafa Saf- fet Bey, annesi ise Sultan Abdülaziz’in cariyelerinden aynı zamanda kızı Nâ- zıme Sultan’ın dadısı Emine Emsal Hanım’dır.2 İlk tahsilini Hekimbaşı Ömer Efendi’nin yaptırmış olduğu sıbyan mektebinde tamamladıktan sonra Gül- hane Askeri Rüşdiyesi’ne kaydoldu. Rüşdiyeden sonra Menşe’-i Küttab-ı As- kerî’ye devam etti.3 13 Haziran 1892’de Bab-ı Seraskeri Piyade Dairesi Jurnal Kalemi’ne atanarak memuriyet hayatına başladı. Aynı zamanda Müderris Filibeli Mehmed Rasim ve Mesnevihan Selanikli Mehmed Esad Dede Efen- di’den dersler aldı.4 Bir ara gazetecilik ve kitapçılıkla uğraşmışsa da dönemin şartları gereği vazgeçmek zorunda kaldı. 1 Şubat 1904’te açılan bir sınavı ka- zanarak Orman ve Maâdin Nezâreti muhasebesinin Defter-i Kebir kalemin- de 370 kuruş maaşla görev aldı.5 Daha sonra sırasıyla Maâdin Başkâtipliği, Tevhid-i Mübayaât Komisyonu Tahrirat Mümeyyiz-i Evvelliği, Ticaret ve Ziraat Nezareti İktisad Hey’eti ve Kalem-i Mahsus Başkâtipliği görevlerinde bulundu. Cemal Bey’in Dâhiliye Nazırı olduğu dönemde Teâli-i İslâm Cemi- yeti adına Anadolu’daki Milli Mücadele aleyhine yazılmış bir risalenin ya- yımlanmasını engellediği gerekçesiyle memuriyetten azledildi. 1903 yılında öğretmenliğe geçerek Burhan-ı Terakki ve Rehnüma-yı Füyuzat adındaki özel okullarda Farsça ve İslâm Tarihi derslerini okuttu. Otuz altı yıl Darüşşa- faka’da Tarih-i Usul, Tarih-i İslâm, Usûl-ı Tahrir ve edebiyat dersleri verdi.6 Bir ara Ahmed Rasim Bey’in istifası ile boşalan Lügat Encümeni üyeliğine atandı.7 Yaşlanınca buradan ayrılmak zorunda kaldı ve Medreset-ül Kuzât’ta Resmi Kitâbet, Medreset-ül Vâizin’de Siyer-i Nebi, Darülhilâfe medreselerin- de tarih ve edebiyat dersleri okuttu.8 29 Temmuz 1920’den itibaren Mahfil Mecmuası’nı yayımlamaya başladı. 7 Aralık 1925’te Şapka Kanunu’na mu- halefetten tutuklanıp Ankara İstiklâl Mahkemesi’nde yargılandı.9 Maltepe ve Kuleli askeri liselerinde edebiyat öğretmenliği yaptı.10 21 Haziran 1951’de vefat eden Tahir Bey’in cenazesi vasiyeti üzerine annesi Emine Emsal Ha- nım’ın Yenikapı Mevlevîhânesi’ndeki mezarının yanına defnedildi.11 * Tahirü’l-Mevlevî Bey, Künye Albümü’nde 36 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Tahir-ül Mevlevî, Edebiyat Lügatı, (Neşre Hazırlayan: Kemâl Edip Kürkçüoğlu), Enderun Kitabevi, İstanbul 1994, s. 6. 2 Atillâ Şentürk, Tahir’ül Mevlevi Hayatı ve Eserleri, Nehir Yayınları, İstanbul 1991, s. 1-4. 3 Tahir-ül Mevlevî, Edebiyat Lügatı, s. 6. 4 İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: X, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1970, s. 1820. 5 Şentürk, Tahir’ül Mevlevi Hayatı ve Eserleri, s. 20. 6 Tahir-ül Mevlevî, Edebiyat Lügatı, s. 8-9; İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 1821. 7 BOA, TS.MA.e, Dosya No: 1425, Gömlek No: 96. 8 Tahir-ül Mevlevî, Edebiyat Lügatı, s. 8-9; İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 1821. 9 Alim Kahraman, “Tâhirülmevlevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 39, İstanbul 2010, s. 408. 10 Tahir-ül Mevlevî, Edebiyat Lügatı, s. 8-9; İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 1821. 11 Kahraman, “Tâhirülmevlevî”, s. 408. XXXIII Madam Hayganuş Mark (1885-1966) 1885 yılında Beyoğlu Ayazpaşa’da doğdu. Fransız rahibelerden dersler aldı, Eseyan okulunda öğrenim gördü. Edebi faaliyetlerle küçük yaşlarda ta- nışan ve ilk yazısı Manzume-i Efkâr gazetesinde yayımlanan Madam Hay- ganuş, Masis gazetesinin düzenlemiş olduğu bir şiir yarışmasında üçüncü oldu. Yedikule’deki Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi’ne ait yetimhanede kıs- mi zamanlı öğretmenlik yaptı.1 1905-1907 yılları arasında Dzağig Ganants Hadug (Çiçek: Kadınlara Özel) adlı resimli edebiyat, sanat, moda, aile, el ve kadın sanatları dergisinin yazı işleri müdireliğini yaptı.2 1907’de İzmir’e yerleşen Madam Hayganuş, eşi Vahan Toşigyan’la birlikte “millî, siyasi, ede- bî ve ticari” yayın yapan Arşaluys (Şafak) gazetesinin editörlüğünü yaptı.3 1908 yılında yine eşiyle birlikte Artzakank (Yankı) gazetesinin yazı işleri müdireliğini yaptı.4 1909 yılına kadar İzmir’de ikamet eden Hayganuş, aynı yıl İstanbul’a döndü. Meşrutiyet’in getirmiş olduğu özgürlük ortamında Er- meni cemaatine ait çeşitli sivil toplum örgütlerinde görev aldı. 1919’da Hay Gin (Ermeni Kadını) adında iki haftada bir yayımlanan bir dergi çıkarmaya başladı. Dergi yayın politikası olarak bir yandan Ermeni kadının düşünsel ve sanatsal gelişimini hedeflenirken, diğer yandan da İstanbul Ermeni Ka- dınlar Derneği başta olmak üzere kadınlarla ilgili uluslararası sivil toplum örgütlerinin faaliyetlerine ve önemli kadın sanatçılara yer verdi. Kısa süre içerisinde dönemin önemli feminist yayınlarından olan Hay Gin, 1932’de5 yayın hayatına son verse de Madam Hayganuş, çeşitli gazetelerde yazılar yazmayı sürdürdü. 1966’da Yedikule Ermeni Hastanesi’nde hayatını kaybe- den Madam Hayganuş, Şişli Ermeni Mezarlığı’na defnedildi.6 * Madam Hayganuş Mark, Künye Albümü’nde 63 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Bir Adalet Feryadı: Osmanlı’dan Türkiye’ye Beş Ermeni Feminist Yazar 1862-1933, (Derleyen: Lerna Ekmekçioğlu, Melissa Bilal), Aras Yayıncılık, İstanbul 2006, s. 12. 2 Zakarya Mildanoğlu, Ermenice Süreli Yayınlar 1794-2000, Aras Yayıncılık, İstanbul 2014, s. 84. 3 Mildanoğlu, Ermenice Süreli Yayınlar 1794-2000, s. 91. 4 Mildanoğlu, Ermenice Süreli Yayınlar 1794-2000, s. 95. 5 Mildanoğlu, Ermenice Süreli Yayınlar 1794-2000, s. 155. 6 Bir Adalet Feryadı: Osmanlı’dan Türkiye’ye Beş Ermeni Feminist Yazar 1862-1933, s. 12. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXXIV Orhan Seyfi Bey [Orhan Seyfi Orhon] (1890-1972) 22 Ekim 1890’da İstanbul Çengelköy’de doğdu. Babası albay rütbesiy- le ordudan emekli olan Emin Bey, annesi Nimet Hanım’dır. İptida tahsilini Çengelköy ve Havuzbaşı mekteplerinde, rüşdiyeyi ise Beylerbeyi Rüşdiye- si’nde tamamladı. Rüşdiyeden sonra Mercan İdadisi’ne kaydoldu.1 Mezuni- yetini müteakip Tıbbiye, Mülkiye ve Hukuk Fakültesine kayıt yaptırdı fakat çeşitli sebeplerden dolayı Tıbbiye ve Mülkiye’yi bıraktı.2 1913 yılında Hukuk tahsilini bitiren Orhan Seyfi Bey, 1914 yılında Meclis-i Mebusan Kavanin Kalemi’ne kâtip olarak atandı. Meclis-i Mebusan’ın lağvedilmesi üzerine ba- sın-yayın faaliyetleriyle uğraşmaya başladı. Bir süreliğine Harp Akademisi ve Harbiye Mektebinde Türkçe öğretmenliği yaptı. 1933 yılında ise Erenköy Kız Lisesi,3 1941 yılında da İstanbul Erkek Lisesi edebiyat öğretmenlikleri- ne atandı. Kısa bir süreliğine de İtalyan Lisesinde Türkçe derslerine girdi. Serbest çalışmak istediği için devlet görevlerinden istifa ederek basın-yayın hayatına geri döndü. 1918-1922 yılları arasında Türk Kadını, Şair, Büyük Mec- mua, Servet-i Fünun, Ümit ve Yarın dergilerinde şiir ve yazıları yayımlandı.4 Hıyaban dergisi ile başlayan yayıncılık hayatı Akbaba, Papağan, Resimli Dünya, Güneş, Davul, Yeni Kalem mecmualarıyla devam etti.5 1932-1938 yıl- ları arasında tek başına veya bacanağı Yusuf Ziya Ortaç’la birlikte Edebiyat Gazetesi, Hızlanış, Ayda Bir, Her Ay, Her Şey adlarında edebi ve ilmî içerik- li dergiler yayımladı. Milliyet, Tasvir, Cumhuriyet, Ulus, Zafer6 ve Havadis gazetelerinde yazılar yazdı.7 Gönülden Sesler, Peri Kızıyla Çoban Hikâyesi, Fırtına ve Kar, Fiskeler, O Beyaz Bir Kuştu, Kulaktan Kulağa, Dün-Bugün-Ya- rın ve Çocuk Adam yayımladığı bazı eserlerdir.8 TBMM’nin sekizinci dönem seçimlerinde CHP’den Zonguldak milletvekili olarak parlamentoya katılan Orhan Seyfi Bey, 22 Ağustos 1972’de vefat etti.9 * Orhan Seyfi Bey, Künye Albümü’nde 83 (83/1) sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Nüzhet Haşim, Milli Edebiyata Doğru Cilt: I, Hamiyet Kütüphanesi, İstanbul 1918, s. 142. 2 İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: VII, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, s. 1279. 3 TBMM Arşivi, Dönem No: VIII, Sicil No: 1507. 4 Alim Kahraman, “ORHON, Orhan Seyfi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 33, İstanbul 2007, s. 389. 5 İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 1820. 6 Kahraman, “ORHON, Orhan Seyfi”, s. 390. 7 BCA, Yer No: 30-1-0-0, Kutu No: 131, Gömlek No: 852, Sıra No: 4. 8 TBMM Arşivi, Dönem No: VIII, Sicil No: 1507. 9 “Yazar Orhan Seyfi Orhon Vefat Etti”, Milliyet, 23 Ağustos 1972. XXXV Hüseyin Kâzım Bey [Hüseyin Kâzım Kadri] (1870-1934) 1870 yılında İstanbul’da doğdu. Trabzon Valisi Kadri Bey’in oğludur.1 İlköğrenimini Beylerbeyi Sıbyan Mektebinde tamamladıktan sonra Soğuk- çeşme Askeri Rüşdiyesi’ne devam etti. Mekteb-i Mülkiye’nin idadi kısmına kayıt yaptırdı fakat babasının Aydın vilayeti defterdarlığına tayini üzerine İzmir’e gitti2 ve İngiliz Ticaret Mektebi’ne devam ederek bu okuldan mezun oldu. Mezuniyetini müteakip özel hocalardan “fünun-ı tabiiye ve lisaniye” dersleri aldı. Henüz on yedi yaşındayken 27 Ağustos 1887’de Aydın vilayeti muhasebe kalemine tayin edildi. 31 Mart 1888’de vergi yevmiye mukayyitli- ğinde hesabat-ı atika muavinliği ve muhasebe kalemi müsevvidliğine, 4 Ka- sım 1890’da da Maliye Nezareti mektubi kalemine atandı. 27 Şubat 1895’te gerektiği zaman maliyeye dönmek üzere Hariciye Nezareti Umur-ı Şehben- deri kalemine nakledildi. Aynı yıl 30 Mayıs 1895’te Tiflis Şehbenderliği’nde görevlendirilen Hüseyin Kâzım Bey, bir takım sağlık sorunlarından dolayı Tiflis’e gitmeyip İstanbul’a döndü. 14 Ağustos 1895’te mektubi kalemine dö- nen Hüseyin Kazım Bey, izinli olarak gittiği Trabzon’dan izin süresi dolduğu halde görevine dönmediği için 10 Ağustos 1903’te memuriyetten çıkarıldı.3 Meşrutiyetin iadesinden sonra Hüseyin Cahid ve Tevfik Fikret’le birlikte Tanin gazetesini kuran Hüseyin Kâzım Bey, Tevfik Fikret’in hisselerini Hü- seyin Cahit’e devredip gazeteden ayrılmasına kadar da gazetenin müdürlü- ğünü yaptı.4 8 Eylül 1909’da Canik Mutasarrıflığı’na atanan5 Hüseyin Kâzım Bey, Siroz (Serez/Selanik) Mutasarrıfı Mehdi Bey’le becayiş yaparak 29 Eylül 1909’da Siroz Mutasarrıflığı’na6, 28 Eylül 1910’da da Halep Valiliğine atandı.7 Görev yapmış olduğu yerlerdeki başarılı faaliyetlerinden dolayı 8 Ağustos 1911’de İstanbul belediye başkanlığına tayin edildi. Bu dönemde İstanbul Va- liliğine de vekâlet etti. 30 Ocak 1912’de Selânik valiliğine atandı.8 1912 yılında yapılan seçimlerde Saruhan Sancağı’ndan adaylığını koyan Hüseyin Kâzım Bey, seçimleri kazanmasına rağmen Selânik vilayetinin önemine ve halkla kurmuş olduğu olumlu ilişkilere binaen milletvekilliği düşürülerek 6 Mayıs 1912’de Selanik Valiliğine iade edildi.9 I. Dünya Savaşı sırasında Suriye’ye ge- çen Hüseyin Kâzım Bey, yaklaşık altı yıl çeşitli kütüphanelerde araştırma ve incelemelerde bulunarak Büyük Lügat adlı eserini yazdı. 1919 yılında ya- pılan seçimlerde Aydın milletvekili olarak parlamentoya katıldı ve meclis başkan yardımcılığına seçildi. Meclis’in feshedilmesi üzerine bir süre açıkta kalan Hüseyin Kâzım Bey, 21 Ekim 1920’de Tevfik Paşa kabinesinde Ticaret * Hüseyin Kazım Bey, Künye Albümü’nde 96 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 43, Gömlek No: 479. 2 Nurettin Albayrak, “Hüseyin Kâzım Kadri”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 18, İstan- bul 1998, s. 554. 3 BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 43, Gömlek No: 479. 4 BOA. DH. SAİDd…, Dosya No: 43, Gömlek No: 479; Osman Nuri, İstanbul Şehreminleri, İstanbul Şeh- remaneti Matbaası, İstanbul 1928, s. 279. 5 BOA. DH. MUİ., Dosya No: 16, Gömlek No: 23. 6 BOA. DH. MUİ., Dosya No: 15, Gömlek No: 47. 7 BOA. DH. MUİ., Dosya No: 139, Gömlek No: 12. 8 BOA. DH. MTV., Dosya No: 1, Gömlek No: 69; Osman Nuri, İstanbul Şehreminleri, s. 278. 9 BOA. DH. SYS., Dosya No: 49, Gömlek No: 59. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXXVI ve Ziraat nezaretiyle Adliye nazır vekili olarak görev yaptı.10 Bu görevlere ek olarak Maliye Nezaretine de vekâlet eden Hüseyin Kâzım Bey, 13 Haziran 1921’de Evkaf Nezaretine geçti. Bir dönem Ticaret ve Sanayi Bankası’nın yö- netim kurulu üyeliğinde bulundu. Hayatının kalan kısmını Beylerbeyi’ndeki yalısında geçiren Hüseyin Kâzım Bey, 17 Ocak 1934’te vefat etti. Trabzon Vilayet Gazetesi, Resimli Kitap, İkdam, İctihad, Servet-i Fünûn, Sebilürreşad gibi gazete ve dergilerde dil, din, felsefe, iktisat, ziraat ve siyasetle ilgili yazı- lar yazdı. Eserleri arasında Hak ve Hakikat, Felâha Doğru, İslamiyet’in Avru- pa’ya Son Sözü, İstikbale Doğru, On Temmuz İnkılabı ve Netayici, Yirminci Asırda İslamiyet, Türk Lügatı ve Ziya Gökalp’in Tenkidi vardır.11 10 BOA. İ..DUİT., Dosya No: 9, Gömlek No: 120. 11 Albayrak, “Hüseyin Kâzım Kadri”, s. 555. XXXVII Celâl Sâhir Bey [Ahmet Celâl Sahir Erozan] (1883-1935) 29 Eylül 1883’te İstanbul Aksaray’da doğdu.1 Babası Yemen Valisi ve ku- mandanıyken vefat eden Botgoriçeli Ferik İsmail Hakkı Paşa2, annesi İran’da sünni hareketin önde gelen ve III. Ahmed tarafından Şirvan Hanlığı verilen Hacı Dâvud Han sülâlesinden Fehîme Nüzhet Hanım’dır.3 Numûne-i Terakkî Mektebi ve Davut Paşa Rüşdiyesi’nde iptidai tahsilini tamamladıktan sonra Vefa İdâdîsi’ni bitirdi. İki yıl Mekteb-i Hukuk’a devam ettiyse de mezun ola- madı.4 1903 yılında Hariciye Nezâreti’nde memuriyete başlayan Celâl Sahir Bey, 1904 yılında da Halet Hanım’la evlendi. Mercan ve Kabataş idadilerinde edebiyat5 İstanbul ve Galatasaray liseleriyle İstanbul Muallim Mektebi’nde de kompozisyon, edebiyat ve Fransızca öğretmenliği yaptı.6 II. Meşrutiyet Dönemi edebiyat ve fikir hareketlerine katılan Celâl Sahir Bey, İctihad Mec- muası’nda yazılar yazdı. Demet adıyla yayımladığı kadın dergisinde feminiz- mi savundu. Bir süreliğine Musavver Muhit dergisinin müdürlüğünü yaptı.7 1909 yılında kurulan Fecr-i Âti edebiyat topluluğunun kurucuları arasında yer alan Celâl Sahir Bey ayın zamanda topluluğun başkanlığını yaptı.8 Yeni Lisan hareketine katılarak dilde sadeleşme fikrini savundu. Türk Ocakları, Türk Derneği, Piyer Loti Derneği gibi derneklerde faaliyetlerde bulundu. Türk Derneği’nin yayın organı olan Bilgi Mecmuası’nı çıkardığı gibi Sulta- nahmet’teki evini de Türk Derneği’ne lokal olarak tahsis etti.9 1928 yılında IV. dönem genel seçimlerinde Zonguldak milletvekili olarak parlamentoya katıldı.10 Latin alfabesine geçiş sürecinde önemli görevler üstlenen Celâl Sa- hir Bey, Harf İnkılabı Kurulu’nun ve Türk Dili Tedkik Cemiyeti’nin üyesiydi. Henüz genç bir yaşta 16 Kasım 1935’te vefat eden11 Celâl Sahir Bey’in naaşı Bakırköy’deki aile mezarlığına defnedilmiştir.12 * Celal Sâhir Bey, Künye Albümü’nde 97 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 M. Orhan Okay, “Celâl Sahir Erozan (1883-1935)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 7, İstanbul 1993, s. 245. 2 Şehabettin Süleyman, “Celâl Sahir Bey”, Nevsâl-i Millî, Artin Asaduryan ve Mahdumları Matbaası, Dersaadet 1330, s. 244. 3 Okay, “Celâl Sahir Erozan (1883-1935)”, s. 245. 4 Nüzhet Haşim, Milli Edebiyata Doğru Cilt: I, Hamiyet Kütüphanesi, İstanbul 1918, s. 79; İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: I, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1969, s. 219. 5 BOA, MF. İBT, Dosya No: 311, Gömlek No: 4. 6 Okay, “Celâl Sahir Erozan (1883-1935)”, s. 245; Nüzhet Haşim, Milli Edebiyata Doğru, s. 79. 7 Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Cilt: I, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2010, s. 407. 8 Şehabettin Süleyman, “Celâl Sahir Bey”, Nevsâl-i Millî, s. 245. 9 Okay, “Celâl Sahir Erozan (1883-1935)”, s. 245. 10 BCA, Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 74, Gömlek No: 487, Sıra No: 8; TBMM Arşivi, Devre No: IV, Sicil No: 643. 11 BCA, Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 75, Gömlek No: 494, Sıra No: 3. 12 “Acıklı Bir Ölüm”, Son Posta, 18 İkinciteşrin 1935/18 Kasım 1935; “Acı Bir Kayıp”, Cumhuriyet, 18 İkinciteşrin 1935/18 Kasım 1935. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XXXVIII Peyami Safâ Bey (1899-1961) 2 Nisan 1899’da İstanbul Gedikpaşa’da doğdu. Babası Trabzon’un seç- kin ailelerinden Şair İsmail Safa, annesi ise Server Bedia Hanım’dır.1 Babası İsmail Safa’nın Sivas’ta sürgünde ölmesi üzerine iki yaşında2 yetim kalan Pe- yami Safa’yı ağabeyi İlhami ve annesi Server Bedia Hanım yetiştirdi. Eğitim hayatı, küçük yaşlarda baş gösteren sağlık sorunları ve maddi imkânsızlık- lar nedeniyle kesintiye uğradı. 1910 yılında başladığı Vefa İdadisi’ni bırakıp çalışmak zorunda kaldı.3 Yaşamış olduğu sağlık sorunları nedeniyle tıp, psikoloji ve felsefeye ilgi duymaya başladı. Tiyatro eğitimi almak için Dârül- bedâyi sınavlarına giren Peyami Safa, sınavlarda başarılı olmasına rağmen eğitimini tamamlayamadı.4 I. Dünya Savaşı yıllarında Posta Telgraf Nezâ- reti’nde çalışmaya başladı.5 1917 yılında Rehber-i İttihad Mektebi’nde öğret- menlik yapmaya başladı ve kısa bir süre de Düyûn-ı Umûmiye İdaresi’nde çalıştı. Savaş sonunda öğretmenlikten istifa ederek ağabeyi İlhami Safa ile birlikte Yirminci Asır adıyla bir gazete çıkardı.6 Daha sonra Tercümân-ı Ha- kikat, Tasvir-i Efkâr, Son Telgraf, Son Saat ve Son Posta gazetelerinde çalıştı. 1925 yılında bir yandan Halil Lutfi Bey’le birlikte Büyük Yol adında bir gazete çıkarırken bir yandan da Cumhuriyet’te Server Bedii imzasıyla yazılar yazdı. Peyami Safa, ağabeyi ile birlikte 1934-1936 yılları arasında Hafta adlı ma- gazin dergisini çıkardı. 1940’lı yıllarda Tasvir-i Efkâr, Çınaraltı, Tasvir, Bü- yük Doğu, Vakit ve Ulus gazetelerinde çalıştı. 1950 seçimlerinde Bursa’dan milletvekili adayı oldu fakat kazanamadı. 1953 yılında Türk Düşüncesi adlı bir dergi yayımladı. Resimli Ay, Tan, Kültür Haftası, Milliyet, Tercüman ve Büyük Doğu’da yazılar yazan Peyami Safa, hayatının son yıllarında Havadis, Düşünen Adam ve Son Posta’da çalıştı.7 Dokuz yaşında başladığı yazı hayatı- na beş yüze yakın kitap, çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanmış çok sayıda yazı sığdıran Peyami Safa 15 Haziran 1961’de Çiftehavuzlar’da bir akrabası- nın evinde yüksek tansiyona bağlı olarak beyin kanaması sonucu vefat etti.8 * Peyâmi Safâ Bey, Künye Albümü’nde 130 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Beşir Ayvazoğlu, Peyami: Hayatı Sanatı Felsefesi Dramı, Ötüken Neşriyat A.Ş., İstanbul 1998, s. 41. 2 Cahit Sıtkı, Peyami Safa: Hayatı ve Eserleri, Semih Lütfi Kitabevi, İstanbul 1940, s. 3. Hilmi Ziya Ülken ise Peyami Safa’nın 7-8 yaşlarında yetim kaldığını ileri sürmektedir. Bkz. Hilmi Ziya Ülken, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, Ülken Yayınları, III. Baskı, İstanbul 1992, s. 447. 3 İBB Atatürk Kitaplığı, Bel_Mtf_56118. 4 Beşir Ayvazoğlu, “SAFA, Peyami”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 35, İstanbul 2008, s. 437. 5 Ergun Göze, Peyami Safa: Hayatı, Şahsiyeti, Te’siri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1987, s. 9. 6 Ayvazoğlu, Peyami: Hayatı Sanatı Felsefesi Dramı, s. 68. 7 Ayvazoğlu, “SAFA, Peyami”, s. 438-439. 8 “Peyami Safa Vefat Etti”, Milliyet, 16 Haziran 1961. XXXIX Mekkî Said Bey [Mekkî Said Esen] (1903-1970) 1903 yılında Mekke’de doğdu. Babası Mehmed Said Bey, annesi Emine İclâl Hanım’dır. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi mezunu olup iyi de- rece Fransızca bilen Mekkî Said Bey, Ankara Gazeteciler Cemiyeti başkanlı- ğı yaptı. X. ve XI. dönem Balıkesir milletvekili olarak parlamentoya katıldı.1 Uzun yıllar Cumhuriyet gazetesinin Ankara temsilciliğini yürütmüş olan Mekkî Said Bey, kalp krizi sonucu 4 Kasım 1970’te vefat etti.2 * Mekkî Said Bey, Künye Albümü’nde 229 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 TBMM Arşivi, Devre No: X, Sicil No: 1959. 2 “Mekki Sait Vefat Etti”, Cumhuriyet, 5 Kasım 1970. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XL Âbidin Dâver Bey (1886-1954) 1886’da İstanbul’da doğdu. Babası Şehremaneti mümeyyizlerinden Ali Vahyi Bey, annesi ise Prenses Zeynep Kâmil’in manevi kızı Fatma Revan Hanım’dır. İlk tahsilini Sultanahmet’te Cevrikalfa Mektebi’nde tamamladı. Daha sonra Burhan-ı Terakki, Numune-i Terakki, Ravza-i Terakki ve bir müddet de Soğukçeşme Askeri Rüşdiyesi’nde okudu. Rüşdiyeden mezun olduktan sonra Galatasaray Lisesine kaydoldu ve 1907 yılında buradan me- zun oldu. İki yıl da Sanayi-i Nefise Mektebi’ne devam etti.1 26 Aralık 1907’de Matbuat Umum Müdürlüğünde memuriyet hayatına başladı ve bu yıllarda çeşitli gazetelerde yazılar yazmaya başladı. Meşrutiyet’in iadesini müteakip 17 Aralık 1908’de Meclis-i Mebusan’da zabıt kâtibi oldu. Meclis-i Mebusan’da yapılan bir yarışmayı birincilikle kazanarak 14 Ağustos 1909’da zabıt kale- mi mümeyyizi sıfatıyla kaleme şef olarak atandı.2 Bu görevdeyken Fransa, Belçika ve İngiltere parlamentolarında incelemelerde bulundu.3 6 Ağustos 1914’te müdürlüğe terfi eden Abidin Daver Bey,4 13 Kasım 1923’te de İstanbul İstihbarat Müdüriyeti’ne tayin edildi.5 Tasvir-i Efkâr, Yeni Gün, Tercüman-ı Hakikat, İkdam ve Cumhuriyet gazetelerinde yazı işleri müdürlüğü ve yazarlık yaptı. 26 Mart 1939’da yapı- lan seçimlerde İstanbul milletvekili olarak parlamentoya girdi. Bu dönemde İkdam ve Cumhuriyet’te yazılar yazmaya devam etti. 1943 yılında İstanbul Belediyesi Neşriyat ve İstatistik Müdürlüğü’ne tayin edildi. Yayınlanmış eserleri arasında Kanatların Zaferi, Deniz, Gemi, Mülâzımın Romanı, Dün- kü-Bugünkü-Yarınki İstanbul ve Radyo Konferansları vardır.6 8 Şubat 1954’te geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etti.7 * Âbidîn Dâver Bey, Künye Albümü’nde 241 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 “Üstad Abidin Dav’er Dün Akşam Vefat Etti”, Cumhuriyet, 9 Şubat 1954. 2 TBMM Arşivi, Devre No: IV, Sicil No: 1065. 3 “Üstad Abidin Dav’er Dün Akşam Vefat Etti”, Cumhuriyet, 9 Şubat 1954. 4 Osmanlı arşivinde bulunan bir kayda göre Âbidin Dâver Bey, 1919 yılının sonlarında müdürlük göre- vine devam etmektedir. Bkz. BOA, MV. Dosya No: 217 Gömlek No: 5; TBMM Arşivi, Devre No: IV, Sicil No: 1065. 5 BOA, HR.İM.. Dosya No: 46, Gömlek No: 77. 6 “Üstad Abidin Dav’er Dün Akşam Vefat Etti”, Cumhuriyet, 9 Şubat 1954. 7 “Abidin Daver’i Kaybettik”, Milliyet, 9 Şubat 1954. XLI Ali Ekrem Bey [Ali Ekrem Uşaklıgil] (1892-1947) Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XLII Selim Râgıb Bey [Selim Ragıp Emeç] (1899-1970) 1899 yılında İstanbul’da doğdu. Babası Hüseyin Ragıp Bey, annesi ise Fevziye Hanım’dır. 1916 yılında Galatasaray Lisesinden mezun oldu. I. Dün- ya Savaşı sırasında yedek subay olarak silah altına alınan Selim Ragıp Bey, Filistin’de Yıldırım Orduları Grup Komutanlığında görev yaptı. Askerlik dönüşü başladığı Hukuk Fakültesinden 1924 yılında mezun oldu. Gazete- ciliğe 1919 yılında başladı ve Vakit, Tercüman-ı Hakikat, Son Saat gazete- lerinde yazılar yazdı. Ünlü gazeteci Hakkı Tarık Us ile birlikte ilk sayısı 16 Mart 1925’te yayınlanan Son Saat gazetesini, 27 Temmuz 1930’da da Ekrem Uşaklıgil, Halil Lütfü Dördüncü ve Zekeriya Sertel ile birlikte Son Posta ga- zetesini kurdu. Diğer üç kurucunun hisselerini satın alan Selim Ragıp Bey zamanla gazetenin tek sahibi oldu.1 IX. ve X. dönem Bursa’dan, XI. dönem de İzmir’den Demokrat Parti milletvekili olarak parlamentoya katılan Selim Ragıp Bey, 1960 darbesinden sonra Yassıada’da yargılanarak bir süre Kayse- ri Cezaevi’nde yattı. 2 Ağustos 1970’te geçirdiği kalp krizi sonucu vefat etti.2 * Selim Râgıb Bey, Künye Albümü’nde 250 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Bu dönemde hükümete hakaret ettiği gerekçesiyle hakkında soruşturma başlatılmıştır. Bkz. BCA, Yer No: 30-10-0-0, Kutu No: 37, Gömlek No: 223, Sıra No: 6; TBMM Arşivi, Devre No: IX, Sicil No: 1607. 2 “Selim Ragıp Emeç Vefat Etti”, Cumhuriyet, 4 Ağustos 1970. XLIII Nâşid Hakkı Bey [Naşid Hakkı Uluğ] (1901-1977) 1901 yılında İstanbul’da doğdu. Babası Hakkı Bey, annesi ise Nuriye Ha- nım’dır. 1918 yılında Vakit gazetesiyle yazı hayatına başladı ve 1922 yılında Vakit’in Ankara muhabiri oldu. Şeyh Said isyanı sırasında şark muhabirliği yaptı. 1925 yılı sonlarında Hâkimiyet-i Milliye’nin yazı işleri müdürlüğüne getirildi. 1927 yılında Ankara Belediye meclis üyesi seçildi ve üç dönem bu görevde bulundu. CHP’nin Ankara il örgütünde nahiye, kaza ve vilayet idare heyetlerinde çalıştı. IV. ve V. dönem Kütahya milletvekili olarak parlamen- toya katıldı. Hilâl-i Ahmer Cemiyeti, Türk Tayyare Cemiyeti, Himaye-i Et- fal Cemiyeti gibi sivil toplum örgütlerinde görev alan Naşid Hakkı Bey, aynı zamanda Türk Basın Birliği’nin bir dönem genel sekreterliğini de yürüttü.1 Tedavi için gittiği Almanya’nın Bonn kentinde geçirdiği kalp krizi sonucu 28 Nisan 1977’de vefat etti. * Nâşid Hakkı Bey, Künye Albümü’nde 251 ve 466 sıra numaralarında kayıtlıdır. 1 TBMM Arşivi, Dosya No: 37, Sicil No: 262. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XLIV Hüseyin Namık Bey [Hüseyin Namık Orkun] (1902-1956) 31 Ocak 1902’de İstanbul Kasımpaşa’da doğdu. Babası Mehmed Hayri Efendi, annesi Münevver Hanım’dır. Orta öğreniminin ardından girdiği İs- tanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümünden 1924 yılında me- zun oldu. Öğrencilik yıllarında Dergâh mecmuasında Türk tarihine ait ya- zılar yazmaya başladı. Daha sonra Yeni Mecmua, Milli Mecmua, Yeni Türk, Ülkü ve Çınaraltı gibi dergilerde yazıları yayımlandı. 1924 yılında doktora öğrenimi için gittiği Macaristan’dan 1930 yılında döndü. Çeşitli kurumlarda Türk Tarihi ve İnkılâp Tarihi dersleri verdi.1 Irkçılık-Turancılık Davası dola- yısıyla 7 Mayıs 1944 tarihinde Ankara’da gözaltına alındı ve İstanbul Sıkıyö- netim Mahkemesi’nde yargılandı. 29 Mart 1945’te yapılan duruşmada “Türk Ceza Kanunu’nun 142. maddesini muhil propaganda fiilleri sabit görülmedi- ği” için berat etti.2 Milliyetçi dernek veya cemiyetlerde aktif bir şekilde görev aldı. Hayatının son yıllarına kadar Türk Ocağı’nın genel sekreterliğini yapan Hüseyin Namık Bey, 23 Mart 1956’da Ankara’da vefat etti.3 * Hüseyin Namık Bey, Künye Albümü’nde 262 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Sabriye Gülay Çimen, “ORKUN, Hüseyin Namık”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ek-2, III. Baskı, İstanbul 2019, s. 376. 2 “Irkçıların Davası Bitti”, Cumhuriyet, 30 Mart 1945. 3 Çimen, “ORKUN, Hüseyin Namık”, s. 376. XLV Mehmet Emin Bey [Mehmet Emin Yurdakul] (1869-1944) 1 Mayıs 1869’da İstanbul Beşiktaş’ta doğdu.1 Babası Zekeriyaköy’den ba- lıkçılıkla uğraşan Salih Efendi, annesi ise aslen Edirneli olup İstanbul’a yer- leşmiş köylü bir aileye mensup Emine Hanım’dır. Sıbyan mektebinden son- ra Beşiktaş Askeri Rüşdiyesi’ne giren Mehmet Emin Bey, rüşdiyeden sonra Mülkiye İdadisi’ne yazıldı, fakat bir süre devam ettikten sonra 1887 yılında bıraktı. Maaşsız olarak Sadaret Dairesi Evrak Kalemi’nde işe girdi. 1889 yı- lında Mekteb-i Hukuk’a kaydoldu, fakat burayı da bırakmak zorunda kaldı. 1892 yılında ruh asaletinin soy asaletinden üstün olduğunu anlatan Fazilet ve Asalet adlı eseri Sadrazam Cevat Paşa’ya takdim etmesi üzerine2 700 ku- ruş maaşla önce Rüsumat Mektubi Kalemi müsevvidliğine daha sonra da Rüsumat Evrak Müdürlüğü’ne tayin edildi.3 Sonra sırasıyla Rüsumat Evrak Müdürlüğü’nde, Erzurum ve Trabzon rüsumat nazırlıklarında, Bahriye Ne- zareti müsteşarlığında, Hicaz Vali vekilliğinde, Sivas ve Erzurum valilikle- rinde bulundu.4 1907 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne giren Mehmet Emin Bey5 kendi ifadesiyle; “fesih kararı ilân olunduğu güne kadar cemiye- tin ve fırkanın” üyesi olarak kaldı.6 Türk Ocağı’nın kuruluş sürecinde geçici idare heyeti başkanlığına seçildi. Mütareke yıllarında kurulan Milli Türk Fır- kası’nın kurucuları arasında yer aldı.7 İyi bir hatip olan Mehmet Emin Bey, Milli Mücadele yıllarında Mehmet Akif ve Sâmih Rıfat’la birlikte Anadolu’yu dolaşarak halka ve orduya moral vermeye çalıştı. 1913 seçimlerinde Musul mebusluğu ile başlayan parlamento hayatı sırasıyla Şarkikarahisar, Şebin- karahisar, Urfa ve İstanbul mebusluklarıyla devam etti.8 Mehmet Emin Bey, kalp rahatsızlığı şikâyetiyle kaldırıldığı Alman Hastanesi’nde doktorların tüm müdahalelerine rağmen 14 Ocak 1944’te vefat etti.9 * Mehmed Emin Bey, Künye Albümü’nde 264 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Mehmed Emin Yurdakul’un Eserleri-I Şiirler, (Hazırlayan: Fevziye Abdullah Tansel), Türk Tarih Kuru- mu Basımevi, Ankara 1969, s. XV. 2 Abdullah Uçman, “YURDAKUL, Mehmet Emin”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 43, İstanbul 2013, s. 613. 3 İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: I, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1969, s. 298. 4 Nüzhet Haşim, “Milli Edebiyata Doğru” Cilt: I, Hamiyet Kütüphanesi, İstanbul 1918, s. 20. 5 Uçman, “YURDAKUL, Mehmet Emin”, s. 613. 6 TBMM Arşivi, Dosya No: 54, Sicil No: 380. 7 BOA. DH. EUM. 6. Şube, Dosya No: 53, Gömlek No: 78. 8 Uçman, “YURDAKUL, Mehmet Emin”, s. 613. 9 “Büyük Bir Kayıp”, Cumhuriyet, 15 İkincikânun 1944/15 Ocak 1944. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XLVI Hasan Âlî Bey [Hasan Âlî Yücel] (1897-1961) 16 Aralık 1897’de İstanbul’da Şir Merd Çavuş Mahallesi’nde doğdu.1 Baba tarafından Göreleli Posta Nazırı Hasan Âli Efendi’nin, anne tarafından da Sultan II. Abdülhamid tarafından Japonya’ya gönderilen ve dönüş yolunda batan Ertuğrul Fırkateyni’nde süvari olarak görev yapan Yarbay Ali Bey’in torunudur. Babası Posta ve Telgraf Nezareti müfettişlerinden Ali Rıza Bey, annesi ise Neyyire Hanım’dır.2 İlkokulu Koska’da Yeşil Tulumba’da Yolgeçen Mektebi’nde, rüşdiyeyi ise Aksaray’da Yusuf Paşa civarında bulunan Mek- teb-i Osmanî adını taşıyan özel okulda tamamladı.3 Mezuniyetini müteakip Vefa İdadisi’ne kaydolan Hasan Ali Bey, idadilerin liseye dönüştürülmesi üzerine üç yıl daha okumak zorunda kaldı.4 Son sınıftayken seferberlik ilan edilince 11 Nisan 1915’te askere alınarak yedek subay talimgâhına sevk edil- di. 18 Ağustos 1916’da asteğmen, 25 Aralık 1916’da da teğmen oldu.5 Mond- ros Mütarekesi’nin imzalanması üzerine 2 Aralık 1918’de terhis edildi.6 Kısa bir müddet Hukuk Fakültesi’ne devam eden Hasan Âli Bey, buradan ayrılıp Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne geçti.7 Mezuniyet sınavlarını büyük bir başarıyla geçen Hasan Âli Bey, 30 Haziran 1921’de mezun oldu.8 Bir yan- dan eğitimine devam ederken diğer yandan da gazetecilik yapan Hasan Âli Bey, Muallim, İnci, Akşam, Mihrab, Hayat, Yeni Mecmua, Dergâh, Büyük Mecmua, Düşünce, Milli Mecmua gibi dönemin önemli mecmualarında şiir- ler ve makaleler yayımladı.9 8 Kasım 1921’de öğrenci hayatının disiplinini dü- zenlemek amacıyla ihdas edilen “inzibat memurluğu” ile memuriyet hayatı- na başladı. Daha sonra İzmir Erkek Öğretmen Okuluna Türkçe ve edebiyat öğretmeni olarak atandı. Darülfünun Edebiyat Fakültesi Tarih ve Coğrafya Darülmesailerinin alât muhafızlığında, Kuleli Askeri Lisesi, İstanbul Erkek Lisesi ve Galatasaray Lisesinde de edebiyat, felsefe ve içtimaiyat ve yurttaş- lık bilgisi öğretmenliği yaptı.10 1927 yılında Maarif Nezareti’ne geçen Hasan Âli Bey, İstanbul maarif emini oldu. 1930 yılında eğitimle ilgili çeşitli incele- melerde bulunmak üzere Maarif Vekâleti tarafından bir yıllığına Fransa’ya gönderildi. 1932 yılında Türk Dili Tedkik Cemiyetinin çalışmalarına katıldı. 1933 yılında Orta Tedrisat Umum Müdürlüğüne tayin edildi. 1935 yılında İz- mir milletvekili olarak parlamentoya girdi. Maarif Vekili Saffet Arıkan’ın sağ- lık sorunları nedeniyle bakanlıktan istifa etmesi üzerine 28 Aralık 1938’de atandığı Maarif Vekilliği görevini 1946 yılına kadar sürdürdü.11 Bu dönemde Köy Enstitüleri başta olmak üzere birçok eğitim kurumunun açılmasına ön- cülük etti. 1922 yılında Refika Hanımla evlenen Hasan Âli Yücel’in bu evlilik- ten Canan adında bir kızı ve Can adında da bir erkek çocuğu dünyaya geldi. Davetli bulunduğu dostu Tevfik Sağlam’ın evinde yemek yerken kalp krizi geçiren Hasan Âli Bey, 26 Şubat 1961’de vefat etti.12 * Hasan Âlî Bey, Künye Albümü’nde 268 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Faik Reşit Unat, “Hasan-Âli Yücel”, Belleten, Cilt: XXV, Sayı: 98, Ankara 1961, s. 291. 2 Hasan Âli Yücel Anma Toplantısı, (Yayına Hazırlayan: A. Ferhan Oğuzkan), Türk Eğitim Derneği Yayınları, Ankara 1993, s. 4. 3 Unat, “Hasan-Âli Yücel”, s. 291. 4 İbnülemin Mahmud Kemal İnal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: I, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1969, s. 98. 5 Unat, “Hasan-Âli Yücel”, s. 291. 6 TBMM Arşivi, Dosya No: 28, Sicil No: 191. 7 Ahmet Güner Sayar, “YÜCEL, Hasan Âli”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 44, İstanbul 2013, s. 45. 8 Unat, “Hasan-Âli Yücel”, s. 293. 9 İnal, Son Asır Türk Şairleri, s. 98. 10 TBMM Arşivi, Dosya No: 28, Sicil No: 191; Unat, “Hasan-Âli Yücel”, s. 293. 11 BCA, Yer No: 30-1-0-0, Kutu No: 14, Gömlek No: 80, Sıra No: 2. 12 “Hasan-Âli Yücel Dün Vefat Etti”, Cumhuriyet, 27 Şubat 1961. XLVII Enver Behnân Bey [Enver Behnan Şapolyo] (1900-1972) 1900’de İstanbul’da doğdu. Babası Maarif Nezareti Meclis-i Kebir üye- lerinden Fevzi Bey, annesi ise Şazimet Hanım’dır. 1917 yılında İstanbul Sul- tanisi’ni, 1922 yılında da İstanbul Muallim Mektebini bitirdi. Milli Mücadele yıllarında Ankara’ya geçerek Kuva-yı Milliye’ye katıldı. 1922 yılında Ankara Sultanisi’yle öğretmenlik mesleğine atılan Enver Behnan, Konya Lisesi, İs- tanbul Lisesi, Maltepe Askeri Lisesi, Gedikli Küçük Zabit Okulu, Harp Oku- lu, Ankara Gazi Lisesi ve Vefa Lisesi’nde görev yaptı. 1922 yılında Yeni Gün gazetesiyle başladığı matbuat hayatında Hâkimiyet-i Milliye, Öğüt, Tanin, Cumhuriyet, Vakit, Son Telgraf, Yeni Türkiye, İnkılap, Zafer, Babalık, Akşam gibi gazetelerde yazılar yazdı.1 1 Haziran 1972’de Ankara’da vefat etti.2 * Enver Behnân Bey, Künye Albümü’nde 286 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Cilt: II, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2010, s. 946. 2 “Enver Behnan Şapolyo Öldü”, Cumhuriyet, 3 Haziran 1972. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XLVIII Fevziye Abdürreşid Hanım [Fevziye Abdürreşit Doğrul] (1887-1985) 1 Temmuz 1891’de1 Rusya’nın Omsk oblastına bağlı Tara rayonunda doğ- du. Babası Rusya Türklerinin millî mücadelesinde önemli bir isim olan Türk fikir adamı, seyyah ve yazar Abdürreşid İbrahim, annesi Reyhan Hanım’dır. 1907 yılına kadar Tara’da yaşayan Fevziye Hanım ve ailesi 1907 yılında Ka- zan’a taşındı. Siyasi nedenlerden dolayı Rusya’dan ayrılmak zorunda kalan Abdürreşit İbrahim Bey ve ailesi 1912 yılında İstanbul’a gelerek2 Molla Gü- rani Mahallesi’nde ikamet etmeye başladı. 1912 yılında Osmanlı vatandaş- lığına geçmek için müracaat eden Abdürreşit İbrahim Bey, 1913 yılında ai- lesiyle birlikte Osmanlı tabiiyetine kabul edildi.3 1916 yılında görevli olarak Berlin’e giden Abdürreşit İbrahim Bey kızları Fevziye ve Kadriye’yi de eğitim almaları amacıyla beraberinde götürdü.4 1917 yılında İstanbul’a dönen Fev- ziye Hanım, 1920 yılında babasının Topkapı’da yaptırmış olduğu ilkokulun müdürlüğünü yaptı.5 14 Ocak 1924’te sahibi ve yazı işleri müdürlüğünü yaptığı Asar-ı Nisvan adlı bir mecmua yayınlamak için gerekli izni alan6 Fevziye Abdürreşit, mec- muayı 21. sayıya kadar Asar-ı Nisvan, bu sayıdan sonra da Kadın Yazıları adıyla toplam 28 sayı yayımladı. Rusça, Tatarca, İngilizce, Almanca, Fransızca ve Türkçe bilen Fevziye Abdürreşit Mehmet Akif Ersoy’un damadı Ömer Rıza Doğrul’un erkek kar- deşi, Nafiz Doğrul ile evlendi.7 Fevziye Abdürreşit, 10 Temmuz 1985’te İstan- bul’da vefat etti. * Fevziye Abdürreşid (Doğrul), Künye Albümü’nde 380 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Fevziye Abdürreşit’in doğum tarihiyle ilgili bilgiler ihtilaflıdır. Zira Abdürreşid İbrahim, 1912 yılında Osmanlı tabiiyetine geçmek için müracaat ettiği Hariciye Nezareti Tabiiyet Kalemi’ne sunmuş olduğu dilekçede Fevziye Hanım’ın doğum yılını Hicri veya Rumi olarak belirtmeksizin 1310 olarak belirtmiş- tir ki bu da Hicri 1892/1893, Miladi 1894/1895 yıllarına tekabül etmektedir. Bkz. BOA. İ..HR.., Dosya No: 432, Gömlek No: 47. 2 BOA. İ..HR.., Dosya No: 432, Gömlek No: 47. 3 BOA. MV. Dosya No: 230, Gömlek No: 28; BOA. BEO, Dosya No: 4226, Gömlek No: 316911. 4 Neslihan Arul Aksoy, “Abdürreşit İbrahim’in Kızı Fevziye Abdürreşit ve Asar-ı Nisvan Mecmuası”, Japonya Seyyahı Abdürreşit İbrahim’in İzinde, (Editör: Ali Merthan Dündar), Doğu Kütüphanesi, İs- tanbul 2020, s. 127. Fevziye Abdürreşit Hanım’ın eğitim hayatıyla ilgili bilgiler sınırlıdır. Osmanlı arşi- vinde bulunan bir belgede Fevziye Abdürreşit’in Sibirya ve Saint Petersburg’da eğitim gördüğüne dair bilgi varsa da ne tür bir eğitim aldığı belli değildir. Bkz. BOA. MF.İBT., Dosya No: 447, Gömlek No: 4. 5 Aksoy, “Abdürreşit İbrahim’in Kızı Fevziye Abdürreşit ve Asar-ı Nisvan Mecmuası”, s. 128. 6 “Meşrutiyet’in İlânındanberi Türkiye’de Neşrolunmuş Gazete ve Mecmualar”, Ayın Tarihi, Cild: 14, No: 42, Eylül 1927, s. 2453. 7 Aksoy, “Abdürreşit İbrahim’in Kızı Fevziye Abdürreşit ve Asar-ı Nisvan Mecmuası”, s. 127-128. XLIX Doktor Fahreddin Kerim Bey [Dr. Fahrettin Kerim Gökay] (1900-1987) 10 Ocak 1900’de Eskişehir’de doğdu. Babası aslen Kırım’ın Kerç kasa- basından olup önce Dobruca’ya, sonra da Türkiye’ye gelmiş manifatura ticaretiyle uğraşan Abdulkerim Efendi, annesi ise Dobruca’nın önde gelen ailelerinden Şeyh Mehmed Efendi’nin kızı Azize Hanım’dır.1 İlköğrenimini Eskişehir’de Darülfeyz Mekteb-i İptidai’sinde tamamlayan Fahrettin Kerim Bey, eğitim hayatının geri kalan kısmına İstanbul’da devam ederek Rehber-i İttihad ve Menbaül İrfan İdadisi’ni bitirdi. 1917 yılında kaydolduğu Tıp Fa- kültesinden2 1922 yılında mezun oldu. Mezuniyetini müteakip Almanya’ya giderek bir taraftan akıl hastalıkları konusunda ihtisas yaparken bir yanda da Avrupa’nın çeşitli şehirlerinde alanıyla ilgili klinik incelemelerde bulundu. Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Emraz-ı Asabiye ve Akliye Hastanesi şefliğine atandı.3 18 Ekim 1949’da Bakanlar Kurulu kararıyla İstanbul Valili- ği ve Belediye Başkanlığı görevine getirildi.4 Demokrat Parti iktidarında gö- revden alınarak 20 Kasım 1957’de Bern Büyükelçiliği’ne atandı.5 XII. dönem TBMM seçimlerinde İstanbul milletvekili seçilerek parlamentoya katıldı. 27. Hükümet’te Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı ile İmar ve İskân Bakanlığı görevlerinde bulundu. Yeşilay Cemiyeti’nin önce sekreterliğini daha sonra da başkanlığını yaptı. Cemiyetin yayın organı olan Hilâl-i Ahdar Mecmua- sı’nın başyazarlığını yaptı. Birçok uluslararası toplantıda, sempozyumda ve kongrede Türkiye’yi temsil etti.6 Sağlık alanında birçok çalışması bulunan Fahrettin Kerim Bey’in eserlerinden bazıları; Ruh Hastalıkları, Akıl Hastalık- larının Teşhis ve Tedavisi, Tecrübî Ruhiyât Muayene Usulleri, Türkiye’de İn- tihar Meselesi, Gayri Tabii Aşklar ve Türkiye’de Emrâz-ı Akliye Tarihçesi’dir.7 22 Temmuz 1987’de İstanbul’da vefat etti.8 * Doktor Fahreddin Kerim Bey, Künye Albümü’nde 381 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 “GÖKAY, Fahrettin Kerim”, İstanbul Ansiklopedisi, Milli Eğitim Basımevi, Cilt: XI, İstanbul 1971, s. 7068. 2 TBMM Arşivi, Devre No: XII, Sicil No: 215. 3 Fethi Erden, Türk Hekimleri Biyografisi, Çituri Biraderler Basımevi, İstanbul 1948, s. 101. 4 BCA, Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 120, Gömlek No: 72, Sıra No: 8; BCA, Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 121, Gömlek No: 84, Sıra No: 15. 5 BCA, Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 147, Gömlek No: 59, Sıra No: 4. 6 BCA, Yer No: 30-1-0-0, Kutu No: 73, Gömlek No: 461, Sıra No: 4; BCA, Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 76, Gömlek No: 59, Sıra No: 1; BCA, Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 77, Gömlek No: 76, Sıra No: 12; BCA, Yer No: 30-18-1-2, Kutu No: 149, Gömlek No: 24, Sıra No: 2. 7 TBMM Arşivi, Devre No: XII, Sicil No: 215. 8 “İstanbul’un Mini Valisi Prof. Gökay Vefat Etti”, Milliyet, 23 Haziran 1987. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) L Zafer Hasan Bey [Zafer Hasan Aybek] (1895-1987) 26 Eylül 1895’te Hindistan’ın Pencap Eyaleti’ne bağlı Karnal şehrinin Kadılar Mahallesi’nde doğdu. Babası tapu müdürü Hâfız Azimuddîn’dir.1 Dönemin İslami geleneklerine uygun olarak 4 yaş, 4 ay, 4 günlükken mahal- le camiinde başladığı Kur’an öğrenimine özel bir kursta devam etti. Müslü- manların gittiği özel bir ilkokulda başladığı eğitimine ikinci sınıftan itibaren devlet okulunda devam etti. Başarılı bir öğrenci olan Zafer Hasan, dördüncü sınıftan itibaren eğitimine Karnal Kolejinde devam etti. 1911’de Anbala’da ya- pılan merkezî bitirme sınavını başarıyla tamamlayarak Lahor’daki Gover- ment College’a burslu öğrenci olarak kayıt yaptırmaya hak kazandı.2 Zafer Hasan’ın düşünce dünyası bu dönemde şekillenmeye başladı ve doğup bü- yüdüğü toprakların uzun yıllar İngilizler tarafından sömürülmesi diğer Hin- distanlı Müslüman gençler gibi onun da İngiliz karşıtı düşüncelerle büyü- mesine sebep oldu. Osmanlı’nın Birinci Dünya Savaşı’na katılarak İngilizlere karşı savaşmasıyla birlikte Zafer Hasan ve onun gibi düşünen Hindistanlı gençler arasında Türklere karşı duyulan sempati yaygınlık kazandı. Osmanlı padişahının halife sıfatıyla bütün İslam dünyasını cihada çağırması üzerine Zafer Hasan’ın da aralarında bulunduğu bir grup genç, halifenin bu çağrısı- na kulak vererek savaşa katılmaya karar verdi. Lahor’dan yola çıkan bu grup 5 Şubat 1915’te Kâbil’e ulaştı. Fakat Afganistan’dan bir türlü çıkmayı başara- mayan Zafer Hasan 1922 yılına kadar Kabil’de ikamet etmek zorunda kaldı.3 İngilizlerin Hindistan’daki yönetimine son vermek amacıyla 1 Aralık 1915’te Ubeydullah Sindhî’nin önderliğinde kurulan4 Geçici Hint Hükûme- ti’nin genel sekreterliğine getirildi. Bir süre Afgan kralı olan Nâdir Han’ın hu- susî sekreterliğini de yapan Zafer Hasan, 1922’de Afganistan’dan ayrılarak önce Moskova’ya oradan da 1924’te Türkiye’ye gelerek İstanbul’a yerleşti.5 Zafer Hasan Aybek, Türkiye’ye geldikten sonra Pakistan Postası, Hayat Ta- rih Mecmuası, Resimli Tarih Mecmuası, Cumhuriyet gazetesi gibi dergi ve gazetelerde Hint ve Türk Müslümanlarını yakınlaştırmaya yönelik yazılar kaleme aldı. Bununla birlikte Hindistan’ın Kalküta şehrinde yayımlanan haftalık Müslüman gazetesinin gönüllü Türkiye muhabirliğini yaparak, bu- rada yazılar yazdı. Aybek, bu gazetedeki yazılarında bir taraftan yeni kuru- lan Türkiye Cumhuriyeti’ni Hint Müslümanlarına tanıtırken, diğer taraftan da hocasının ve kendisinin Hindistan’la ilgili düşüncelerini Hindistan hal- kıyla paylaşmaya çalıştı.6 * Zafer Hasan Bey, Künye Albümü’nde 477 sıra numarasında kayıtlıdır. 1 Zafer Hasan Aybek, Hâtırât (Ap Biytî), Sang-e-Meel Publications, Lahor, 1990, s. 23-24. Zafer Hasan Aybek’in hatıratının ilgili kısımlarını Türkçe’ye çevirerek bizimle paylaşan Arş. Gör. Muhsin Rama- zan İşsever’e teşekkür ederiz. 2 Aybek, Hâtırât (Ap Biytî), s. 27. 3 Halil Toker, “Zafer Hasan Aybek ve Afganistan Anıları (1915-1922, 1933-36, 1937)”, Afganistan Üzerine Araştırmalar, ( Yayına Hazırlayan: Ali Ahmetbeyoğlu), Tatav Yayınları, İstanbul 2002, s. 150. 4 Abdülhamit Birışık, “Ubeydullah es-Sindî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 42, İstan- bul 2012, s. 27. 5 Toker, “Zafer Hasan Aybek ve Afganistan Anıları (1915-1922, 1933-36, 1937)”, s. 150. 6 Aybek, Hâtırât (Ap Biytî), s. 306-307. LI 1927 yılında Türk vatandaşlığına kabul edilen Zafer Hasan Bey, 1928 yılında Medine Müdafii Fahrettin Paşa’nın vasıtasıyla Harp Okuluna girdi.7 Türk-Afgan Anlaşması neticesinde 1933’te bir Türk subayı olarak Afganis- tan’a geri döndü. Afganistan tarafından top alımı için Çekoslovakya’ya gönderilen heyetin başkanlığını yürüttü ve 1936-1937 yılları arasında Avru- pa’da kaldı. 1937’de “muallim sıfatıyla” bir süre Afganistan’da görev yaptıysa da8, kariyerine engel teşkil ettiği düşüncesiyle 2 Kasım’da Kâbil’den ayrılarak İstanbul’a geri döndü. Emine Mükerrem Hanım ile evlenen Zafer Hasan Ay- bek 1987’de İstanbul’da vefat etti.9 7 Toker, “Zafer Hasan Aybek ve Afganistan Anıları (1915-1922, 1933-36, 1937)”, s. 173. 8 BCA. Fon No: 30-18-1-2, Kutu No: 75, Gömlek No: 30, Sıra No: 5. 9 Toker, “Zafer Hasan Aybek ve Afganistan Anıları (1915-1922, 1933-36, 1937)”, s. 150. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LII Kaynakça 1. Arşiv ve Kütüphaneler T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivi (BOA) T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi (BCA) Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivi (TBMM Arşivi) İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı 2. Resmi Yayınlar TBMM Zabıt Ceridesi Ayın Tarihi 3. Süreli Yayınlar A. Dergiler Belleten Nevsâl-i Millî Ülkü B. Gazeteler Akşam Cumhuriyet Milliyet Son Posta Tevhid-i Efkâr Ulus Vakit Vatan Yarın 4. Telif Eserler A. Kitaplar AYBEK, Zafer Hasan, Hâtırât (Ap Biytî), Sang-e-Meel Publications, Lahor 1990. AYVAZOĞLU, Beşir, Peyami: Hayatı Sanatı Felsefesi Dramı, Ötüken Neşriyat A.Ş., İstanbul 1998. Bir Adalet Feryadı: Osmanlı’dan Türkiye’ye Beş Ermeni Feminist Yazar 1862-1933, (Derleyen: Lerna Ekmekçioğlu, Melissa Bilal), Aras Yayıncılık, İstanbul 2006. Cahit Sıtkı, Peyami Safa: Hayatı ve Eserleri, Semih Lütfi Kitabevi, İstanbul 1940. ÇANKAYA, Mücellidoğlu Ali, Yeni Mülkiye Târihi ve Mülkiyeliler, Cilt: II, Mars Mat- baası, Ankara 1968-1969. Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü, (Hazırlayan: Behçet Necatigil), Varlık Yayınları, İs- tanbul 1968. ERDEN, Fethi, Türk Hekimleri Biyografisi, Çituri Biraderler Basımevi, İstanbul 1948. ERGUN, Sadettin Nüzhet, Türk Şairleri, Cilt: I, Bozkurt Matbaası, İstanbul 1936. ESİN, Necmettin, Kemalettin Kamu, Toker Yayınları, İstanbul 1975. GÖZE, Ergun, Peyami Safa: Hayatı, Şahsiyeti, Te’siri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1987. HANİOĞLU, M. Şükrü, Bir Siyasal Düşünür Olarak Doktor Abdullah Cevdet ve Döne- mi, Üçdal Neşriyat, İstanbul 1981. Hasan Ali Yücel Anma Toplantısı, (Yayına Hazırlayan: A. Ferhan Oğuzkan), Türk Eğitim Derneği Yayınları, Ankara 1993. İNAL, İbnülemin Mahmud Kemal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: I, Milli Eğitim Bası- mevi, İstanbul 1969. İNAL, İbnülemin Mahmud Kemal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: VII, Milli Eğitim Ba- sımevi, İstanbul 1969. İNAL, İbnülemin Mahmud Kemal, Son Asır Türk Şairleri, Cüz: X, Milli Eğitim Bası- mevi, İstanbul 1970. KURDAKUL, Şükran, Şairler ve Yazarlar Sözlüğü, Bilgi Yayınevi, İstanbul 1973. Mehmed Emin Yurdakul’un Eserleri – I Şiirler, (Hazırlayan: Fevziye Abdullah Tan- sel), Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1969. MİLDANOĞLU, Zakarya, Ermenice Süreli Yayınlar 1794-2000, Aras Yayıncılık, İs- tanbul 2014. Nüzhet Haşim, “Milli Edebiyata Doğru” Cilt: I, Hamiyet Kütüphanesi, İstanbul 1918. Osman Nuri, İstanbul Şehreminleri, İstanbul Şehremaneti Matbaası, İstanbul 1928. SÂMANOĞLU, Gültekin, Kemalettin Kâmi Kamu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara 1986. ŞENTÜRK, Atillâ, Tahir’ül Mevlevi Hayatı ve Eserleri, Nehir Yayınları, İstanbul 1991. LIII Tahir-ül Mevlevî, Edebiyat Lügatı, (Neşre Hazırlayan: Kemâl Edip Kürkçüoğlu), En- derun Kitabevi, İstanbul 1994. ÜLKEN, Hilmi Ziya, Türkiye’de Çağdaş Düşünce Tarihi, Ülken Yayınları, III. Baskı, İstanbul 1992. YALMAN, Ahmed Emin, Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim I 1888-1922, (Yayına Hazırlayan: Erol Şadi Erdinç), Pera Turizm ve Ticaret A.Ş., İstanbul 1997. B. Makaleler AKSOY, Neslihan Arul, “Abdürreşit İbrahim’in Kızı Fevziye Abdürreşit ve Asar-ı Nis- van Mecmuası”, Japonya Seyyahı Abdürreşit İbrahim’in İzinde, (Editör: Ali Merthan. ALBAYRAK, Nurettin, “Hüseyin Kâzım Kadri”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklo- pedisi, Cilt: 18, İstanbul 1998, s. 554-555. AYVAZOĞLU, Beşir, “SAFA, Peyami”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 35, İstanbul 2008, s. 437-440. BİRIŞIK, Abdülhamit, “Ubeydullah es-Sindî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklo- pedisi, Cilt: 42, İstanbul 2012, s. 27-29. ÇETİN, Atillâ, “Ercüment Ekrem Talu”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 11, İstanbul 1995, s. 274-275. ÇİMEN, Sabriye Gülay, “ORKUN, Hüseyin Namık”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm An- siklopedisi, Ek-2, III. Baskı, İstanbul 2019, s. 376-377. HANİOĞLU, M. Şükrü, “Abdullah Cevdet”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedi- si, Cilt: 1, İstanbul 1988, s. 90-93. HUYUGÜZEL, Ömer Faruk, “YALÇIN, Hüseyin Cahit”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 43, İstanbul 2013, s. 300-301. Hüseyin Namık, “Kaybettiklerimiz: Reşit Galip”, Ülkü, Nisan 1934, s. 88-91. KAHRAMAN, Alim, “ORHON, Orhan Seyfi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklope- disi, Cilt: 33, İstanbul 2007, s. 389-390. KAHRAMAN, Alim, “Tâhirülmevlevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Cilt: 39, İstanbul 2010, s. 407-409. OKAY, M. Orhan, “Celâl Sahir Erozan (1883-1935)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm An- siklopedisi, Cilt: 7, İstanbul 1993, s. 245-246. Rıza Tevfik, “Abdullah Cevdet Bey”, Nevsâl-i Millî, Artin Asaduryan ve Mahdumları Matbaası, Dersaadet 1330, s. 99-100. SAYAR, Ahmet Güner, “YÜCEL, Hasan Âli”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklope- disi, Cilt: 44, İstanbul 2013, s. 45-46. ŞAPOLYO, Enver Behnan , “Reşit Galip’in Hayatı”, Dr. Reşit Galip, (Hazırlayan: A. Şevket Elman), Ankara 1955, s. 18-22. Şehabettin Süleyman, “Celâl Sahir Bey”, Nevsâl-i Millî, Artin Asaduryan ve Mah- dumları Matbaası, Dersaadet 1330, s. 244-245. TOKER, Halil, “Zafer Hasan Aybek ve Afganistan Anıları (1915-1922, 1933-36, 1937), Afganistan Üzerine Araştırmalar, (Yayına Hazırlayan: Ali Ahmetbeyoğlu), Tatav Yayınları, İstanbul 2002, s. 149-176. UÇMAN, Abdullah, “YURDAKUL, Mehmet Emin”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm An- siklopedisi, Cilt: 43, İstanbul 2013, s. 613-614. UNAT, Faik Reşit, “Hasan-Âli Yücel”, Belleten, Cilt: XXV, Sayı: 98, Ankara 1961, s. 291- 306. 5. Müracaat Eserler İstanbul Ansiklopedisi Tanzimat’tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LIV İndeksler 1. Alfabetik İsim İndeksi 2. Kitapta Yer Alan Basın Kuruluşlarının İsimleri 3. Basın Mensuplarının Unvanlarına Göre İndeksi 4. Kurum ve Kuruluşlarına Göre Gazetelerin ve Gazete Çalışanlarının İndeksi * İndekslerde, sayfa numarası yerine, erişim kolaylığı sağlaması amacıyla, basın mensuplarının kayıtla- rında verilen sıra numaraları tercih edilmiştir. Buna göre, basın mensubunun isminden sonra yer alan rakam, o ismin hangi sıra numarasında kayıtlı olduğunu göstermektedir. 1. Alfabetik İsim İndeksi (İndeksler künye numarasına göre hazırlanmıştır.*) Abdi Tevfik Bey 317 Abdullah Kerim Bey 515 Abdullah Mahir Bey 288 Abdullah Sadi Bey 134 Abdullah Şükrü Bey 320 Abdülkadir Ziya Bey 302 Abdülvehhâb Bey 101 Âbidin Bey 158 Âbidin Dâver Bey 241 Adil Giray Bey 209 Afîf Neşet Bey 199 Âgâh Bey 509 Âgâh Mazlum Bey 67 Agopyan Şavarş Efendi 80 Ahmed Akif Bey 329 Ahmed Alaeddin Bey 78 Ahmed Can Bey 324 Ahmed Celaleddin Bey 295 Ahmed Efendi 191 Ahmed Ekrem Bey 328 Ahmed Emin Bey 12 Ahmed Fâzıl Bey 230 Ahmed Hamdi Bey 201, 243, 270, 333 Ahmed Hilmi Bey 359 Ahmed Kadri Bey 242 Ahmed Kâmî Bey 48 Ahmed Lütfi Bey 190 Ahmed Nureddin Bey 168 Ahmed Osman Bey 301 Ahmed Refik Bey 343 Ahmed Remzi Bey 192 Ahmed Sabri Bey 231 Ahmed Şükrü Bey 125, 183, 278 Alaeddin Bey 61, 181 Alâeddin Bey 6 Aleksandır Burakofski 103 Aleksandros İskenderidis 105 Ali Akif Bey 442 Âlî Bey 498 Ali Cemal Bey 228 Ali Ekrem Bey 244 Ali Hâdi Bey 506 Ali Mün’im Bey 398 Ali Nâsıh Bey 435 Ali Nâsıh Bey 528 Ali Rıza Bey 344, 460 Ali Rıza Efendi 304 Ali Rıza Ruşen Bey 151 Ali Sâib Bey 149 Ali Süreyya Bey 370 Ali Vahîd Efendi 351 Ali Yektâ Bey 137 Anastas Asımakopulos 108 Ardaşes Kalpakçıyan Efendi 70 Ardaşes Semizyan 139 Arif Dündar Bey 267 Arif Hikmet Bey 58 Arsen Ekmekciyan Efendi 93 Arslan 104 Âsaf Bey 527 Aşod Keçyan Efendi 77 Atâ Bey 153 Atıf Dündar Bey 539 Aziz Bey 182, 280 Aziz Nizam Bey 487 Aziz Sâmih Bey 392 Bahâ Bey 164 Bahâeddin Bey 483 Bahri Bey 540 Baki Tonguç 347 Bayramzâde Hakkı Bey 305 Behçet Bey 160, 290 Bekir Sükûtî Bey 412 Bekir Uluğ Bey 154 Besim Bey 150 Bilal Bey 20 Bodos Fanioğlu 142 Burhan Cahid Bey 60 Burhan Sâhir Bey 282 Burhaneddin Âlî Bey 511 Celal Sâhir Bey 97 Celaleddin Esad Bey 171 Cemal Edhem Bey 211 Cemal Ziya Bey 167 Cemil Behçet Bey 505 Cemîl Hüseyin Bey 33 Cemil Uygur Bey 196 Çömlekçiyan Simon Efendi 81 Değirmenciyan Kirakos Efendi 87 Değirmenciyan Krikor bkz. Değirmenci- yan Kirakos Efendi Demir Şevki Bey 534 Derviş Abdürrahim Bey 312 Derviş Muhsin Efendi 133 Dimitraki Anastasyadis 420 Dimitri Panayotidi 114 Doktor Abdullah Cevdet Bey 13 Doktor Ali Bey Hüseyinzâde 94 Doktor Fahreddin Kerim Bey 381 Doktor Halim Hüsnü Bey 376, 468 Doktor Maks de Herzfeld 80/1 Doktor Medriczky Andor 418 Doktor Mehmed Kamil Bey 128 Doktor Mösyö Maks Ficher 542 Doktor Reşid Gâlib Bey 30 Doktor Sâbit Bey 326 Doktor Sıdkı Şükrü Bey 541 Doktor Vittel 524 Doktor Wilhelm Feldman 458 Edhem Bey 342 Edhem Hidâyet Bey 16 Edhem İzzet Bey 238 Edhem Ruhi Bey 357 Edib Yılmaz Bey 156 Edward Walker 426 Ekrem Bey (Seyfi Ekrem) 428 Ekrem Cenânî Bey 348 Emîn Âlî Bey 99 Emin Bey 410 Emin Necmeddin Bey 215, 446 Emin Refik Bey 391 Emine Melâhat Hanım 157 Enis Tahsin Bey 174 Enver Behnân Bey 286 Ercümend Ekrem Bey 5 Ercümend Orhan 259 Ertuğrul Mümtaz Bey 371 Ertuğrul Sadeddin Bey 438 Esad Adil Bey 525 Esad Nedim Bey 293 Fahri Bey 296, 325, 484 Fahri Kemal Bey 163, 482 Fahri Tahsin Bey 311 Fahri Tevfik Bey 349 Fasîh Bey 353 Fâzıl Bey 430 Fehmi Nuri Bey 170, 378 Ferid Bey 123 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LVI Ferid Celal Bey 352 Ferid Sâfi Bey 456 Fethi Bey 165 Fevzi Lütfi Bey 323 Fevziye Abdürreşid Hanım 380 Feyzullah Bey 292 Fon Mah [Von Mach] 439 Fotyos Milyopolos 106 Fuad Bey 22, 499 Fuad Hıfzı Bey 419 Fuad Sâmih Bey 38 Gâlib Bey 521 Gazâli Bey 188 Gergerîzâde Mustafa Vasfi Efendi 408 Gündüz Nâdir Bey 257 H. Nuri Bey 220 Hagopyan Şavarş bkz. Agopyan Şavarş Hakkı Bey 195 Hakkı Emin Bey 470 Hakkı Sühâ Bey 252 Halil Hâyalî Efendi 277 Halil Lütfi Bey 314 Halil Midhat Bey 240, 254 Halil Ulvi Bey 362 Halil Zeki Bey 54 Hamdi Bey 225, 319 Hamdi Emin Bey 361 Hamdi Nüzhet Bey 432 Hasan Âlî Bey 268 Hasan Basri Bey 122, 259 Hasan Bedreddin Bey 173 Hasan Hıfzı Bey 444 Hasan Hikmet Bey 514 Hasan Nail Bey 239 Hasan Niyazi Bey 260 Hasan Rasim Bey 245 Haşim Nahid Bey 315 Hayri Bey 14, 309, 543 Hayri Efendi 224 Hayri Muhyiddin Bey 237 Hüsnâ Hanım 159 Hidâyet Bey 530 Hikmet Bey 450 Hikmet Bey 523, 549 Hikmet Rahmi Bey 375 Hikmet Şevki Bey 332, 354 Hilmi Bey 464 Holdberk 494 Hraçya [Der] Nersisyan Efendi 69 Hüsameddin Sâcid Bey 127 Hüseyin Behçet Bey 449 Hüseyin Cahid Bey 10 Hüseyin Ferdî Bey 338 Hüseyin Hilmi Bey 335 Hüseyin Kâzım Bey 96, 235 Hüseyin Kemal 194, 346 Hüseyin Namık Bey 262 Hüseyin Necati Bey 19 Hüseyin Sami Bey 29 Hüseyin Vehbi Bey 50 Hüsnü Bey 269 İbrahim Fâzıl Bey 178 İbrahim Halil Bey 256 İbrahim Hilmi Bey 56 İbrahim İhsan Bey 297 İbrahim Rasim Bey 522 İdris Rasim Bey 204 İhsan Arif Bey 4 İhsan Bey 18, 294 İlhami Tarık Efendi 132 İsa Çordan Bey 271 İsmail Cemil Efendi 390 İsmail Hakkı Bey 86, 95, 303, 331, 337, 546 İsmail Lütfi Bey 37 İsmail Müştâk Bey 11 İsmail Râmiz Bey 180 İsmail Safâ Bey 24 İstefan İstamkopulo 109, 111, 115, 457 İzzet Fettah Bey 465 Jan Koçukus 79/1 Jan Rozgorski 479 Jean Weinberg Efendi 81/1 Jületi Antuvan Efendi 39 Kadri Bey 291 Kamil Behçet Bey 57 Kâmil Tekinalp 222 Kanoti Bey 385 Kapışıkoğlu Selahaddin Rifat Bey 285 Karalyan Kerope Efendi 86 Kasım Tevfik Bey 548 Kazım Bey 455 Kemal Bey 7, 52 Kemal Niyazi Bey 411 Kemal Râgıb Bey 298 Kemal Salih Bey 284 Kemal Talat Bey 434 Kemal Kaya Bey 321 Kemaleddin Kâmî Bey 8 Kerim Refî Bey 198 Kimon Yovakim 117 Kirkor Kalpakçıyan Efendi 74 Koçunyan Sarkis Efendi 79 Kostaki Şapçıoğlu 113 Kostantin Vasilyadis 143 Krilof 102 Leon Mihranyan Efendi 72 Lütfi Arif Bey 179 Lütfi Kamuran Bey 436 Lütfig Efendi Kuyumcuyan 89 M. Cemal Bey 396 M. Naci Bey 193 M. Nureddin Bey 202 Madam Andre Viyolist 526 Madam Hayganuş Mark 63 Mahmud Bey 189 Mahmud Hayreddin Bey 136 Mahmud Nedim Bey 214 Mahmud Sadık Bey 1 Manuel Papayan Efendi 261 Manug Arslanyan Efendi 90 Manug Aslanyan bkz. Manug Arslanyan Mehmed Akif Bey 379 Mehmed Ali Bey 46, 66, 307 Mehmed Arif Bey 535 Mehmed Cemil Efendi 55 Mehmed Emin Bey 264 Mehmed Fuad Bey 51, 135 Mehmed Gâlib Bey 287 Mehmed İlhâmi Bey 300 Mehmed Mesih Bey 266, 360 Mehmed Naci Bey 355 Mehmed Nureddin Bey 253 Mehmed Nuri Bey 45 Mehmed Recai Bey 500 Mehmed Rifat Bey 520 Mehmed Said Bey 232, 299 Mehmed Selim Bey 246 Mehmed Tahir Bey 53 Mehmed Zeki Bey 42 Mehmet Asım Bey 15 Mekkî Said Bey 229 Memduh Bey 373 Mimar Veliyyüddin Bey 345 Misak Suryan 138 Misak Tataryan Efendi 92 Misis Rozella 441 Miss Ring 510 Mister Beyman 399 Mister Ferguson 384 Mister Frank America 405, 518 Mister Kuprik 388 Mister Maxwell Mac Cartney 389 Mister Negley Farson 422 Mister Tipel Edward 445 Mister Walton 401 Mösyö Abbliyoti 402 Mösyö Andre Aleksandri 431 Mösyö Damyan Kaltoni 415 Mösyö Edward Walker 64, 330 Mösyö Erando 472 Mösyö Filip Roll 366 Mösyö Fransuva Psalty 406 Mösyö Hans Raye 414 Mösyö Heinrich Dölle 394 Mösyö Jan Jablonovski 504 Mösyö Jan Tizon 387 LVII Mösyö John Kolits 491 Mösyö Jozef Antonyo Aneris 407 Mösyö Kertes Aştivan 413 Mösyö Mark Nikolayevski 513 Mösyö Mark Rejestrif 485 Mösyö Mozaf 386 Mösyö Paul de Lalande 512 Mösyö Pavel Dapeng 400 Mösyö Teodoriks 404 Mösyö Valeri 529 Mösyö Von Humayer 517 Mösyö Weinberg 409 Muallim Şinâsi Efendi 226 Muammer Bey 459 Muammer Nailî Bey 161 Muhammed Safâ Bey 35 Muharrem Bey 327 Muhyiddin Bey 471, 508 Muhyiddin Kâsım Bey 212 Muhyiddin Osman 452 Muhsin Ganî Bey 249 Murad Bey 454 Murad Toğan Bey 363 Mustafa Fahri Bey 155 Mustafa Hilmi Efendi 223 Mustafa Kâsım Bey 172 Mustafa Kazım Bey 44 Mustafa Nail Bey 197 Mustafa Nuri Bey 480 Mustafa Râgıb Bey 281 Mustafa Said Bey 313 Mustafa Şakir Bey 28 Mustafa Şekib Bey 265 Mustafa Şükrü Bey 497 Mustafa Uluğ Bey 356 Muzaffer Bey 187, 397, 476 Mübahacıyan Apig bkz. Mübayaacıyan Apik Efendi Mübayaacıyan Apik Efendi 82 Mücâvirzâde Mustafa Emin Bey 255 Müctebâ Orhan Bey 258 Mümtaz Faik Bey 177 Mümtâz Şükrü Bey 31 Münîb Hayri Bey 339 Münif Kemal Bey 463 Münir Hamdi Bey 393 Münir Hayri Bey 538 Münir İbrahim Bey 350 Münir Müeyyed Bey 3 Nâil Bey 372 Nakiyüddin Bey 334 Nâmık Bey 496 Nâşid Hakkı Bey 251, 466 Nazım Nâfiz Bey 184 Nazif Ali Bey 403 Necati Bey 533 Necip Bey 17 Necmeddin Bey 318 Nemseyan Zareh Efendi 83 Nevzad Gökalp Bey 289 Nezihe Ferah Hanım 49 Nidâ Cemil Bey 531 Nihad Bey 21, 447 Nihad Şevki Bey 489 Niko Haci Sava 147 Niko K. Mihailidis Efendi 65 Niko veled-i Fotaki Sarafyadi 88 Nikolavos Livanos 107 Nureddin Hâmid Bey 417, 545 Nurî Ahmed Bey 34 Nuri Sıdkı Bey 433 Nuri Ziya Bey 382 Ohannes Derunyan Efendi 91 Ohannes Mazmazyan 141 Ojen Maksimof 100 Orhan Haydar Bey 207 Orhan İhsan Bey 176 Orhan Rıza Bey 263 Orhan Seyfi Bey 83/1 Osman Cemal Bey 87 Osman Hikmet Bey 234 Osman Hilmi Bey 219 Osman Refet Bey 216 Ömer Avnî Bey 32 Ömer Rıza Bey 236 Panayot Andoneli 121 Panayot İspiropulos 119 Paşa Kazım Bey 283 Pavlaki Melitopulo 116 Peyâmi Safâ Bey 130 Rabbânî Fehmi Bey 62 Râgıb Rıfkı Bey 43 Râmiz Bey 85/1 Raşid Halil Bey 210 Râtib Tahir Bey 59 Receb Bey 169 Refik Atâ Bey 383 Refik Nuri Bey 336 Reşad Bey 474 Reşad Nuri Bey 395 Reşid bin İyâz Bey 416 Rıza Azmi Bey 26 Richard Hazenmayer 40 Rifat Bey 186 Rifat Necdet Bey 175 Riyâzî Efendi 227 Rüşdü Bey 519 Sabri Bey 547 Sadeddin Bey 469 Sadri Edhem Bey 2 Safer Sadık Bey 478 Safiyyüddin Bey 47 Sahag Mıkhitaryan bkz. Sahak Mıhtaryan Sahak Mıhtaryan Efendi 73 Said Bey 544 Sajor Pan Hesbit 507 Sâlih Münir Bey 152 Sami Bey 213, 443 Sandalcıyan Artaki Efendi 85 Schmidt Dumont 475 Sedad Bey 162 Sedad Simâvî Bey 129 Selahaddin Mazlum Bey 276 Selim Râgıb Bey 250 Servet Bey 27 Seyfeddin Bey 467, 473 Seyfi Ekrem Bey 501 Sıdkı Hâmid Bey 421 Sıdkı Şükrü Bey 365 Sırrı Bey 358, 536 Simon Oğlu Apostol 118 Subhi Bey 374 Subhi Faik Bey 275 Suheyb Bey 503 Süleyman Sırrı Bey 368 Süleyman Zihni Bey 217 Süreyya Bey 9, 316, 440 Süreyya Râgıb Bey 486 Süreyya Ziya Bey 532 Şâkir Rasim Bey 200 Şakir Turgut Bey 25 Şamlıyan Suren Efendi 84 Şemseddin Bey 461 Şemseddin Tuğrul Bey 425 Şerafeddin Bey 492 Şevket Bey 82/1 Şevki Bey 221 Şinâsi İlhan Bey 310, 453 Şükrü Mehmed Bey 448 Şükrü Oğuz Bey 273 Şükrü Turgud Bey 247 Tahir Karauğuz Bey 424 Tahir Yahya Bey 205 Tahirü’l-Mevlevî Bey 36 Talat Bey 233 Talat Midhat Bey 131 Talat Tuğrul Bey 516 Teo Efendi 427 Tevfik Abdurrahman Bey 495 Tevfik Bey 502 Tevfik Celal Bey 306 Tevfik Necati Bey 490 Todori Kavalyero 120 Tomas Papazyan 148 Turgud Bey 437 Unvan Bey 208 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LVIII Vahan Toşigyan Efendi 71 Vahîd Ramiz Bey 166 Vahîd Necdet Bey 185 Vahram Mazlemyan Efendi 75 Vahram Mazlumyan Efendi bkz. Vahram Mazlemyan Vahram Tombulyan 140 Vahyî Bey 377 Vartan Efendi 248 Vasfi Polat Bey 274 Vasfi Raşid Bey 340 Vasfi Samim Bey 537 Vâsıf Necdet Bey 23 Vasil Kalfaoğlu 112 Vasil Şampanidi 146 Vehbi Bey 493 Veli Cûdî Bey 126 Von Reitigen 451 Wilhelm Payest Efendi 41 Yahya Saim Bey 341, 488 Yervant Tolayan Efendi 76 Yorgi İkonomidi 144 Yorgi Oğlu Dimitri 145 Yorgi Vlastos 110 Yunus Kazım Bey 279 Yunus Şinâsi Bey 124 Yusuf Bey 272 Yusuf Kenan Bey 322 Yusuf Niyazi Bey 218 Yusuf Ziya Bey 68, 84/1, 206 Zafer Hasan Bey 477 Zareh Nemtse bkz. Nemseyan Zareh Zeki Cemal Bey 203 Ziya Matlauddin Bey 364 Ziya Pertev Bey 429 LIX 2. Kitapta Yer Alan Basın Kuruluşlarının İsimleri Açıksöz Gazetesi Adana Gençlerbirliği Mecmuası Afyonkarahisar Haber Gazetesi Agence Economique et Financiere Agence Havas Ajans Economique E’financiere bkz. Agence Economique et Financiere Ajans Havas bkz. Agence Havas Ajans Oryantal (Oriental Agency) Ajans Tass bkz. Telegraph Agency of the Soviet Union, TASS Ak Yol Gazetesi Akbaba Gazetesi Akşam Gazetesi Altınöz Gazetesi Amasya Emel Gazetesi Amasya Gazetesi Amele Sadâsı Gazetesi Anadolu Ajansı Anadolu Duygusu Anadolu Gazetesi Andepandans Ankara bkz. Türk Hava Mecmuası Ankara Gazetesi Ankara Tanin bkz. Tanin Antalya Gazetesi Aravod Arkadaş Gazetesi Âsâr-ı Nisvân Mecmuası Associated Press Ayvalık Gazetesi Az Est Babalık Gazetesi Bafra Gazetesi Bafra Tenvîr-i Efkâr Gazetesi bkz. Tenvîr-i Efkâr Gazetesi Balıkesir Türk Dili Gazetesi bkz. Türk Dili Gazetesi Berliner Lokal-Anzeiger Berliner Tageblatt Bolu Dertli Gazetesi bkz. Dertli Gazetesi Bolu Vilayet Gazetesi Bombay Chronicle Bursa Kardaş bkz. Kardaş Bursa Yeşil Yurd Gazetesi bkz. Yeşil Yurd Gazetesi Bursa’da Yoldaş Gazetesi bkz. Yoldaş Gazetesi Büyükyol Gazetesi Chicago Daily News Chicago Tribune Christian Science Monitor Cide Nazikter Gazetesi Cumhuriyet Gazetesi Cagadamard Gazetesi Çorum Fikret Gazetesi bkz. Fikret Gazetesi Çorum Gazetesi Daily Exspress Daily News Daily Telegraph Demirkalem Gazetesi Demiryolu Mecmuası Dernier Nouvel de Strasbourg bkz. Les Dernieres nouvelles de Strasbourg Dertli Gazetesi Deutsche Allgemeine Zeitung Devekuşu Doğru Öz Gazetesi Doğru Yol Gazetesi Edirne Postası El-Adl Gazetesi El-Ahram Gazetesi Elefteron Vima Gazetesi Elefteros Tipos Gazetesi Emel Gazetesi Ertuğrul Gazetesi Eskişehir İstiklâl Gazetesi bkz. İstiklal Gazetesi Exchange Telegraphic Agency Exchange Telgraf Ajansı bkz. Exchange Telegraphic Agency Fikret Gazetesi Flemenier Gazetesi Frankfurter Zeitung Gazetesi Fransızca Büyük Yol Gazetesi bkz. Büyük Yol Fransızca Volonte bkz. La Volonte Fro Fro Mecmuası Gavroş Gazetesi Güzel İnebolu Gazetesi Haber Gazetesi Haftalık Mecmua Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Halk Dili Gazetesi Havas Ajansı bkz. Agence Havas Hay Gin Mecmuası Hayat Gazetesi Hilâl-i Ahdar Gazetesi Isparta Gazete Isparta Matbaası Işık Gazetesi İctihâd Mecmuası İkdam İllüstrasyon bkz. L’Illustration İrfan Gazetesi (Siverek) İstanbul Ajans İstanbul Anadolu Ajans bkz. Anadolu Ajansı İstanbul Gazeteleri İstanbul Millî Mecmua bkz. Millî Mecmua İstanbul Yeni Ses Gazetesi bkz. Yeni Ses Gazetesi İstiklal Gazetesi İstitlâât-ı Bahriye Gazetesi İzmir Ticaret Gazetesi İzmir Yeni Asır Gazetesi bkz. Yeni Asır Gazetesi İzmir Yenigün Gazetesi bkz. Yenigün Gazetesi İzmit Türk Yolu Gazetesi J-Jamanak bkz. Joğovurti Tzayn- Jamanak Jewish Telegraphic Agency Jogoverti Çayan bkz. Joğovurti Tzayn- Jamanak Joğovurti Tzayn-Jamanak Kara Elmas Mecmuası Karagöz Gazetesi Karatepeli Gazetesi Kardaş Gazetesi Karviç [Karwitz] Zeitung Kastamonu Gazetesi Kayseri Gazetesi Kocaeli Türk Yolu Gazetesi Kofos Kölnische Zeitung Köy Hoca bkz. Köy Hocası Köy Hocası Kurye De Varsovi (Lehistan Kütahya Halk Gazetesi L’aurore Gazetesi L’Echo de Turquie L’Illustration La Freiere Avrupa Presse La Revue de Presse Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LX La Volonte Le Courrier de Varsovie Le Levant Le Petit Parisien Le Matin Les Dernieres Nouvelles de Strasbourg Magyarsag Mahfil Mecmuası Malatya Gazetesi Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umumiyesi Matin Gazetesi bkz Le Matin Mersin Gazetesi Mihrab Mecmuası Millî Alman Gazeteleri Grubu Millî İthâlât ve İhrâcât Gazetesi Millî Mecmua Millî Ticaret Gazetesi Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Milliyet Gazetesi Morning Post, [and] Daily [Advertiser ] Moskova Ajansı Musavver Haftalık Mecmua Musavver Küçük Gazete Musevî Telgraf Ajansı bkz. Jewish Telegraphic Agency Muvaffakiyet-i Milliye Gazetesi Müslim Ad Vakit Gazetesi (Karaçide) Müslüman Gazetesi Nâsıh Mecmuası Nazikter Gazetesi New York Times bkz. The New York Times Okukus Gazetesi Örnek Gazetesi P’st Paris Ajansı Paşaeli Gazetesi Pesti Hirlap Petinapolo Petit Parisien Piyasa Gazetesi Polish Telegraphic Agency (PAT Ajansı) Presse de Soir Proodos Resimli Adana Gazetesi Resimli Adana Mecmuası bk. Resimli Adana Gazetesi Resimli Gazete Reuters Reuters Ajansı bkz. Reuters Sadâ-yı İslam Mecmuası Samsun Gazetesi Serhad Sinop Gazetesi Son Saat Gazetesi Son Telgraf Spor Âlemi Şenyuva Gazetesi Şimendüfer Mecmuası Tageblatt Tan Gazetesi Taneotera Tanin Gazetesi Tarsus Gazetesi Tass Ajansı bkz. Telegraph Agency of the Soviet Union, TASS Tekirdağ Gazetesi Telegraph Agency of the Soviet Union, TASS Tenvîr-i Efkâr Gazetesi Tevhîd-i Efkâr Gazetesi The Guardian The New York Times The Times Gazetesi Ticaret ve Sanayi Gazetesi Times bkz The Times Toprak Mecmuası Türk Dili Gazetesi Türk Hava Mecmuası Türk İli Gazetesi Türk Sözü Türk Tıp Mecmuası Türk Yurdu Mecmuası Türkçe Anadolu Gazetesi bkz. Anadolu Gazetesi Türkçe Fransızca Tanin Gazetesi bkz. Tanin Gazetesi Türkçe Tanin Gazetesi bkz. Tanin Gazetesi Türkische Post Türkiye Edebiyat Mecmuası Türkiye İdman Mecmuası Türkiye İktisad Mecmuası Union Commercial Mecmuası United Press [UP] Agency United Press Ajansı bkz. United Press [UP] Agency United Press of America Vakit Gazetesi Vatan Gazetesi Verçin Lur Gazetesi Vossische Zeitung Westminster Gazette Wiener Journal Wolff Telegraphic Bureau Wolff Telgraf Ajansı bkz. Wolff Telegraphic Bureau Yanık Yurd Gazetesi Yeni Adana Gazetesi Yeni Asır Gazetesi Yeni Çiftçilik Gazetesi Yeni Işık Gazetesi Yeni Ses Gazetesi Yeni Yol Gazetesi Yenigün Gazetesi Yeşil Yurd Gazetesi Yoldaş Gazetesi Zonguldak Gazetesi LXI 3. Basın Mensuplarının Unvanlarına Göre İndeksi Baş Mütercim Abdi Tevfik Bey 317 Başkâtib Kemal Bey 7 Necib Bey 17 Başmuharrir Abdullah Sadi Bey 134 Ahmed Emin Bey 12 Ahmed Hamdi Bey 201, 333 Ahmed Kâmî Bey 48 Ahmed Lütfi Bey 190 Ali Nâsıh Bey 528 Ali Rıza Ruşen Bey 151 Arif Hikmet Bey 58 Aziz Bey 280 Aziz Sâmih Bey 392 Baki Tonguç 347 Bekir Sükûtî Bey 412 Burhan Cahid Bey 60 Doktor Fahreddin Kerim Bey 381 Doktor Reşid Gâlib Bey 30 Emin Necmeddin Bey 446 Ercümend Orhan 259 Ertuğrul Mümtaz Bey 371 H. Nuri Bey 220 Hasan Basri Bey 122, 259 Hilmi Bey 464 Hüsameddin Sâcid Bey 127 Hüseyin Behçet Bey 449 Hüseyin Câhid Bey 10 İsmail Lütfi Bey 37 İsmail Müştâk Bey 11 Kerim Refî Bey 198 M. Naci Bey 193 Mahmud Hayreddin Bey 136 Mehmed Akif Bey 379 Mehmet Asım Bey 15 Misak Suryan 138 Mösyö Edward Walker 64 Mustafa Râgıb Bey 281 Mustafa Said Bey 313 Muzaffer Bey 187, 397 Mümtâz Şükrî Bey 31 Necati Bey 533 Ojen Maksimof 100 Osman Refet Bey 216 Reşad Nuri Bey 395 Schmidt Dumont 475 Şükrü Oğuz Bey 273 Tahir Karauğuz Bey 424 Tevfik Abdurrahman Bey 495 Vahan Toşikyan Efendi 71 Yorgi İkonomidi 144 Daimi Muharrir Cemil Hüseyin Bey 33 Ömer Avnî Bey 32 Fotoğraf Muhâbiri Ahmed Hamdi Bey 243 Âlî Bey 498 Esad Nedim Bey 293 Jean Weinberg Efendi 81/1 M. Cemal Bey 396 Mösyö Weinberg 409 Nâmık Bey 496 Fotoğrafçı Alaeddin Bey 181 Edhem Bey 342 Evrak Memuru İsmail Safâ Bey 24 Hattat Ahmed Efendi 191 Heyet-i İstihbâriye Müdürü Fâzıl Bey 430 Heyet-i İstihbâriye Üyesi Arslan 104 Heyet-i İstihbâriye Edib Yılmaz Bey 156 Niko Haci Sava 147 Tomas Papazyan 148 Heyet-i Tahrîr Âbidin Bey 158 Afîf Neşet Bey 199 Ahmed Nureddin Bey 168 Ahmed Sabri Bey 231 Ahmed Şükrü Bey 125, 278 Alaeddin Bey 61 Aleksandır Burakofski 103 Ali Mün’im Bey 398 Anastas Asımakopulos 108 Ardaşes Semizyan 139 Arsen Ekmekciyan Efendi 93 Behçet Bey 290 Besim Bey 150 Celal Sâhir Bey 97 Cemal Edhem Bey 211 Cemal Ziya Bey 167 Cemil Behçet Bey 505 Cemil Uygur Bey 196 Değirmenciyan Kirakos Efendi 87 Dimitri Panayotidi 114 Doktor Ali Bey Hüseyinzâde 94 Emîn Âlî Bey 99 Emine Melâhat Hanım 157 Ertuğrul Sadeddin Bey 438 Fahri Kemal Bey 163 Fehmi Nuri Bey 170 Ferid Bey 123 Fuad Bey 499 Hakkı Emin Bey 470 Halil Lütfi Bey 314 Halil Midhat Bey 240 Hasan Nail Bey 239 Hüsnâ Hanım 159 Hüseyin Kâzım Bey 96 Hüseyin Kemal Bey 194 İdris Rasim Bey 204 İsmail Hakkı Bey 95 İstefan İstamkopulo 109 İstefan Papadopulos 111 Jületi Antuvan Efendi 39 Karalyan Kerope Efendi 86 Kimon Yovakim 117 Kostaki Şapçıoğlu 113 Krilof 102 Leon Mihranyan Efendi 72 Mehmed Fuad Bey 135 Mehmed Said Bey 232, 299 Mehmed Zeki Bey 42 Misak Tataryan Efendi 92 Muhiddin Bey 471 Mustafa Fahri Bey 155 Mustafa Kazım Bey 44 Mübayaacıyan Apik Efendi 82 Nemseyan Zareh Efendi 83 Nezihe Ferah Hanım 49 Nihad Bey 447 Nihad Şevki Bey 489 Nuri Sıdkı Bey 433 Ohannes Derunyan Efendi 91 Ohannes Mazmazyan 141 Orhan Haydar Bey 207 Osman Cemal Bey 87 Panayot Andoneli 121 Panayot İspiropulos 119 Pavlaki Melitopulo 116 Râgıb Rıfkı Bey 43 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXII Râtib Tahir Bey 59 Richard Hazenmayer 40 Sandalcıyan Artaki Efendi 85 Sedad Bey 162 Simon Oğlu Apostol 118 Subhi Faik Bey 275 Süreyya Râgıb Bey 486 Şâkir Rasim Bey 200 Şamlıyan Suren Efendi 84 Şükrü Mehmed Bey 448 Todori Kavalyero 120 Vahîd Ramiz Bey 166 Vahram Tombulyan 140 Vasil Şampanidi 146 Vehbi Bey 493 Veli Cûdî Bey 126 Wilhelm Payest Efendi 41 Yorgi Oğlu Dimitri 145 Yorgi Vlatos 110 Yunus Kazım Bey 279 Yunus Şinâsi Bey 124 Yusuf Ziya Bey 68 Heyet-i Tahrîr Müdürü Âbidin Dâver Bey 241 Ahmed Kadri Bey 242 Ali Ekrem Bey 244 Ali Yektâ Bey 137 Bahâ Bey 164 Bekir Uluğ Bey 154 Çömlekçiyan Simon Efendi 81 Edhem İzzet Bey 238 Enis Tahsin Bey 174 Gazâli Bey 188 Gündüz Nâdir Bey 257 Hüsameddin Sâcid Bey 127 Kadri Bey 291 Kemal Salih Bey 284 Manug Arslanyan Efendi 90 Mehmed Fuad Bey 51 Münir Hamdi Bey 393 Nâşid Hakkı Bey 466 Nikolavos Livanos 107 Peyâmi Safâ Bey 130 Safer Sadık Bey 478 Seyfi Ekrem Bey 501 Sıdkı Hâmid Bey 421 Talat Tuğrul Bey 516 Zeki Cemal Bey 203 İdare Memur Muavini Fahri Bey 296 İdare Memuru Ahmed Osman Bey 301 İbrahim İhsan Bey 297 Selahaddin Mazlum Bey 276 Şemseddin Bey 461 İdâre Müdürü Muammer Nailî Bey 161 Mustafa Uluğ Bey 356 Tevfik Bey 502 Rifat Bey 186 İkinci Kâtib Hayri Bey 14 İktisâdî Muharrir İbrahim Fâzıl Bey 178 İstihbârât Müdürü Alaeddin Bey 6 Muharrem Bey 327 Litografya Memuru Ahmed Efendi 191 Memur Fethi Bey 165 Muhâbir Âgâh Bey 509 Ahmed Şükrü Bey 183 Ali Akif Bey 442 Ali Hâdi Bey 506 Ali Nâsıh Bey 435 Ali Rıza Efendi 304 Ali Süreyya Bey 370 Atıf Dündar Bey 539 Aziz Nizam Bey 487 Bahâeddin Bey 483 Bilal Bey 20 Burhaneddin Âlî Bey 511 Demir Şevki Bey 534 Dimitraki Anastasyadis 420 Doktor Halim Hüsnü Bey 376, 468 Doktor Medriczky Andor 418 Doktor Mösyö Maks Ficher 542 Doktor Sıdkı Şükrü Bey 541 Doktor Vittel 524 Doktor Wilhelm Feldman 458 Edward Walker 426 Enver Behnân Bey 286 Fahri Bey 484 Fasîh Bey 353 Fehmi Nuri Bey 378 Ferid Sâfi Bey 456 Fon Mah [Von Mach] 439 Fuad Bey 22 Gâlib Bey 521 Halil Ulvi Bey 362 Hamdi Bey 319 Hamdi Emin Bey 361 Hasan Hıfzı Bey 444 Haşim Nahid Bey 315 Hayri Bey 543 Hayri Efendi 224 Hidâyet Bey 530 Hikmet Bey 523, 549 Hikmet Rahmi Bey 375 Hikmet Şevki Bey 332 Holdberk 494 Hüseyin Necati Bey 19 İbrahim Halil Bey 256 İbrahim Rasim Bey 522 İhsân Ârif Bey 4 İsmail Cemil Efendi 390 İsmail Hakkı Bey 331 İstefan Papadopulos 457 İzzet Fettah Bey 465 Kazım Bey 455 Kemal Niyazi Bey 411 Lütfi Kamuran Bey 436 Madam Andre Viyolist 526 Mehmed Ali Bey 46 Mehmed Arif Bey 535 Mehmed Cemil Efendi 55 Mimar Veliyyüddin Bey 345 Misis Rozella 441 Miss Ring 510 Mister Beyman 399 Mister Ferguson 384 Mister Frank America 405, 518 Mister Kuprik 388 Mister Maxwell Mac Cartney 389 Mister Negley Farson 422 Mister Tipel Edward 445 Mister Walton 401 Mösyö Abbliyoti 402 Mösyö Andre Aleksandri 431 Mösyö Damyan Kaltoni 415 Mösyö Edward Walker 330 Mösyö Filip Roll 366 Mösyö Fransuva Psalty 406 Mösyö Hans Raye 414 Mösyö Heinrich Dolle 394 Mösyö Jan Jablonovski 504 Mösyö Jan Tizon 387 Mösyö John Kolits 491 Mösyö Jozef Antonyo Aneris 407 Mösyö Kertes Aştivan 413 Mösyö Mark Rejestrif 485 Mösyö Mozaf 386 Mösyö Paul de Lalande 512 Mösyö Pavel Dapeng 400 Mösyö Teodoriks 404 Mösyö Valeri 529 Mösyö Von Humayer 517 Muhiddin Bey 508 Muhiddin Osman 452 Murad Bey 454 Murad Toğan Bey 363 Mustafa Hilmi Efendi 223 Mustafa Şükrü Bey 497 Müctebâ Orhan Bey 258 LXIII Münîb Hayri Bey 339 Münir Müeyyed Bey 3 Nazif Ali Bey 403 Nidâ Cemil Bey 531 Nureddin Hâmid Bey 417 Nureddin Hâmid Bey 545 Nuri Ziya Bey 382 Paşa Kazım Bey 283 Receb Bey 169 Refik Atâ Bey 383 Refik Nuri Bey 336 Rıza Azmi Bey 26 Riyâzî Efendi 227 Rüşdü Bey 519 Sabri Bey 547 Sadeddin Bey 469 Sadri Edhem Bey 2 Sahak Mıhtaryan Efendi 73 Said Bey 544 Sajor Pan Hesbit 507 Sami Bey 443 Sıdkı Şükrü Bey 365 Sırrı Bey 536 Süreyya Bey 316 Şemseddin Tuğrul Bey 425 Şerafeddin Bey 492 Şinâsi İlhan Bey 453 Tevfik Necati Bey 490 Vahyî Bey 377 Vasfi Samim Bey 537 Vasil Kalfaoğlu 112 Yahya Saim Bey 341, 488 Yusuf Kenan Bey 322 Zafer Hasan Bey 477 Ziya Muttaliüddin Bey 364 Muhâbir Muavini Hikmet Bey 450 Kanoti Bey 385 Muhâbir-i Mahsus Mösyö Erando 472 Fahri Kemal Bey 482 Halil Hâyalî Efendi 277 Muhâbir-i Umûmi Münif Kemal Bey 463 Muharrir Abdullah Kerim Bey 515 Adil Giray Bey 209 Ahmed Can Bey 324 Ahmed Celaleddin Bey 295 Ahmed Fâzıl Bey 230 Ahmed Osman Bey 301 Ahmed Refik Bey 343 Ali Rıza Bey 344 Arif Dündar Bey 267 Aşod Keçeyan Efendi 77 Aziz Bey 182 Burhan Sâhir Bey 282 Derviş Abdürrahim Bey 312 Edhem Ruhi Bey 357 Ekrem Bey (Seyfi Ekrem) 428 Emin Necmeddin Bey 215 Emin Refik Bey 391 Esad Adil Bey 525 Fahri Bey 296 Fahri Bey 325 Fevzi Lütfi Bey 323 Feyzullah Bey 292 Gergerîzâde Mustafa Vasfi Efendi 408 Hakkı Bey 195 Hakkı Sühâ Bey 252 Halil Midhat Bey 254 Hamdi Bey 225 Hasan Âlî Bey 268 Hasan Bedreddin Bey 173 Hasan Niyazi Bey 260 Hasan Rasim Bey 245 Hayri Muhiddin Bey 237 Hikmet Rahmi Bey 375 Hüseyin Ferdî Bey 338 Hüseyin Namık Bey 262 Hüseyin Sami Bey 29 Hüseyin Vehbi Bey 50 İbrahim İhsan Bey 297 İhsan Bey 18, 294 İsmail Hakkı Bey 303, 337, 546 İsmail Râmiz Bey 180 Jan Koçukus 79/1 Kapışıkoğlu Selahaddin Rifat Bey 285 Kasım Tevfik Bey 548 Kemal Talat Bey 434 Kemalettin Kâmî Bey 8 Kirkor Kalpakçıyan Efendi 74 Lütfi Arif Bey 179 M. Nureddin Bey 202 Mahmud Bey 189 Mahmud Nedim Bey 214 Manuel Papayan Efendi 261 Mehmed Emin Bey 264 Mehmed Gâlib Bey 287 Mehmed İlhâmi Bey 300 Mehmed Mesih Bey 266 Mehmed Naci Bey 355 Mehmed Selim Bey 246 Mekkî Said Bey 229 Memduh Bey 373 Muhammed Safâ Bey 35 Muhiddin Kâsım Bey 212 Muhsin Ganî Bey 249 Mustafa Şekib Bey 265 Mustafa Uluğ Bey 356 Muzaffer Bey 476 Mümtaz Faik Bey 177 Nâil Bey 372 Nâşid Hakkı Bey 251 Nazım Nâfiz Bey 184 Nevzad Gökalp Bey 289 Orhan İhsan Bey 176 Orhan Rıza Bey 263 Osman Hikmet Bey 234 Ömer Rıza Bey 236 Rifat Necdet Bey 175 Sahak Mıhtaryan Efendi 73 Sami Bey 213 Selim Râgıb Bey 250 Sırrı Bey 358 Subhi Bey 374 Süreyya Ziya Bey 532 Şinâsi İlhan Bey 310, 453 Şükrü Turgud Bey 247 Talat Bey 233 Unvan Bey 208 Vahîd Necdet Bey 185 Vahram Mazlemyan Efendi 75 Yahya Saim Bey 341, 488 Muharrir-i Edebî Hamdi Bey 225 Mübeyyiz Necmeddin Bey 318 Müdür Abdullah Mahir Bey 288 Abdullah Şükrü Bey 320 Ahmed Ekrem Bey 328 Ahmed Hamdi Bey 201 Ahmed Hilmi Bey 359 Edhem Ruhi Bey 357 Ekrem Cenânî Bey 348 Ferid Celal Bey 352 Fotyos Milyopolos 106 Hüseyin Hilmi Bey 335 Hüsnü Bey 269 Kerim Refî Bey 198 Mehmed Ali Bey 66 Mehmed Ali Bey 307 Mehmed Mesih Bey 360 Münir Hayri Bey 538 Ojen Maksimof 100 Osman Refet Bey 216 Reşid bin İyâz Bey 416 Doktor Sâbit Bey 326 Şevket Bey 82/1 Müdür-i Mesul Abdülkadir Ziya Bey 302 Abdülvehhâb Bey 101 Âgâh Mazlum Bey 67 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXIV Agopyan Şavarş Efendi 80 Ahmed Alaeddin Bey 78 Aleksandros İskenderidis 105 Ali Sâib Bey 149 Ardaşes Kalpakçıyan Efendi 70 Âsaf Bey 527 Atâ Bey 153 Aziz Bey 280 Behçet Bey 160 Derviş Muhsin Efendi 133 Doktor Mehmed Kamil Bey 128 Doktor Abdullah Cevdet Bey 13 Fevziye Abdürreşid Hanım 380 Fuad Sâmih Bey 38 Hasan Basri Bey 122 Hüseyin Kazım Bey 235 Hüseyin Sami Bey 29 İsa Çordan Bey 271 İstavraki İspiropulo 115 Kamil Behçet Bey 57 Kostantin Vasilyadis 143 Madam Hayganuş Mark 63 Manug Arslanyan Efendi 90 Mehmed Fuad Bey 51 Mehmed Recai Bey 500 Misak Suryan 138 Muallim Şinâsi Efendi 226 Muammer Nailî Bey 161 Muhammed Safâ Bey 35 Mustafa Kâsım Bey 172 Mustafa Nail Bey 197 Mustafa Nuri Bey 480 Muzaffer Bey 476 Mümtâz Şükrü Bey 31 Nakiyüddin Bey 334 Niko K. Mihailidis Efendi 65 Niko veled-i Fotaki Sarafyadi 88 Nuri Ahmed Bey 34 Rabbânî Fehmi Bey 62 Raşid Halil Bey 210 Reşad Bey 474 Safiyyüddin Bey 47 Sâlih Münir Bey 152 Suheyb Bey 503 Süleyman Sırrı Bey 368 Süleyman Zihni Bey 217 Şevki Bey 221 Tahirü’l-Mevlevî Bey 36 Talat Midhat Bey 131 Vasfi Polat Bey 274 Vâsıf Necdet Bey 23 Yervant Tolayan Efendi 76 Yusuf Niyazi Bey 218 Yusuf Ziya Bey 84/1, 206 Müdür-i Umumi Ercümend Ekrem Bey 5 Müdür-i Umûr Mahmûd Sâdık Bey 1 Mümessil Bayramzâde Hakkı Bey 305 Edhem Hidâyet Bey 16 Fahri Tevfik Bey 349 Jan Rozgorski 479 Mösyö Mark Nikolayevski 513 Münir İbrahim Bey 350 Turgud Bey 437 Vasfi Raşid Bey 340 Von Reitigen 451 Mütercim Fuad Hıfzı Bey 419 Kemal Bey 52 Mehmed Nureddin Bey 253 Servet Bey 27 Vartan Efendi 248 Neşriyat Memuru Nihad Bey 21 Neşriyât Sevk Memuru Ali Rıza Bey 460 Ressam Ali Cemal Bey 228 İlhami Tarık Efendi 132 İsmail Hakkı Bey 86* Râmiz Bey 85/1 Teo Efendi 427 [Gazete] Sahibi Abdullah Kerim Bey 515 Abdullah Mahir Bey 288 Abdullah Şükrü Bey 320 Âgâh Mazlum Bey 67 Ahmed Emin Bey 12 Ahmed Hilmi Bey 359 Ali Vahîd Efendi 351 Baki Tonguç 347 Bekir Sükûtî Bey 412 Doktor Sâbit Bey 326 Emin Bey 410 Emin Necmeddin Bey 446 Ferid Celal Bey 352 Fevzi Lütfi Bey 323 Hakkı Bey 195 Hilmi Bey 464 İsmail Hakkı Bey 546 Mahmud Hayreddin Bey 136 Mehmed Mesih Bey 360 Mösyö Edward Walker 64 Mustafa Kâsım Bey 172 Mustafa Nuri Bey 480 Muzaffer Bey 187, 397 Raşid Halil Bey 210 Reşad Nuri Bey 395 Reşid bin İyâz Bey 416 Selahaddin Mazlum Bey 276 Tahir Karauğuz Bey 424 Vâsıf Necdet Bey 23 Yusuf Niyazi Bey 218 Sâhib-i İmtiyâz Ahmed Akif Bey 329 Ahmed Hamdi Bey 270 Ahmed Remzi Bey 192 Atâ Bey 153 Behçet Bey 160 Bodos Fanioğlu 142 Doktor Abdullah Cevdet Bey 13 Doktor Maks de Herzfeld 80/1 Doktor Mehmed Kamil Bey 128 Emin Refik Bey 391 Ertuğrul Mümtaz Bey 371 Fevziye Abdürreşid Hanım 380 Fuad Sâmih Bey 38 Hasan Basri Bey 122 Hraçya D[er] Nersisyan Efendi 69 İbrahim Hilmi Bey 56 Koçunyan Sarkis Efendi 79 Madam Hayganuş Mark 63 Mehmed Ali Bey 307 Mehmed Nuri Bey 45 Mehmed Tahir Bey 53 Misak Suryan 138 Muallim Şinâsi Efendi 226 Muhammed Safâ Bey 35 Mustafa Şakir Bey 28 Mücâvirzâde Mustafa Emin Bey 255 Necati Bey 533 Niko veled-i Fotaki Sarafyadi 88 Nurî Ahmed Bey 34 Ojen Maksimof 100 Orhan Seyfi Bey 83/1 Osman Hilmi Bey 219 Salîh Münir Bey 152 Sedad Simâvî Bey 129 Suheyb Bey 503 Süleyman Sırrı Bey 368 Şükrü Oğuz Bey 273 Tahir Yahya Bey 205 Tahirü’l-Mevlevî Bey 36 Yervant Tolayan Efendi 76 Yusuf Bey 272 Sâhib-i İmtiyâz Vekîli Lütfig Efendi Kuyumcuyan 89 Sermuharrir bkz. Başmuharrir Seyyâr Muhâbir Hasan Hikmet Bey 514 Spor Muhâbiri Halil Zeki Bey 54 Kemal Ziya Bey 321 LXV Spor Muharriri Kemal Râgıb Bey 298 Tahrîr Heyeti Müdürü bkz. Heyet-i Tahrîr Müdürü Tahrîr Müdürü Abdülkadir Ziya Bey 302 Fahri Tahsin Bey 311 Hamdi Nüzhet Bey 432 Hikmet Şevki Bey 354 Hüseyin Kemal Bey 346 Mehmed Rifat Bey 520 Ziya Pertev Bey 429 Temâşâ Muhâbiri Halil Zeki Bey 54 Tedkîk Memuru Bahri Bey 540 Muammer Bey 459 Tedkîk-i Matbûât Memuru Süreyya Bey 9 Şakir Turgut Bey 25 Tercüman Tevfik Celal Bey 306 Tercüme Kalemi Şefi Seyfeddin Bey 467, 473 Umûr-ı Tahrîriye Müdürü Kâmil Tekinalp 222 Yazı İşleri Müdürü Süreyya Bey 440 Ziraat Muharriri Celaleddin Esad Bey 171 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXVI 4. Kurum ve Kuruluşlarına Göre Gazetelerin ve Gazete Çalışanlarının İndeksi Açıksöz Gazetesi Ahmed Hamdi Bey 270 Hüsnü Bey 269 Adana Gençlerbirliği Mecmuası Abdullah Şükrü Bey 320 Aziz Bey 280 Afyonkarahisar Haber Gazetesi Abdullah Mahir Bey 288 Murad Toğan Bey 363 Agence Economique et Financiere Aziz Nizam Bey 487 Mösyö Abbliyoti 402 Agence Havas Kanoti Bey 385 Mösyö Mozaf 386 Mösyö Valeri 529 Ajans Economique E’financiere bkz. Agence Economique et Financiere Ajans Oryantal (Oriental Agency) Mösyö Jozef Antonyo Aneris 407 Ajans Tass bkz. Telegraph Agency of the Soviet Union, TASS Ak Yol Gazetesi Ferid Sâfi Bey 456 Kazım Bey 455 Murad Bey 454 Necati Bey 533 Akbaba Gazetesi İsmail Hakkı Bey 86 Osman Cemal Bey 87 Orhan Seyfi Bey 83/1 Râmiz Bey 85/1 Yusuf Ziya Bey 84/1 Akşam Gazetesi Bilal Bey 20 Ertuğrul Sadeddin Bey 438 Altınöz Gazetesi Halil Hâyalî Efendi 277 Selahaddin Mazlum Bey 276 Subhi Faik Bey 275 Şükrü Oğuz Bey 273 Vasfi Polat Bey 274 Amasya Gazetesi Şevket Bey 82/1 Amele Sadâsı Gazetesi Edhem Ruhi Bey 357 Anadolu Ajansı Abdi Tevfik Bey 317 Bayramzâde Hakkı Bey 305 Fethi Bey 165 Fuad Bey 22 Haşim Nahid Bey 315 Necmeddin Bey 318 Süreyya Bey 316 Tevfik Celal Bey 306 Anadolu Duygusu Fehmi Nuri Bey 378 Nuri Ziya Bey 382 Refik Atâ Bey 383 Vahyî Bey 377 Anadolu Gazetesi Mehmed Arif Bey 535 Şerafeddin Bey 492 Andepandans Mösyö Andre Aleksandri 431 Ankara Türk Hava Mecmuası bkz. Türk Hava Mecmuası Ankara Gazetesi Doktor Sıdkı Şükrü Bey 541 Hayri Bey 543 Nureddin Hâmid Bey 545 Sabri Bey 547 Said Bey 544 Şinâsi İlhan Bey 453 Ankara Tanin bkz. Tanin Antalya Gazetesi Emin Bey 410 Aravod Ardaşes Semizyan 139 Misak Suryan 138 Ohannes Mazmazyan 141 Vahram Tombulyan 140 Arkadaş Gazetesi Ali Rıza Ruşen Bey 151 Salîh Münir Bey 152 Âsâr-ı Nisvân Mecmuası Fevziye Abdürreşid Hanım 380 Associated Press Mister Frank America 405 Miss Ring 510 Ayvalık Gazetesi Hilmi Bey 464 Az Est Mösyö Kertes Aştivan 413 Babalık Gazetesi Enver Behnân Bey 286 Bafra Gazetesi İsmail Cemil Efendi 390 Mustafa Râgıb Bey 369 Süleyman Sırrı Bey 368 Bafra Tenvîr-i Efkâr Gazetesi bkz. Tenvîr-i Efkâr Gazetesi Balıkesir Türk Dili Gazetesi bkz. Türk Dili Gazetesi Berliner Lokal-Anzeiger Mösyö Pavel Dapnig 400 Berliner Tageblatt Gâlib Bey 521 Mösyö Teodoriks 404 Doktor Vittel 524 Bolu Dertli Gazetesi bkz. Dertli Gazetesi Bolu Vilayet Gazetesi Mehmed Akif Bey 379 Bombay Chronicle Zafer Hasan Bey 477 Bursa Kardaş bkz. Kardaş Bursa Yeşil Yurd Gazetesi bkz. Yeşil Yurd Gazetesi Bursa’da Yoldaş Gazetesi bkz. Yoldaş Gazetesi Büyükyol Gazetesi Reşid bin İyâz Bey 416 Chicago Daily News Mister Negley Farson 422 Chicago Tribune Edward Walker 426 Hikmet Bey 450 Christian Science Monitor Mister Walton 401 Cide Nazikter Gazetesi Yusuf Niyazi Bey 218 Cumhuriyet Gazetesi Âbidin Dâver Bey 241 Ahmed Celaleddin Bey 295 Ali Süreyya Bey 370 Behçet Bey 290 Esad Nedim Bey 293 Fahri Bey 296 Feyzullah Bey 292 Hikmet Şevki Bey 332 İbrahim İhsan Bey 297 İhsan Bey 294 Kadri Bey 291 Kapışıkoğlu Selahaddin Rifat Bey 285 Kemal Râgıb Bey 298 Kemal Kaya Bey 321 LXVII Mehmed İlhâmi Bey 300 Mehmed Said Bey 299 Nâmık Bey 496 Nevzad Gökalp Bey 289 Sırrı Bey 358 Cagadamard Gazetesi Arsen Ekmekciyan Efendi 93 Manuk Arslanyan Efendi 90 Misak Tataryan Efendi 92 Ohannes Derunyan Efendi 91 Çorum Fikret Gazetesi bkz. Fikret Gazetesi Çorum Gazetesi Osman Refet Bey 216 Daily Exspress Mister Beyman 399 Mister Walton 401 Daily News Mösyö Andre Aleksandri 431 Sajor Pan Hesbit 507 Daily Telegraph Mister Walton 401 Demirkalem Gazetesi Ahmed Kâmî Bey 48 Mehmed Ali Bey 46 Mehmed Nuri Bey 45 Safiyyüddin Bey 47 Demiryolu Mecmuası Abdülkadir Ziya Bey 302 İsmail Hakkı Bey 303 Paşa Kazım Bey 283 Dernier Nouvel de Strasbourg bkz. Les Dernieres Nouvelles de Strasbourg Dertli Gazetesi Ali Sâib Bey 149 Atıf Dündar Bey 539 Besim Bey 150 Reşad Bey 474 Deutsche Allgemeine Zeitung Doktor Mösyö Max Fischer 542 Devekuşu Âgâh Bey 509 Doğru Öz Gazetesi Atâ Bey 153 Bekir Uluğ Bey 154 Edib Yılmaz Bey 156 Mustafa Fahri Bey 155 Doğru Yol Gazetesi Mustafa Şükrü Bey 497 Edirne Postası Emin Necmeddin Bey 446 Nihad Bey 447 Sami Bey 443 Süreyya Râgıb Bey 486 Talat Tuğrul Bey 516 El-Adl Gazetesi Muhammed Safâ Bey 35 El-Ahram Mösyö Jan Tizon 387 Elefteron Vima İstefan Papadopulos 457 Elefteros Tipos Dimitraki Anastasyadis 420 Emel Gazetesi Mustafa Said Bey 313 Hikmet Bey 549 Ertuğrul Gazetesi Mümtâz Şükrî Bey 31 Eskişehir İstiklâl Gazetesi bkz. İstiklal Gazetesi Exchange Telgraf Ajansı bkz. Exchange Telegraphic Agency Exchange Telegraphic Agency Mösyö Fransuva Psalty 406 Fikret Gazetesi Suheyb Bey 503 Flemenier Gazetesi Mister Tipel Edward 445 Frankfurter Zeitung Mösyö Filip Roll 366 Fransızca Büyük Yol Gazetesi bkz. Büyük Yol Fransızca Volonte bkz. La Volonte Fro Fro Mecmuası Niko veled-i Fotaki Sarafyadi 88 Gavroş Gazetesi Aşod Keçyan Efendi 77 Yervant Tolayan Efendi 76 Güzel İnebolu Gazetesi Hayreddin Bey 481 Mustafa Nuri Bey 480 Haber Gazetesi Aziz Sâmih Bey 392 Emin Refik Bey 391 Münir Hamdi Bey 393 Halil Ulvi Bey 362 Yahya Sâim Bey 341, 488 Haftalık Mecmua Mehmed Rifat Bey 520 Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Doktor Halim Hüsnü Bey 376, 468 Hakkı Emin Bey 470 Muhyiddin Bey 471 Nâşid Hakkı Bey 466 Nihad Şevki Bey 489 Rıza Azmi Bey 26 Süreyya Ziya Bey 532 Halk Dili Gazetesi Ekrem Cenânî Bey 348 Havas Ajansı bkz. Agence Havas Hay Gin Mecmuası Madam Hayganuş Mark 63 Hayat Gazetesi Mücâvirzâde Mustafa Emin Bey 255 Ercümend Orhan 259 Gündüz Nâdir Bey 257 Hasan Basri Bey, 259 İbrahim Halil Bey 256 Müctebâ Orhan Bey 258 Süleyman Zihni Bey 217 Hilâl-i Ahdar Gazetesi Doktor Fahreddin Kerim Bey 381 Isparta Gazete Mehmed Ali Bey 66 Isparta Matbaası Mehmed Ali Bey 66 Işık Gazetesi Cemîl Hüseyin Bey 33 Nurî Ahmed Bey 34 Ömer Avnî Bey 32 İctihâd Mecmuası Doktor Abdullah Cevdet Bey 13 Doktor Ali Bey Hüseyinzâde 94 Celal Sâhir Bey 97 Emîn Âlî Bey 99 Fuad Bey 499 Hüseyin Kazım Bey 96 İsmail Hakkı Bey 95 Kılıçzâde Hakkı Bey 98 Receb Bey 169 Tevfik Bey 502 İkdam Yusuf Kenan Bey 322 İllüstrasyon bkz. L’Illustration İrfan Gazetesi Gergerîzâde Mustafa Vasfi Efendi 408 İstanbul Ajans Edhem Hidâyet Bey 16 İhsan Bey 18 Necip Bey 17 İstanbul Anadolu Ajans bkz. Anadolu Ajansı İstanbul Gazeteleri1 Jean Weinberg Efendi 81/1 İstanbul Millî Mecmua bkz. Millî Mecmua İstanbul Yeni Ses Gazetesi bkz. Yeni Ses Gazetesi İstiklal Gazetesi Ahmed Şükrü Bey 125 Celaleddin Esad Bey 171 Ferid Bey 123 1 Çalışmada genel bir ifade olarak kullanıldığı için (— ler) çoğul eki ile alınmıştır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXVIII Hasan Basri Bey 122 Vahîd Necdet Bey 185 Veli Cûdî Bey 126 Yunus Şinâsi Bey 124 İstitlâât-ı Bahriye Gazetesi Ali Rıza Efendi 304 Hasan Niyazi Bey 260 Manuel Papayan Efendi 261 Mehmed Ali Bey 307 İzmir Ticaret Gazetesi Hikmet Bey 523 Raşid Halil Bey 210 İzmir Yeni Asır Gazetesi bkz. Yeni Asır Gazetesi İzmir Yenigün Gazetesi bkz. Yenigün Gazetesi İzmit Türk Yolu Gazetesi Hüseyin Behçet Bey 449 Nureddin Hâmid Bey 417 Şükrü Mehmed Bey 448 Vehbi Bey 493 J-Jamanak bkz. Joğovurti Tzayn- Jamanak Jewish Telegraphic Agency Mösyö Mark Rejestrif 485 Jogoverti Çayan bkz. Joğovurti Tzayn- Jamanak Joğovurti Tzayn-Jamanak Agopyan Şavarş Efendi 80 Çömlekçiyan Simon Efendi 81 Değirmenciyan Kirakos Efendi 87 Karalyan Kerope Efendi 86 Koçunyan Sarkis Efendi 79 Mübayaacıyan Apik Efendi 82 Nemseyan Zareh Efendi 83 Sandalcıyan Artaki Efendi 85 Şamlıyan Suren Efendi 84 Kara Elmas Mecmuası Tahir Karauğuz Bey 424 Karagöz Gazetesi Alaeddin Bey 61 Burhan Cahid Bey 60 Mahmûd Sâdık Bey 1 Rabbânî Fehmi Bey 62 Râtib Tahir Bey 59 Teo Efendi 427 Karatepeli Gazetesi Baki Tonguç 347 Hüseyin Kemal Bey 346 Kardaş Gazetesi Mehmed Recai Bey 500 Seyfi Ekrem Bey 501 Vâsıf Necdet Bey 23 Karviç [Karwitz] Zeitung Mösyö Von Humayer 517 Kastamonu Gazetesi Ahmed Lütfi Bey 190 Kayseri Gazetesi Kemal Niyazi Bey 411 Yahya Saim Bey 488 Kocaeli Türk Yolu Gazetesi Kasım Tevfik Bey 548 Vasfi Samim Bey 537 Kofos Bodos Fanioğlu 142 Kostantin Vasilyadis 143 Niko Haci Sava 147 Tomas Papazyan 148 Vasil Şampanidi 146 Yorgi İkonomidi 144 Yorgi Oğlu Dimitri 145 Kölnische Zeitung Fon Mah [Von Mach] 439 Mösyö Pavel Dapnig 400 Köy Hoca Ali Vahîd Efendi 351 Kurye De Varsovi2 (Lehistan) Mösyö Jan Jablonovski 504 2 Literatür araştırmaları sonucunda eserin tam ismine rastlanmamıştır. Ancak telaffuzuna göre Varşova Kuryesi olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmalar sonucunda Le Courrier de Var- sovie adında bir dergi çalışması olduğu tespit edilmiştir. Ancak bu derginin yayın tarihi ile künye albümündeki tarih uyuşmamaktadır. Bu nedenle künye albümündeki okunuşu ya- zılmıştır. Kütahya Halk Gazetesi Hakkı Bey 195 L’aurore Gazetesi Mösyö Edward Walker 64 L’Echo de Turquie Reşad Nuri Bey 395 Rüşdü Bey 519 Şemseddin Bey 461 Ziya Matlauddin Bey 364 L’Illustration Mösyö Weinberg 409 La Freiere Europe Presse3 Mösyö Filip Roll 366 La Revue de Presse Ahmed Alaeddin Bey 78 Doktor Maks de Herzfeld 80/1 La Volonte Gazâli Bey 188 Mahmud Bey 189 Muzaffer Bey 187 Le Levant İsmail Hakkı Bey 546 Le Matin Mösyö Erando 472 Le Petit Parisien Madam Andre Viyolist 526 Les Dernieres Nouvelles de Strasbourg Mösyö Paul de Lalande 512 Magyarsag Mösyö Kertes Aştivan 413 Mahfil Mecmuası Tahirü’l-Mevlevî Bey 36 Malatya Gazetesi H. Nuri Bey 220 Hamdi Bey 319 Mustafa Hilmi Efendi 223 Osman Hilmi Bey 219 Şevki Bey 221 Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umumiyesi Alaeddin Bey 6 Ali Rıza Bey 460 Bahri Bey 540 Ercümend Ekrem Bey 5 Fuad Hıfzı Bey 419 Hayri Bey 14 İsmail Safâ Bey 24 Kemâl Bey 7 Kemalettin Kâmî Bey 8 Muammer Bey 459 Nihad Bey 21 Servet Bey 27 Seyfeddin Bey 467, 473 Süreyya Bey 9 Şakir Turgud Bey 25 Matin Gazetesi bkz. Le Matin Mersin Gazetesi Doktor Reşid Gâlib Bey 30 Fahri Tahsin Bey 311 Hüseyin Sami Bey 29 Mehmed Gâlib Bey 287 Mustafa Şakir Bey 28 Nezihe Ferah Hanım 49 Mihrab Mecmuası Âgâh Mazlum Bey 67 Yusuf Ziya Bey 68 Millî Alman Gazeteleri Grubu Mösyö Hans Raye 414 Millî İthâlât ve İhrâcât Gazetesi Ekrem Bey (Seyfi Ekrem) 428 Fâzıl Bey 430 Ziya Pertev Bey 429 Millî Mecmua Arif Dündar Bey 267 Hasan Âlî Bey 268 Mehmed Emin Bey 264 Mehmed Mesih Bey 266, 360 Mustafa Şekib Bey 265 Orhan Rıza Bey 263 Hüseyin Namık Bey 262 3 Eser okunuşu ile yazılmıştır. LXIX Millî Ticaret Gazetesi Ertuğrul Mümtaz Bey 371 Hikmet Rahmi Bey 375 Memduh Bey 373 Muhyiddin Osman 452 Nâil Bey 372 Subhi Bey 374 Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Afîf Neşet Bey 199 Ahmed Hamdi Bey 201 İdris Rasim Bey 204 M. Nureddin Bey 202 Şâkir Rasim Bey 200 Zeki Cemal Bey 203 Milliyet Gazetesi Burhaneddin Âlî Bey 511 Fahri Kemal Bey 482 Sırrı Bey 536 Tevfik Necati Bey 490 Morning Post, [and] Daily [Advertiser] Mister Kuprik 388 Moskova Ajansı Fahri Tevfik Bey 349 Musavver Haftalık Mecmua Edhem Bey 342 Musavver Küçük Gazete Jületi Antuvan Efendi 39 Mehmed Zeki Bey 42 Mustafa Kazım Bey 44 Râgıb Rıfkı Bey 43 Richard Hazenmayer 40 Wilhelm Payest Efendi 41 Musevî Telgraf Ajansı bkz. Jewish Telegraphic Agency Muvaffakiyet-i Milliye Gazetesi İsa Çordan Bey 271 Yusuf Bey 272 Müslim Ad Vakit Gazetesi (Karaçi’de) Zafer Hasan Bey 477 Müslüman Gazetesi Zafer Hasan Bey 477 Nâsıh Mecmuası Fuad Sâmih Bey 38 İsmail Lütfi Bey 37 Nazikter Gazetesi Kâmil Tekinalp 222 New York Times bkz. The New York Times Okukus Gazetesi Niko K. Mihailidis Efendi 65 Jan Koçukus 79/1 Örnek Gazetesi Cemil Uygur Bey 196 Kerim Refî Bey 198 Mustafa Nail Bey 197 Şinâsi İlhan Bey 310 P’st Teo Efendi 427 Paris Ajansı Münir İbrahim Bey 350 Vasfi Raşid Bey 340 PAT Ajansı bkz. Polish Telegraphic Agency Paşaeli Gazetesi Ahmed Can Bey 324 Burhan Sâhir Bey 282 Cemal Edhem Bey 211 Derviş Abdürrahim Bey 312 Emin Necmeddin Bey 215 Fehmi Nuri Bey 170 Mahmud Nedim Bey 214 Muhiddin Kâsım Bey 212 Mustafa Kâsım Bey 172 Münîb Hayri Bey 339 Sami Bey 213 Pesti Hirlap Doktor Medriczky Andor 418 Petinapolo4 Mösyö Kertes Aştivan 413 Petit Parisien bkz. Le Petit Parisien Piyasa Gazetesi Ahmed Refik Bey 343 4 Eser okunuşu ile yazılmıştır. Hüseyin Ferdî Bey 338 Mimar Veliyyüddin Bey 345 Muharrem Bey 327 Doktor Sâbit Bey 326 Polish Telegraphic Agency Jan Rozgorski 479 Presse de Soir Abdülvehhâb Bey 101 Aleksandır Burakofski 103 Arslan 104 Krilof 102 Ojen Maksimof 100 Proodos Aleksandros İskenderidis 105 Anastas Asımakopulos 108 Dimitri Panayotidi 114 Fotyos Milyopolos 106 İstefan İstamkopulo 109 İstefan Papadopulos 111 Kostaki Şapçıoğlu 113 Nikolavos Livanos 107 Vasil Kalfaoğlu 112 Yorgi Vlatos 110 Resimli Adana Gazetesi Muzaffer Bey 397 Safer Sadık Bey 478 Resimli Adana Mecmuası bkz. Resimli Adana Gazetesi Resimli Gazete İlhami Tarık Efendi 132 Peyâmi Safâ Bey 130 Sedad Simâvî Bey 129 Talat Midhat Bey 131 Reuters Mister Ferguson 384 Reuters Ajansı bkz. Reuters Sadâ-yı İslam Mecmuası Abdullah Sadi Bey 134 Derviş Muhsin Efendi 133 Mehmed Fuad Bey 135 Samsun Gazetesi Yahya Saim Bey 488 Serhad Ali Yektâ Bey 137 Mahmud Hayreddin Bey 136 Sinop Gazetesi Hüseyin Hilmi Bey 335 Son Saat Gazetesi Şemseddin Tuğrul Bey 425 Son Telgraf Fevzi Lütfi Bey 323 Spor Âlemi İsmail Hakkı Bey 331 Şenyuva Gazetesi Ahmed Hilmi Bey 359 Şimendüfer Mecmuası Ahmed Osman Bey 301 Tageblatt Mösyö Heinrich Dolle 394 Tan Gazetesi Mösyö Jan Tizon 387 Taneotera İstavraki İspiropulo 115 Kimon Yovakim 117 Panayot Andoneli 121 Panayot İspiropulos 119 Pavlaki Melitopulo 116 Simon Oğlu Apostol 118 Todori Kavalyero 120 Tanin Gazetesi Ahmed Nureddin Bey 168 Bahâ Bey 164 Cemal Ziya Bey 167 Fahri Kemal Bey 163 Hüseyin Câhid Bey 10 İsmail Müştâk Bey 11 Muammer Nailî Bey 161 Münir Müeyyed Bey 3 Refik Nuri Bey 336 Sadrî Edhem Bey 2 Sedad Bey 162 Vahîd Ramiz Bey 166 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXX Tarsus Gazetesi Halil Zeki Bey 54 Hüseyin Vehbi Bey 50 Kemal Bey 52 Mehmed Cemil Efendi 55 Mehmed Fuad Bey 51 Mehmed Tahir Bey 53 Tass Ajansı bkz. Telegraph Agency of the Soviet Union, TASS Tekirdağ Gazetesi Şinâsi İlhan Bey 453 Telegraph Agency of the Soviet Union, TASS Holdberk 494 Mösyö Mark Nikolayevski 513 Tenvîr-i Efkâr Gazetesi Hamdi Bey 225 Hayri Efendi 224 Mustafa Râgıb Bey 281 Riyâzî Efendi 227 Muallim Şinâsi Efendi 226 Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Ahmed Fâzıl Bey 230 Ahmed Hamdi Bey 243 Ahmed Kadri Bey 242 Ahmed Sabri Bey 231 Ali Cemal Bey 228 Ali Rıza Bey 344 Edhem İzzet Bey 238 Fahri Bey 325 Halil Midhat Bey 240 Hasan Nail Bey 239 Hayri Muhyiddin Bey 237 Hüseyin Kazım Bey 235 Mehmed Said Bey 232 Mekkî Said Bey 229 Osman Hikmet Bey 234 Ömer Rıza Bey 236 Talat Bey 233 The Guardian Mister Kuprik 388 The New York Times Misis Rozella 441 Mösyö Weinberg 409 The Times Mösyö John Kolits 491 Mister Maxwell Mac Cartney 389 Ticaret ve Sanayi Gazetesi Doktor Mösyö Maks Ficher 542 Times bkz The Times Toprak Mecmuası Ahmed Akif Bey 329 Ahmed Ekrem Bey 328 Türk Dili Gazetesi Esad Adil Bey 525 İbrahim Rasim Bey 522 Türk Hava Mecmuası Münir Hayri Bey 538 Türk İli Gazetesi Ali Akif Bey 442 Hasan Hıfzı Bey 444 Lütfi Kamuran Bey 436 Turgud Bey 437 Türk Sözü Fasîh Bey 353 Hikmet Şevki Bey 354 Mehmed Naci Bey 355 Türk Tıp Mecmuası Hasan Hikmet Bey 514 Doktor Mehmed Kamil Bey 128 Sıdkı Hâmid Bey 421 Türk Yurdu Mecmuası Cemil Behçet Bey 505 Nihad Bey 21 Türkçe Anadolu Gazetesi bkz. Anadolu Gazetesi Türkçe Fransızca Tanin Gazetesi bkz. Tanin Gazetesi Türkçe Tanin Gazetesi bkz. Tanin Gazetesi Türkische Post Muzaffer Bey 476 Schmidt Dumont 475 Türkiye Edebiyat Mecmuası Hüsameddin Sâcid Bey 127 Türkiye İdman Mecmuası Adil Giray Bey 209 Hamdi Emin Bey 361 Orhan Haydar Bey 207 Tahir Yahya Bey 205 Unvan Bey 208 Yusuf Ziya Bey 206 Türkiye İktisad Mecmuası İsmail Hakkı Bey 337 Union Commercial Âbidin Bey 158 Behçet Bey 160 Emine Melâhat Hanım 157 Hüsnâ Hanım 159 United Press [UP] Agency Ahmed Şükrü Bey 183 United Press Ajansı bkz. United Press [UP] Agency United Press of America Mister Frank America 518 Vakit Gazetesi Ahmed Şükrü Bey 278 Âlî Bey 498 Ali Ekrem Bey 244 Hakkı Sühâ Bey 252 Halil Lütfi Bey 314 Halil Midhat Bey 254 Hasan Rasim Bey 245 Hüseyin Necati Bey 19 İhsân Ârif Bey 4 Mehmet Âsım Bey 15 Mehmed Nureddin Bey 253 Mehmed Selim Bey 246 Muhsin Ganî Bey 249 Nâşid Hakkı Bey 251 Selim Râgıb Bey 250 Şemseddin Tuğrul Bey 425 Şükrü Turgud Bey 247 Teo Efendi 427 Vartan Efendi 248 Yunus Kazım Bey 279 Vatan Gazetesi Ahmed Emin Bey 12 Alaeddin Bey 181 Aziz Bey 182 Enis Tahsin Bey 174 Hasan Bedreddin Bey 173 İbrahim Fâzıl Bey 178 İsmail Râmiz Bey 180 Lütfi Arif Bey 179 Mümtaz Faik Bey 177 Nazım Nâfiz Bey 184 Orhan İhsan Bey 176 Rifat Bey 186 Rifat Necdet Bey 175 Verçin Lur Ardaşes Kalpakçıyan Efendi 70 Hraçya D[er] Nersisyan Efendi 69 Kirkor Kalpakçıyan Efendi 74 Leon Mihranyan Efendi 72 Sahak Muhtaryan Efendi 73 Vahan Toşikyan Efendi 71 Vahram Mazlemyan Efendi 75 Vossische Zeitung Doktor Wilhelm Feldman 458 Westminster Gazette Mösyö Edward Walker 330 Hikmet Bey 450 Wiener Journal Mösyö Heinrich Dölle 394 Wolff Telegraphic Bureau Von Reitigen 451 Wolff Telgraf Ajansı bkz. Wolff Telegraphic Bureau Yanık Yurd Gazetesi Ali Nâsıh Bey 435 Hamdi Nüzhet Bey 432 Kemal Talat Bey 434 Nuri Sıdkı Bey 433 Sıdkı Şükrü Bey 365 Şemseddin Tuğrul Bey 425 LXXI Nazif Ali Bey 403 Yeni Adana Gazetesi Ahmed Remzi Bey 192 Ali Mün’im Bey 398 Hüseyin Kemal Bey 194 M. Naci Bey 193 Yeni Asır Gazetesi Ali Hâdi Bey 506 Demir Şevki Bey 534 İsmail Hakkı Bey 546 Yeni Çiftçilik Gazetesi Ahmed Hamdi Bey 333 Nakiyüddin Bey 334 Sadeddin Bey 469 Yeni Işık Gazetesi Tevfik Abdurrahman Bey 495 Yeni Ses Gazetesi Bahâeddin Bey 483 Fahri Bey 484 İzzet Fettah Bey 465 M. Cemal Bey 396 Muhyiddin Bey 508 Münif Kemal Bey 463 Nidâ Cemil Bey 531 Yeni Yol Gazetesi Bekir Sükûtî Bey 412 Yenigün Gazetesi Ali Süreyya Bey 370 Kemal Salih Bey 284 Yeşil Yurd Gazetesi Abdullah Kerim Bey 515 Ali Nâsıh Bey 528 Âsaf Bey 527 Yoldaş Gazetesi Arif Hikmet Bey 58 İbrahim Hilmi Bey 56 Kamil Behçet Bey 57 Zonguldak Gazetesi Hidâyet Bey 530 Süreyya Bey 440 Tahir Karauğuz Bey 424 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXII Başmuharrir veya Sermuharrir: Bir gazetenin veya derginin başyazılarını yazan kimse. Daimi Muharrir: Bir gazetenin veya derginin yazar kadrosu içerisinde sü- rekli olarak görevli yazar. Hattat: Güzel yazı ve yazı sanatlarını bilen ve bu görevi meslek edinen kişi. Heyet-i İstihbariye: Bir gazete veya dergide haber ve bilgi edinme, bilgi alma gibi işlemleri yürüten görevlilerden oluşan kurul veya heyet. Heyet-i Tahrir: Bir gazete veya dergide yazı işlerinden sorumlu görevliler- den oluşan kurul veya heyet. İstihbârât Müdürü: Basın yayın kuruluşlarına haber elde etme, bilgi sağla- ma işlerini yürüten birimin işlerinden sorumlu yönetici. Kâtip: Özel ve kamu kurumlarında yazı işlerinden sorumlu görevli. Litografya Memuru: Taş basması sanatını bilen ve bu işten sorumlu olan görevli. Maiyyet Memuru: Bir yöneticiye bağlı çalışan memur. Muavin: Bir kurumda memur veya amirin işlerine katkı sağlayan veya yar- dım olan kişi. Muhabir Muavini: Muhabire işlerinde yardımcı olan muhabir. Muhâbir-i Mahsus: Bir gazetenin hususi muhabiri olan görevli. Sadece gö- revli olduğu gazetenin çalışanını ifade eder. Muhâbir-i Umumi: Bir gazetenin genel muhabiri. Muharrir: Kitap, dergi ve gazetelerde bilim, sanat ve edebiyat alanında yazı yazan kişi. Muharrir-i Edebî: Bir gazetede edebiyat konusunda yazı yazan kişi. Mübeyyiz: Bir dergi veya gazetede yayımlanacak yazıları temize çeken kâtip veya bu iş için görevlendirilmiş personel. Müdür-i Umumi: Genel Müdür. Müdür-i Umûr: Bir kurumda idari işlerden sorumlu yönetici. İdari işler mü- dürü. Mümessil: Bir kuruluşu temsil eden kişi. Müsevvid: Kamu ve özel kurumlarda yazılar yazan ve müsvedde yazıları kaleme alan kâtip. Mütercim: Yabancı dilde yazılmış yazıları tercüme eden tercüman. Neşriyat Memuru: Basın yayın kuruluşlarından yayıncılık işlerinden so- rumlu memur. Sahib-i İmtiyaz: Bir gazetenin veya derginin basın yayın faaliyetlerinin yü- rütülmesi ve yayının çıkarılması için yetki alan kişi. Seyyar Muhabir: Basın yayın kuruluşlarının bulunduğu şehir dışındaki ha- berleri alması için görevlendirdiği muhabir. Spor Muhabiri: Bir gazetede spor haberlerini elde etmek ve haber yapmak- tan sorumlu kişi. Tahrîr Müdürü: Kurum ve kuruluşlarda yazı işlerinden sorumlu müdür. Temaşa Muhâbiri: Bir gazetede yer alacak haberleri seyrederek haber sağ- lamaktan sorumlu muhabir. Tedkîk Memuru: Kurum ve kuruluşlarda araştırma ve incelemeden so- rumlu memur. Umûr-ı Tahrîriye Müdürü: Yazı işlerinden sorumlu müdür. Yazı işleri mü- dürü. Ziraat Muhabiri: Tarım ile ilgili haberleri elde etme ve haber yapmaktan sorumlu muhabir. Künye Albümünde Yer Alan Unvanlar LXXIII Belgeler Künye Albümü’nün bazı sayfalarında ve Albüm’ün sonunda basın kartı talebine ilişkin dilekçe ve bilgi notları yer almaktadır. Bu bölümde, söz konusu dilekçe ve bilgi notlarının orijinalleri, transkripsiyonları ve belgeye dair özet bilgiler yer almaktadır. * Belge, Künye Albümü’nde (64) numarada kayıtlı, Mösyö Edward Walker’in fotoğrafının altına yapıştı- rılmıştır. Matbûât telgrafları keşîdesinde tenzîlâtlı telgraf tarifesinden istifâde etmek için “Associated Press” Amerikan Ajansı’nın Türkiye Muhâbiri Miss Ring tarafından taleb edilen vesîkaya ait iki kıta fotoğrafı leffen takdim kılınmakla matlûb vesîkanın mûmâ-ileyhâya li-ecli’t-tevdî‘ ir- sâli mütemennâdır efendim. Fî 7/8 Eylül sene [1]926 İstanbul Valisi nâmına (İmza) Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Vesîka numarası 1875 510 Vesîka verilmiştir. Fî 12 minh. BELGENİN ÖZETİ: İndirimli telgraf tarifesinden faydalanabilmesi için Amerikan Associated Press Türki- ye Muhabiri Miss Ring’e basın kartı verilmesi talebi. Bihî Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Vilâyeti Matbûât Memurluğu Adet 206 2783 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXVI BELGENİN ÖZETİ: Hakimiyet-i Milliye gazetesi foto muhabiri Hamdi Bey’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât Müdüriyet-i Umûmiye-i Aliyyesine Muhterem Efendim, Gazetemiz fotoğraf muhâbiri Hamdi Bey’e ale’l-usûl bir hüviyet varakasının i‘tâsını ricâ ile ihtirâmâtımı arz eylerim efendim. 21 Temmuz 1926 Hâkimiyet-i Milliye Tahrîr Heyeti Müdürü (İmza) 243 numaralı vesîkası tecdîd edilmiştir. Fî 21 Temmuz sene [1]926 Yevmî ve Siyâsî Hakimiyet-i Milliye Gazetesi * Belge, Künye Albümü’nde (243) numarada kayıtlı, Ahmed Hamdi Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırıl- mıştır. LXXVII Bihi Ankara’da Matbûât Müdüriyet-i Umûmiye-i Aliyyesine Merbûten takdim kılınan varakada isim ve adresi muharrer gazete- miz muharrirlerinden Ali Rıza Bey’e usûlen bir kıta hüviyet vesîkası- nın i‘tâsına müsaade buyrulması mercûdur efendim. Fî 21 Kânûn-ı Sânî [1]341 [21 Ocak 1925] Tevhîd-i Efkâr Heyet-i Tahrîriye Müdürü (İmza/Mühür) Vesîka numarası: 344 Matbûâta Fî 28 Kânûn-ı Sânî sene [1]341[28 Ocak 1925] (İmza) * Belge, Künye Albümü’nde (344) numarada kayıtlı, Ali Rıza Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Tevhid-i Efkâr gazetesi yazarlarından Ali Rıza Bey için basın kartı talep edilmektedir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXVIII BELGENİN ÖZETİ: Tevhid-i Efkâr gazetesi yazarı Ali Rıza Bey’in kişisel bilgilerinin ilgili makama takdim edildiği. * Belge, Künye Albümü’nde (344) numarada kayıtlı, Ali Rıza Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. Adresi: Harbiye’de Nişantaşı Caddesinde 13 numaralı hânede Fî 21 Kânûn-i Sânî sene [1]341 [21 Ocak 1925)] Tevhid-i Efkâr Heyet-i Tahririye Müdürü (İmza) İsmi : Ali Rıza Bey Pederinin İsmi : Hidayet Efendi Tarih-i Tevellüdü : [1]314 San’atı : Muharrir Bihi LXXIX Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesine Gazetemiz tahrîr heyetinden Hakkı Emin Bey’e ale’l-usûl bir hüvi- yet varakası i‘tâsını rica ederim efendim. 19/4/1926 Tahrîr Heyeti Müdürü (İmza) Vesîka Numarası 470 Yevmî ve Siyâsî Hakimiyet-i Milliye Gazetesi * Belge, Künye Albümü’nde (470) numarada kayıtlı, Hakkı Emin Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Hakimiyet-i Milliye gazetesi yazarlarından Hakkı Emin Bey’e basın kartı verilmesi talep edilmektedir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXX Ankara 21 Nisan [1]926 Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesine Müdür Beyefendi, Gazetemiz tahrîr heyetinden Muhyiddin Bey’e bir hüviyet varaka- sı i‘tâsı ricasıyla takdim-i hürmet eylerim efendim. Hâkimiyet-i Milliye İdare Müdürü (İmza) Matbûâta 471 numaralı vesîka verilmiştir. Fî 22 /4/[1]926 Yevmî ve Siyâsî Hakimiyet-i Milliye Gazetesi * Belge, Künye Albümü’nde (471) numarada kayıtlı, Muhyiddin Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Hakimiyet-i Milliye gazetesi yazarlarından Muhyiddin Bey’e basın kartı verilmesi ta- lebi. LXXXI İdârehânesi: Bâb-ı Âlî Caddesinde Vatan Matbaası Telgraf Adresi: İstanbul Milliyet Telefon: İstanbul - 37 Bihî Gazetemiz heyet-i tahrîriyesinden Tevfik Necati Bey Ankara muhâbirliğine tayin kılınmıştır. 20 Temmuz 1926 İdare Müdürü (İmza) (Mühür) Milliyet Siyâsî Yevmî Gazete * Belge, Künye Albümü’nde (490) numarada kayıtlı, Tevfik Necati Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Milliyet gazetesi yazarı Tevfik Necati Bey’in Ankara muhabiri olarak görevlendiril- diği. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXXII 490 numaralı vesîka verilmiştir. Fî 21 Temmuz sene [1]926 Matbûât Müdüriyet-i Umûmiye-i Aliyyesine Efendim, Milliyet muharrirlerinden Tevfik Necati Bey mezkûr gazetenin Ankara muhâbirliğine tayin olunarak bugün şehrimize gelmiştir. Mel- fûf vesîkaya nazaran bir hüviyet varakasının i‘tâsını rica ile teyîd-i ih- tirâmât eylerim efendim. 21/Temmuz/1926 Hâkimiyet-i Milliye Tahrîr Heyeti Müdürü (İmza) Yevmî ve Siyâsî Hakimiyet-i Milliye Gazetesi * Belge, Künye Albümü’nde (490) numarada kayıtlı, Tevfik Necati Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Ankara muhabirliğine tayin edilen Milliyet gazetesi yazarı Tevfik Necati Bey’e, basın kartı verilmesi talebi. LXXXIII * Belge, Künye Albümü’nde (489) numarada kayıtlı, Nihad Şevki Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. 489 numaralı vesîka verilmiştir. Fî 18 Temmuz sene [1]926 Matbûât Müdüriyet-i Umûmiye-i Aliyyesine 489 Efendim, Gazete heyet-i tahrîriyesinde tavzîf olunan muharrirînden Nihad Şevki Bey’e ale’l-usûl bir hüviyet varakasının i‘tâsını rica ile teyîd-i ih- tirâmât eylerim efendim. 18 Temmuz 1926 Hakimiyet-i Milliye Tahrîr Heyeti Müdürü (İmza) Yevmî ve Siyâsî Hakimiyet-i Milliye Gazetesi BELGENİN ÖZETİ: Hakimiyet-i Milliye gazetesi yazarı Nihad Şevki Bey’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXXIV Mühür: Vakit Gazetesi 1335 [1919] Adı : Âlî Bey Foto Muhâbiri Yeri : Seyyar Vesîkanın Tarihi: 24 Haziran 1926 İstanbul — Bâb-ı Âlî Caddesi Telgraf Adresi: İstanbul-Vakit Vakit Yevmî Gazete Hüviyeti ve fotoğrafisi karşı- da görülen zat gazetemizin muhâbiridir. Gazetemize taal- luk eden işler için zevat ve mü- essesâta lüzûmunda vâki ola- cak müracaatlarının teshilâta mazhar edilmesini temenni ederiz. Müdür Nâmına (İmza) * Belge, Künye Albümü’nde (499) numarada kayıtlı, Fuad Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Vakit gazetesi tarafından foto muhabiri olduğuna dair kimlik verilen Âlî Bey’e, gaze- tecilik işlerinde gerekli kolaylığın gösterilmesi talebi. LXXXV 495 numaralı vesîka verilmiştir. Fî 2 Ağustos sene [1]926 Ankara: Matbûât Müdür-i Umûmisi Beyefendiye Efendim, Sahib-i imtiyâzı bulunduğum Kırklareli’de intişar eden Trakya’da Yeni Işık Gazetesi’nin Başmuharriri Tevfik Abdurrahman Bey’in iki kıta resmi takdim edilmiştir. Îcab eden bir kıta vesîkanın i‘tâsına mü- saade buyurulmasını rica ile takdim-i meveddet eylerim efendim. Kırklareli Vilayeti Halk Fırkası Mutemedi Trakya’da Yeni Işık Sahib-i İmtiyâzı (İmza) (Şevket) Kırklareli Belediye Karşısında İdare Evi 29/Temmuz/[1]926 Trakya’da Yeni Işık * Belge, Künye Albümü’nde (499) numarada kayıtlı, Fuad Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Kırklareli’nde yayımlanan Trakya’da Yeni Işık gazetesi başyazarı Tevfik Abdurrah- man Bey için basın kartı talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXXVI 499 numaralı vesîka verilmiştir. Fî 14 minh. Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Makâm-ı Âlîsine Muhterem Efendim, Gazetemiz heyet-i tahrîriyesine dâhil olmuş bulunan Fuad Beye- fendi’nin iki kıta fotoğrafisi leffen takdim edilmiştir. Diğer muharrirle- rimize de verilmiş olan bir kıta vesîkanın tanzim ve irsaline müsaade buyurulması rica ve arz-ı ta‘zîmat olunur muhterem efendim. 7 Ağustos 1926 İctihad Müdür ve Başmuharriri Abdullah Cevdet (İmza) [Fransızca Antet ve Adres Bilgisi] İctihad Türkçe ve Fransızca Mecmua İdarehanesi: Cağaloğlu’nda İctihad Evi Telgraf Adresi: İstanbul İctihad Telefon: İstanbul 865 * Belge, Künye Albümü’nde (499) numarada kayıtlı, Fuad Bey’in fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: İctihad gazetesi yazarlarından Faud Bey’e basın kartı verilmesi talebi. LXXXVII 513 [numaralı] vesîka verilmiştir. Fî 25 minh. Matbûât telgrafları keşîdesinde tenzîlâtlı telgraf tarifesinden istifa- de etmek üzere Beyoğlu’nda Rus Sovyet Konsoloshanesi’nde mukim “Tass” Ajansı İstanbul Mümessili “Mark Nikolayevski”ye vesîka i‘tâsı Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri İttihadı İstanbul Umûmi Konsoloslu- ğu tarafından taleb edilen vesîkaya ait iki kıta fotoğrafı leffen takdim kılınmakla matlûb vesîkanın mûmâ-ileyhe li-ecli’t-tevdi irsali müte- mennâdır efendim. Fî 11/14 Eylül sene [1]926 İstanbul Valisi Nâmına (İmza) Bihî Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Vilâyeti Matbûât Memurluğu Adet 209 2870 * Belge, Künye Albümü’nde (513) numarada kayıtlı, Mösyö Mark Nikolayevski’nin fotoğrafının üstüne yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: İndirimli telgraf tarifesinden yararlanması için Sovyetler Birliği resmî haber ajansı TASS’ın İstanbul Temsilcisi Mark Nikolayevski’ye basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) LXXXVIII 517 [numaralı] vesîkası verilmiştir. Fî 12 Teşrîn-i Evvel [Ekim] sene [1]926 Matbûât telgrafları keşîdesinde tenzilâtlı telgraf tarifesinden istifade etmek için Almanya’da münteşir “Karviç Zeitung” Gazetesi’nin İs- tanbul muhâbiri Mösyö Von Humayer tarafından taleb edilen vesî- kaya ait iki kıta fotoğrafı leffen takdim kılınmakla matlûb vesîkanın mûmâ-ileyhe li-ecli’t-tevdi irsali mütemennâdır efendim. Fî 9 Teşrîn-i Evvel [Ekim] sene [1]926 İstanbul Valisi Nâmına (İmza) Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Vilâyeti Matbûât Memurluğu Adet 233 3209 Bihî Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Leffi: 2 adet fotoğraf * Belge, Künye Albümü’nde (517) numarada kayıtlı, Mösyö Von Humayer’in fotoğrafının yanına yapıştı- rılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: İndirimli telgraf tarifesinden faydalanabilmesi için Almanya’da yayımlanan Karviç Zeitung gazetesi muhabiri Mösyö Von Humayer’e basın kartı verilmesi talebi. LXXXIX 526 numaralı vesîkası verilmiştir. Fî 20 Teşrîn-i Sânî [Kasım] 1926 Matbûât telgrafları keşîdesinde tenzilâtlı telgraf tarifesinden istifade etmek için Paris’te münteşir Petit Parisien Gazetesi’nin Türkiye muhâbiri Madam Andre Viyolist tarafından taleb edilen vesîkaya ait iki kıta fotoğrafı leffen takdim kılınmakla matlûb vesîkanın irsali mütemennâdır efendim. Fî 16/17 Teşrîn-i Sânî [Kasım] 1926 İstanbul Valisi Nâmına (İmza) Bihî Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Vilâyeti Matbûât Memurluğu Adet 261 3703 * Belge, Künye Albümü’nde (526) numarada kayıtlı, Madam Andre Viyolist’in fotoğrafının yanına yapış- tırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: İndirimli telgraf tarifesinden faydalanabilmesi için Paris’te yayımlanan Petit Parisien gazetesi Türkiye muhabiri Madam Andre Viyolist’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XC 529 numaralı vesîkası verilmiştir./Fî 21 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Matbûât telgrafları keşidesine tenzilâtlı telgraf tarifesinden istifade etmek için Havas Ajansı Türkiye Muhâbiri Mösyö Valeri tarafından talep edilen vesîkaya ait iki kıta fotoğrafı leffen takdim kılınmak- la matlub vesîkanın mumaileyhe li-ecli’t-tevdi irsali mütemennâdır efendim. Fî 17 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 İstanbul Valisi Nâmına (İmza) Bihî Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Vilâyeti Matbûât Memurluğu Adet 262 3718 * Belge, Künye Albümü’nde (529) numarada kayıtlı, Mösyö Valeri’nin fotoğrafının yanına yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: İndirimli telgraf tarifesinden faydalanabilmesi için Havas Ajansı Türkiye muhabiri Mösyö Valeri’ye basın kartı verilmesi talebi. XCI Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesine Nidâ Cemil Bey Yeni Ses’in Ankara muhâbiridir. Kendisine bir vesîka i‘tâsına müsaadelerini rica ederim efendim. Yeni Ses Sahibi Abazâde Hamdi Vesîka numarası 531 Ankara Fî 3 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Türkiye Büyük Millet Meclisi Azasına Mahsustur * Künye Albümü’nde (531) numarada kayıtlı Fuad Bey’le ilgili bu belge, (549) numarada kayıtlı Hikmet Bey’in bulunduğu sayfanın boşluğuna yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Yeni Ses gazetesinin Ankara muhabirliğine görevlendirilen Nida Cemil Bey’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XCII Matbûâta, vesîka verilmiştir./Fî 9 Şubat sene [1]927 Vesîka numarası 549 eski defter Hâmil-i varaka Birlik Güç Yurdu heyet-i idare azâsından Hikmet Bey, Amasya’da münteşir Emel Gazetesi’nin seyyâr muhâbiri bulunduğun- dan kendisine ve gazeteciliğine ait müracaatında teshîlâtta bulunul- ması rica olunur. Fî 15 Eylül sene 1926 Amasya’da münteşir Emel Gazetesi Sahib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü (İmza/Mühür) Bihî Emel Matbaası Müdüriyeti Amasya * Belge, Künye Albümü’nde (549) numarada kayıtlı, Hikmet Bey’in fotoğrafının yanına yapıştırılmıştır. BELGENİN ÖZETİ: Amasya’da yayımlanan Emel gazetesi seyyar muhabiri Hikmet Bey’e gazetecilikle ilgi- li işlerinde kolaylık gösterilmesi talebi. XCIII Bihî İ‘timâdnâme Şemseddin Tuğrul Bey Yanık Yurd Gazetesi’nin Ankara mümes- sillerindendir. Kendisi gazete nâmına ha[vâ]disât almaya ve telgraf vermeye mezûndur. Fî 27/Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]925 İzmir’de münteşir Yanık Yurd Gazetesi Başmuharriri (İmza) Vesîka numarası 425 * Künye Albümü’ndeki kayıtlar (549) numaralı “Amasya Emel Gazetesi Seyyar Muhâbiri Hikmet Bey”in “9 Şubat [1]927” tarihli kaydı ile son buluyor. Buradan sonraki belgeler, Künye Albümü’nün sonunda yer alan boş sayfalara belirli bir düzen gözetilmeksizin yerleştirilmiştir. Belgelerin, sayfalardan düşme veya koparılma sonucu arka sayfalara aktarılmış olacağı değerlendirilmektedir. BELGENİN ÖZETİ: Yanık Yurd gazetesi Ankara temsilcisi Şemseddin Tuğrul Bey’in gazete adına olayları takip etmeye ve haberleştirmeye yetkili olduğunun bildirildiği. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XCIV Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Gazetemizin mizah muhâbiri ve muharriri Paşa Kazım Bey’in iki kıta fotoğrafisi merbûttur. Bir karnenin i‘tâsına emir buyurmanızı rica ve bi’l-vesîle takdim-i hürmet eylerim efendim. (İmza/Mühür) Ankara Yevmî Siyasi Gazete Heyet-i Tahririye Müdürlüğü 1927 Ankara 29/1/[1]927 Siyasi Akşam Gazetesi Telgraf: Ankara - Ankara Gazetesi Telefon: 1158 Ankara Gazetesi Matbuata 283 Numaralı verilmişdir. Fî 29 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]927 BELGENİN ÖZETİ: Akşam gazetesi mizah muhabiri ve yazarı Paşa Kazım Bey’e basın kartı verilmesi ta- lebi. XCV Künye Albümü’nün bu sayfalarına yapıştırılan üç adet Matbûât Mensûbînîne Mahsus Hüviyet Varaka- sı, basın tarihimiz açısından büyük önem arzetmek- tedir. Zira 1925-1926 senelerine tarihlenen bu kartlar, elimizde bulunan tek örnekler olmakla birlikte, aynı zamanda Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmi- yesi tarafından verilen ilk basın kartlarıdır. Kartlar iki yaprak halinde düzenlenmiş olup ön kapağında, istif şeklinde; Türkiye Cumhuriyeti altında ise yine istifle ve tek satır halinde; Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi yazılıdır. Ön sayfada ay yıldızın altında üç satır ha- linde şu bilgiler yer alır: Matbûât Mensûbînîne Mahsus Hüviyet Varakası Ankara. Kartın arka/dış yüzeyinde ise Umum Müdür- lük’ün adı, Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umû- miyesi istiflenmiştir. Matbûât Mensûbînîne Mahsus Hüviyet Varaka- sı’nın iç yüzeyinin solunda basın mensubunun vesî- kalık fotoğrafı ve imzası, sağında ise kimlik bilgileri yer almaktadır: Numara, İsmi ve Hüviyeti, Mensubu Olduğu Müessese, Târîh-i İ‘tâsı, İmzası, Adresi. Üç Değerli Belge Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XCVI Numara: 460* İsim ve Hüviyeti : Ali Rıza Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Mensup Olduğu Müessese : Sevk Memuru Tarih-i İ‘tâsı : 19 /1/[1]926 İmzâsı Adresi : * 460 Numaralı Kart: Umum Müdürlük’te Neşriyât Sevk Memuru olarak çalışan Ali Rıza Bey’e 460 numaralı kart tahsis edilmiştir. Künye Albümü’nün 460 sıra numarasında, Ali Rıza Bey’in bilgilerinin yanında kalpaklı bir fotoğrafı yer almaktadır. Bu sayfaya yapıştırılan kartta ise fötr şapkalı yeni bir fotoğrafı vardır. Bu yeni kartın ne sebeple düzenlendiğine veya iptal edildiğine dair başka bilgi yoktur. XCVII * 342 Numaralı Kart: İstanbul’da Musavver Haftalık Mecmua fotoğrafçısı Edhem Bey’e 25/1/1340 [25 Ocak 1924] tarihinde 342 numaralı kart tahsis edilmiştir. Künye Albümü’nün 342 sıra numarasında, Edhem Bey’in bilgi- lerinin altında şu not yer almaktadır: “Dâhiliye Vekâleti’nin 2/2488 numara ve 17 Mart [1]341 tarihli tezkeresi üzerine vesîkası Vatan gazetesi nâmına tecdîd edilmiştir.” Bu nottan, buraya yapıştırılan kartın daha önce çalıştığı yayın kuruluşu adına tahsis edilmiş ve iptal edilmiş kart olduğu değerlendirilmek- tedir. Numara: 342* İsim ve Hüviyeti : Edhem Bey Mensup Olduğu Müessese : Musavver Haftalık Mecmuası Fotoğrafçısı Tarih-i İ‘tâsı : 21/1/[1]341 İmzâsı Adresi : İstanbul Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) XCVIII * 401 Numaralı Kart: Daily Express, Daily Telegraph ve Christian Science Monitor Türkiye Muhâbiri Mister Walton’a tahsis edilen Künye Albümü’nün 401 sıra numarasında, şu not yer almaktadır: “24/10/[1]341 [24 Ekim 1925]. Tebdîlen verilmiştir.” Tebdîl edilen (değiştirilen) eski kartın ise buraya yapıştırıldığı değerlendirilmek- tedir. Numara: 401* İsim ve Hüviyeti : Mister Walton “Daily Telegraph” ve “Christian Science Monitor” Mensup Olduğu Müessese : Gazeteleri Türkiye Muhâbiri Tarih-i İ‘tâsı : 24/10/[1]341 [24 Ekim 1925] İmzâsı Adresi : ........... XCIX Matbûât telgrafları keşîdesinde tenzîlatlı telgraf tarifesinden istifade etmek için Berlin’de münteşir Deutsche Allemagne Zeitung ve Ticaret ve Sanayi Gazetelerinin Türkiye Muhâbiri Doktor Maks Ficher tarafından taleb edilen vesîkaya ait iki kıta fotoğrafı leffen takdim kılınmakla matlûb vesîkanın mûmâ-ileyhe li-ecli’t-tevdî irsali mütemennâdır efendim. 13/15 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]927 İstanbul Valisi Nâmına (İmza) 542 vesîka numarası eski defter Vesîka verilmiştir. Fî 18 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]927 Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Cânib-i Âlîsine Hülâsa: “Deutsche Allemagne Zeitung” ve Ti- caret Sanayi gazetelerinin muhâbirine vesîka i‘tâsına dair iki adet fotoğraf mel- fuftur. Türkiye Cumhuriyeti İstanbul Vilâyeti Matbûât Memurluğu Adet 11/195 BELGENİN ÖZETİ: Berlin’de yayımlanan Deutcshe Allemagne Zeitung ile Ticaret ve Sanayi gazetelerinin Türkiye muhabiri Dr. Mösyö Maks Ficher’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) C Türkiye’de muhbirliğimizi yapmak üzere Kıbrıslı Mustafa Şükrü Bey’e işbu vesîkamız i‘tâ kılınmıştır. Fî 22 Temmuz sene [1]926 Doğru Yol Gazetesi Sahip ve Muharriri Ahmet Raşid Lefkoşa - Kıbrıs 497 numaralı hüviyet varakası verilmiştir. Fî 5 Ağustos [1]926 Doğru Yol Gazetesi Muhbirlerine Mahsus Vesîkadır. Doğr u Yol BELGENİN ÖZETİ: Kıbrıs’ta yayımlanan Doğru Yol gazetesi tarafından Mustafa Şükrü Bey’e Türkiye mu- habiri olduğuna dair belge verildiği. CI Ankara Sürat İnşaat ve Çini Fabrikası Sahip ve Müdürü Mimar Veliyyüddin Bey Bâlâda hüviyeti muharrer Veliyüddin Bey gazetemizin Ankara muhâbir-i mahsûsu olduğunu mübeyyin işbu hüviyetnâme i‘tâ kılın- dı. Sâhib-i İmtiyaz ve Sermuharriri (imza) (Mühür): İstanbul Piyasa Gazetesi 1340 Vesîka Numarası: 345 Fî 27/Eylül Postahane Karşısı Letâfet Han Daire-i Mahsusa Telefon: İstanbul 3435 Telgraf: İstanbul Piyasa İstanbul Piyasa Gazetesi BELGENİN ÖZETİ: Veliyüddin Bey’in İstanbul’da yayımlanan İstanbul Piyasa gazetesi hususi muhabiri olduğunun ilgili makama bildirildiği. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) CII Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umûmiye-i Aliyyesine Muhterem Efendim, Aşağıda hüviyeti yazılı Vehbi Bey, gazetemizin heyet-i tahrîriye-i dâimesi miyânına dâhil olduğundan bir kıta hüviyet varakasının tan- zimi zımnında iki kıta fotoğrafisinin takdim edildiğini arz ve bu vesile ile de teyid-i tekrîmât eylerim efendim. Heyet-i Tahrîriye Müdürü (İmza) İsmi : Vehbi Bey Meşguliyeti : Muallim Yaşı : 27 Doğduğu Yer : Köprülü 493 numara/Mûmâ-ileyhe fî 31 Temmuz sene [1]926 tarihli hüviyet varakası i‘tâ edilmiştir. İzmit: 9 Temmuz [1]926 Türk Yolu Haftalık Gazete BELGENİN ÖZETİ: Haftalık Türk Yolu gazetesinin sürekli yazarı Vehbi Bey’e basın kartı verilmesi talebi. CIII Matbûât ve İstihbârât Müdüriyet-i Umûmiyesine Muhterem Efendim, Hüviyeti aşağıda yazılı olan Hasan Hikmet Bey, gazetemizin Ana- dolu seyyâr muhâbirliğini ifa edeceğinden bir kıta hüviyet varakası tanzimini emir buyurmanızı rica ve bi’l-vesile teyid-i tekrimât eylerim efendim. Heyet-i Tahrîriye Müdürü (İmza) İsmi : Hasan Hikmet Bey Mahall-i Tevellüdü : Antalya Tarih-i Tevellüdü : 1317 Mesleği : Ticaret H[âmiş] : İstanbul’dan postaya verilmiştir. 514/Vesîka verilmiştir./Fî 25 minh 1925. İzmit: 4 Eylül [1]92[5] Türk Yolu Haftalık Gazete BELGENİN ÖZETİ: Haftalık Türk Yolu gazetesinin Anadolu seyyar muhabiri Hasan Hikmet Bey’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) CIV 537 numaralı vesîkaları verilmiştir. 11 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 421 numaralı vesîkaları verilmiştir. Matbûât ve İstihbarat Müdüriyet-i Umûmiye-i Muhteremesine Muhterem Efendim, 1- Aşağıda hüviyeti yazılı Vasfi Samim Bey, gazetemizin İstanbul ve Anadolu muhâbirliğini ifa edecektir. Bir kıta hüviyet varakasının tanzimi zımnında iki fotoğrafı leffen takdim edilmiştir. 2- Şahsıma ait hüviyet varakası çocuğum tarafından yırtıldı. Fotoğrafı takdîm ediyorum. Tescil numaram 421’dir. Lütfen bir yenisinin tan- zimini rica ederim. 3- Muâvenet-i nakdiye hakkındaki marûzât-ı mütekaddimeme bir cevap ihsan buyurulması temennisiyle arz-ı tekrimât ve ihtirâmât eylerim efendim. Türk Yolu Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü (İmza/Mühür) Adı : Vasfi Samim Bey Yaşı : Yirmi iki Mesleği : Baytar Mekteb-i Âlîsi son sınıf talebesidir Oturduğu Yer : Selimiye İzmit: 2 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 Türk Yolu Haftalık Gazete BELGENİN ÖZETİ: Haftalık Türk Yolu gazetesinin İstanbul ve Anadolu muhabirliğini yapacak olan Vasfi Samim Bey’e basın kartı verilmesi ve nakdî yardım yapılması talebi. CV 539 vesîkası verilmiştir. Fî 11 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]927 Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Matbûât Müdüriyet-i Aliyyesine Hâmil-i vesîka Atıf Dündar Bey gazetemizin seyyâr muhâbiridir. Bir vesîka i‘tâsını rica ederim. 11 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Mühür: Ankara Gazetesi Yevmî Siyasi Akşam Gazetesi Heyet-i Tahririye Müdürlüğü 1927 Siyasi Akşam Gazetesi Telgraf: Ankara - Ankara Gazetesi Telefon: 1158 Ankara Gazetesi BELGENİN ÖZETİ: Ankara gazetesi seyyar muhabiri Atıf Dündar Bey’e basın kartı verilmesi talebi. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) CVI “Vakit” gazetesinin burada [...]* Efendi isminde tahsil ve terbiyesi noksan, etvâr-ı sâfiyâne ve câhilânesiyle muhîtin sermâye-i tehzîl ve istihzâsı olmuş bir muhâbiri var. Ale’l-ekser ötekinin berikinin kendisiyle istihzâ için îcâd ettikleri pek mana- sız haberleri ciddi telakkî edecek kadar saf olan bu çocuk, çok küstah ve terbiye ve muâşeret âdâbından hâriç bir laubalilikle devâire girip en yüksek âmirden, en küçük memura kadar herkese sokularak masaların üzerlerindeki kâğıtlara göz gezdirmeye, en husûsî ve şahsî muhâverelere gizlice kulak misafiri olarak sözde havâdis toplamaya çalışır ve bu sûretle ashâbının malumat ve muvâfakati olmak- sızın adeta sirkat ederek elde ettiği malumatı mübâlağalı ve ekseriyâ vâkı‘a gayr-ı mutâbık ve müheyyic tefsîrleri bâdî olacak bir tertipte gazetesine yazar. Pek yaz- maya cüret edemediği şeyleri de ta‘mîk ve tevsîk için istîzâh tarîkiyle öteye beriye işâ‘a eder. Vakit gibi memleketin yüksek ve ciddi bir gazetesine bilhassa merkez-i hükümette böyle bir muhâbir tarafından temsil edilmeyi yakıştıramıyorum. Bu muhâbirin şimdiye kadar meşhûd ve mesmû‘um olan ahvâl ve harekâtına göre herhangi bir gün gerek gazete için ve gerek memleket hesabına zararlı olacak nâhoş bir vaziyet ihdâs etmesi çok muhtemeldir. Kendisini istihdâm etmemeleri veya idarehanelerinde muhâbirlikten başka bir işte kullanmak üzere buradan al- dırmaları için gazete idaresinin sûret-i müessirede ve serîan îkâz buyurulmasını rica ve bi’l-vesîle teyîd-i muhâleset eylerim efendim. Dâhiliye Vekili (M. Cemil) Türkiye Cumhuriyeti Dahiliye Vekaleti Kalem-i Mahsus Müdüriyeti Aded: 1/1672 Ankara 6-8-1927 Matbûât Müdür-i Umûmisi Vekili Safvet Beyefendiye Zata Mahsûsdur. BELGENİN ÖZETİ: Dahiliye Vekili M. Cemil’in Vakit gazetesi muhabiri [...]*’nin görevden alınması hak- kındaki yazısı. * Dilekçe içeriğinde bahse konu şahsa ağır ithamların sarfedilmesi sebebiyle kişisel verilerin paylaşıl- ması uygun görülmemiştir. CVII Türkiye Cumhuriyeti Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Adet Müstenid Olduğu Evrak Numarası Evrakın Umûmî Numarası Evrakın Husûsî Numarası: 864 Evrakın Tarihi Hülasa Şubenin Kayıt Numarası Mübeyyiz Müsevvid Mahremdir Vakit Gazetesi Sahib ve Sermuharriri Asım Beyefendi’ye Vakit Gazetesi’nin Ankara Muhâbiri [...]* Bey hakkında Dâhiliye Vekâlet-i Celilesi’nden mevrûd mahrem tezkire sûreti leffen takdim kılınmıştır. İttihaz buyurulacak kararın Mü- düriyet-i Umûmîye’[ye] sürat-i iş‘ârı ricâ ve bi’l-vesîle teyid-i hürmet ve muhâleset olunur efendim. BELGENİN ÖZETİ: Vakit gazetesi Ankara muhabiri [...]* hakkında hazırlanan tezkire üzerine gazete ta- rafından alınacak kararın Matbûât Müdüriyeti’ne bildirilmesi talebi. * Belgede “Mahremdir.” ifadesi yer aldığı için gazetecinin adı yazılmamıştır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) CVIII Müstenid Olduğu Evrak Numarası Evrakın Umûmî Numarası Evrakın Husûsî Numarası: 908 Evrakın Tarihi: Fî 18 Ağustos sene [1927] Hülasa Şubenin Kayıt Numarası Mübeyyiz Müsevvid Dahiliye Vekili Cemil Beyefendi’ye 6/8/[1]927 tarih ve 1/1672 numaralı tezkire-i aliyyeleri üzerine Vakit Gazetesi’nin Ankara Muhâbiri [...]* Bey’in tebdîliyle yerine Yunus Kâzım Bey’[in] gönderildiği ve mûmâ- ileyh [...]*’in de yarın İstanbul’a müteheyyi-i azîmet bulunduğu marûzdur efendim. Türkiye Cumhuriyeti Matbûât Müdüriyet-i Umûmiyesi Adet BELGENİN ÖZETİ: Vakit gazetesi’nin Ankara Muhâbiri [...]* Bey’in değiştirilerek yerine Yunus Kâzım Bey’in gönderildiği. * Belge içeriğinde geçen bahse konu şahsın isminin paylaşılması uygun görülmemiştir. CIX T Ü RKİY E C UM HU RİY E Tİ Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü 1924-1927 (Transkripsiyon) Numara: 1 Numara: 2 Numara: 3 Mahmud Sadık Bey Karagöz Gazetesi Müdir-i Umûru Sadri Edhem Bey Tanin Gazetesi Ankara Muhâbiri Son Telgraf Gazetesi için tebdîl edilmiştir. 13/1/[1]341 [13 Ocak 1925] Yeni defter: 255 Münir Müeyyed Bey Tanin Gazetesi Ankara Muhâbiri 1923 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 1 Numara: 4 Numara: 5 Numara: 6 İhsan Arif Bey Vakit Gazetesi’nin Ankara Muhâbiri Ercümend Ekrem Bey Matbûât ve İstihbârât Müdir-i Umûmisi Alaeddin Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi İstihbârât Şubesi Müdürü 2 Numara: 7 8 9 Kemal Bey Matbûât Müdüriyeti Başkâtibi Zâyi‘den tashîhen verilmiştir. Fî 29 Ağustos sene [1]926 Kemaleddin Kâmî Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Ajans Muharriri Süreyya Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Tedkîk-i Matbûât Memuru Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 3 10 11 12 Hüseyin Cahid Bey Türkçe Fransızca Tanin Sermuharriri 25/2/[1]340 [25 Şubat 1924] İsmail Müştâk Bey Türkçe Fransızca Tanin Sermuharriri 28/2/[1]340 [28 Şubat 1924] Ahmed Emin Bey Vatan Gazetesi Sâhib ve Sermuharriri 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] 4 13 14 15 Doktor Abdullah Cevdet Bey İctihâd Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 75 Hayri Bey Matbûât Müdüriyeti İkinci Kâtibi 13 Nisan [1]340 [13 Nisan 1924] Resim alınacaktır. Mehmed Asım Bey Vakit Gazetesi Sermuharriri 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 5 16 17 18 İstanbul Ajans Mümessili Edhem Hidâyet Bey İstanbul Ajans Mümessilliği Başkâtibi Necib Bey İstanbul Ajans Muharriri İhsan Bey 6 19 20 21 Hüseyin Necati Bey Vakit Gazetesi Ankara Muhâbiri 28 Kânûn-ı Sânî [1]340 [28 Ocak 1924] Bilal Bey Akşam Gazetesi Muhâbiri 9 Kânûn-ı Sânî [1]340 [9 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 146 Nihad Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Neşriyât Memuru Türk Yurdu Heyet-i Tahrîriye Müdüriyeti nâmına tecdîden itâ kılınmıştır. 5 Şubat [1]341 [5 Şubat 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 7 22 23 24 Fuad Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Anadolu Ajansı Muhâbiri 12 Kânûn-ı Sânî [1]340 [12 Ocak 1924] Vâsıf Necdet Bey Bursa’da Kardaş Gazetesi Sâhib ve Müdir-i Mesulü 12 Kânûn-ı Sânî [1]340 [12 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 121 Tebdîl edilmiştir 14 Ağustos [1926] İsmail Safâ Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Evrâk Memuru 14 Kânûn-ı Sânî [1]340 [14 Ocak 1924] 8 25 26 27 Şakir Turgud Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Tedkîk-i Matbûât Memuru Yeni defter Numara: 6 Rıza Azmi Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Muhâbirlerinden 17 Kânûn-ı Sânî [1]340 [17 Ocak 1924] Servet Bey Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Almanca Mütercimi 17 Kânûn-ı Sânî [1]340 [17 Ocak 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 9 Numara: 28 29 30 Mustafa Şakir Bey Mersin Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 20 Kânûn-ı Sânî [1]340 [20 Ocak 1924] Hüseyin Sami Bey Mersin Gazetesi Müdir-i Mesul ve Muharriri 20 Kânûn-ı Sânî [1]340 [20 Ocak 1924] Doktor Reşid Gâlib Bey Mersin Gazetesi Sermuharriri 20 Kânûn-ı Sânî [1]340 [20 Ocak 1924] 10 Numara: 31 32 33 Mümtaz Şükrü Bey Ertuğrul Gazetesi Sermuharriri ve Müdir-i Mesulü 20 Kânûn-ı Sânî [1]340 [20 Ocak 1924] Yeni Defter: 269 Ömer Avni Bey Işık Gazetesi Dâimî Muharrirlerinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Cemil Hüseyin Bey Işık Gazetesi Dâimî Muharrirlerinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 11 34 35 36 Nuri Ahmed Bey Işık Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Muhammed Safâ Bey El–Adl Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesul ve Muharriri 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Tahirü’l-Mevlevî Bey Mahfil Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü Medâris-i İlmiye Müderrislerinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] 12 37 38 39 İsmail Lütfi Bey Nâsıh Mecmuası Sermuharriri 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Fuad Sâmih Bey Nâsıh Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Jületi Antuvan Efendi Musavver Küçük Gazete Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 13 40 41 42 Richard Hazenmayer Musavver Küçük Gazete Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Wilhelm Payest Efendi Musavver Küçük Gazete Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Mehmed Zeki Bey Musavver Küçük Gazete Sâhib-i İmtiyâz ve Sermuharriri 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] İstanbul Matbûât Memurluğu’nda dosyası vardır. 2 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]927 14 43 44 45 Râgıb Rıfkı Bey Musavver Küçük Gazete Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Mustafa Kazım Bey Musavver Küçük Gazete Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Mehmed Nuri Bey Demirkalem Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 15 46 47 48 Mehmed Ali Bey Demirkalem Gazetesi Seyyâr Muhâbiri 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Safiyyüddin Bey Demirkalem Gazetesi Müdir-i Mesulü 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Ahmed Kâmî Bey Demirkalem Gazetesi Sermuharriri 26 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] 16 49 50 51 Nezihe Ferah Hanım Mersin Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [26 Ocak 1924] Hüseyin Vehbi Bey Tarsus Gazetesi Muharrirlerinden 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [27 Ocak 1924] Mehmed Fuad Bey Tarsus Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü ve Müdir-i Mesulü 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [27 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 115 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 17 52 53 54 Kemal Bey Tarsus Gazetesi Arapça Mütercimi 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [27 Ocak 1924] Mehmed Tahir Bey Tarsus Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [27 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 114 Halil Zeki Bey Tarsus Gazetesi Spor ve Temâşâ Muhâbiri 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [27 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 116 18 55 57 Mehmed Cemil Efendi Tarsus Gazetesi Muhâbiri 27 Kânûn-ı Sânî [1]340 [27 Ocak 1924] Gazeteden ayrıldığından istirdâd edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Matbûât Mensûbînîne Mahsus Hüviyet Varakası Ankara 13 İbrahim Hilmi Bey Bursa’da Yoldaş Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 28 Kânûn-ı Sânî [1]340 [28 Ocak 1924] Kamil Behçet Bey Yoldaş Gazetesi Müdir-i Mesulü 28 Kânûn-ı Sânî [1]340 [28 Ocak 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 19 58 59 60 Arif Hikmet Bey Yoldaş Gazetesi Sermuharriri 28 Kânûn-ı Sânî [1]340 [28 Ocak 1924] Râtib Tahir Bey Karagöz Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 31 Kânûn-ı Sânî [1]340 [31 Ocak 1924] Burhan Cahid Bey Karagöz Gazetesi Sermuharriri 31 Kânûn-ı Sânî [1]340 [31 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 119 20 61 62 63 Alaeddin Bey Karagöz Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 31 Kânûn-ı Sânî [1]340 [31 Ocak 1924] Yeni defter Numara: 120 Rabbânî Fehmi Bey Karagöz Gazetesi Müdir-i Mesulü 31 Kânûn-ı Sânî [1]340 [31 Ocak 1924] Madam Hayganuş Mark Hay Gin Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 31 Kânûn-ı Sânî [1]340 [31 Ocak 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 21 64 65 66 Mösyö Edward Walker İstanbul’da münteşir [L’] aurore Gazetesi Sâhib ve Sermuharriri 2 Şubat [1]340 [2 Şubat 1924] Muahhar Numara: 330, 426 Niko K. Mihailidis Efendi İstanbul’da Münteşir Okukus Mizahî Gazetesi Müdir-i Mesulü 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Bir Rum Gazetecisi Mahkum Oldu İstanbul, 31 (Hususi Muhabirimiz- den)– Müstehcen neşriyattan dolayı Rum- ca (Kopanus) mizah gazetesi Müdürü Mihailidis bir ay hapse ve on beş lira ağır cezaya mahkum oldu. Mehmed Ali Bey Isparta Gazete ve Matbaası Müdürü 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Yeni defter Numara: 28 22 67 68 69 Âgâh Mazlum Bey Mihrab Mecmuası Sâhib ve Müdir-i Mesulü 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Yusuf Ziya Bey Mihrab Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 3 Şubat sene [1]340 [3 Şubat 1924] Hraçya D[er] Nersisyan Efendi Verçin Lur Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 23 70 71 72 Ardaşes Kalpakçıyan Efendi Verçin Lur Gazetesi Müdir-i Mesulü 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Vahan Toşigyan Efendi Verçin Lur Gazetesi Sermuharriri 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Leon Mihranyan Efendi Verçin Lur Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] 24 73 74 75 Sahak Mıhtaryan Efendi* Verçin Lur Gazetesi Muharrir ve Muhbiri 3 Şubat [1]340 [3 Şubat 1924] Yeni defter [Numara]: 285 Kirkor Kalpakçıyan Efendi Verçin Lur Gazetesi Muharrirlerinden 3 Şubat sene [1]340 [3 Şubat 1924] Vahram Mazlumyan Efendi** Verçin Lur Gazetesi Muharrirlerinden 3 Şubat sene [1]340 [3 Şubat 1924] * Albüm’e Sahak Mıhtaryan olarak kaydedilen bu ismin doğrusu Sahag Mıkhitaryan olmalıdır. ** Albüm’e Vahram Mazlemyan olarak kaydedilen bu ismin doğrusu Vahram Mazlumyan olmalıdır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 25 76 77 78 Yervant Tolayan Efendi Gavroş Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 4 Şubat sene [1]340 [4 Şubat 1924] Aşod Keçyan Efendi Gavroş Gazetesi Muharriri 4 Şubat sene [1]340 [4 Şubat 1924] Ahmed Alaeddin Bey La Revue Presse Gazetesi Müdir-i Mesulü 4 Şubat sene [1]340 [4 Şubat 1924] 26 79 80 81 Koçunyan Sarkis Efendi Jogoverti Çayan-Jamanak Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Fevt Agopyan Şavarş Efendi* J. Jamanak Gazetesi Müdir-i Mesulü 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Çömlekçiyan Simon Efendi J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Yeni defter: 283 * Albüm’e Agopyan Şavarş olarak kaydedilen bu isimin doğrusu Hagopyan Şavarş olmalıdır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 27 82 83 84 Mübayaacıyan Apik Efendi* J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Nemseyan Zareh Efendi** J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Şamlıyan Suren Efendi J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] * Albüm’e Mübayaacıyan Apik olarak kaydedilen bu ismin doğrusu Mubahacıyan Apig olmalıdır. ** Albüm’e Zareh Nemseyan olarak kaydedilen bu isimin doğrusu Zareh Nemtse olmalıdır. 28 * [87] sıra numarasından sonra sehven tekrar [79] numaraya dönülmüş. Hata sonradan farkedilince [79/1], [80/1], [81/1], [82/1], [83/1], [84/1], [85/1] şeklinde numaralandırma yapılmıştır. 85 86 87 Sandalcıyan Artaki Efendi J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Fevt Karalyan Kerope Efendi J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Değirmenciyan Kirakos Efendi* J. Jamanak Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] * Albüm’e Değirmenciyan Krakos olarak kaydedilen bu isimin doğrusu Değirmenciyan Krikor olmalıdır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 29 79 [79/1]* 80 [80/1] 81 [81/1] Jan Koçukus Okukus Mizah Gazetesi Muharriri 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Tâbiiyeti: Yunan Doktor Maks de Herzfeld La Revue de Press Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Tâbiiyeti: Çek-islovak Jean Weinberg Efendi İstanbul Gazeteleri Fotoğrafçı Muhbiri 5 Şubat sene [1]340 [5 Şubat 1924] Tâbiiyeti: Yugoslav Muahhar Numara: 409 Yeni defter: 233 * [87] sıra numarasından sonra sehven tekrar [79] numaraya dönülmüş. Hata sonradan farkedilince [79/1], [80/1], [81/1], [82/1], [83/1], [84/1], [85/1] şeklinde numaralandırma yapılmıştır. 30 Şevket Bey Amasya Gazetesi Müdürü 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Orhan Seyfi Bey Akbaba Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Yusuf Ziya Bey Akbaba Gazetesi Müdir-i Mesulü 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Yeni defter: 246 82 [82/1] 83 [83/1] 84 [84/1] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 31 85 [85/1] 86-M[ükerrer]* 87-M[ükerrer] Râmiz Bey Akbaba Gazetesi Ressamı 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] İsmail Hakkı Bey Akbaba Gazetesi Ressamı 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Osman Cemal Bey Akbaba Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden * [86] ve [87] numaralar tekraren verilmiş olup, bunu vurgulamak için 86-M[ükerrer] ve 87-M[ükerrer] şeklinde nu- maralama yapılmıştır. 32 88 89 90 Niko veled-i Fotaki Sarafyadi Frofro Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 6 Şubat [1]340 [6 Şubat 1924] Lütf ig Efendi Kuyumcuyan Cagadamard Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz Vekîli 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Manug Arslanyan Efendi* Cagadamard Gazetesi Müdir-i Mesul ve Heyet-i Tahrîriye Müdürü 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] * Albüm’e Manug Arslanyan olarak kaydedilen bu ismin doğrusu Manug Aslanyan olmalıdır. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 33 91 92 93 Ohannes Derunyan Efendi Cagadamard Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Misak Tataryan Efendi Cagadamard Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Arsen Ekmekciyan Efendi Cagadamard Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] 34 94 95 96 Doktor Ali Bey Hüseyinzâde İctihâd Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] İsmail Hakkı Bey İctihâd Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Hüseyin Kâzım Bey İctihâd Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 35 97 98 99 Celal Sâhir Bey İctihâd Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Kılıçzâde Hakkı Bey 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] Emîn Âlî Bey İctihâd Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 6 Şubat sene [1]340 [6 Şubat 1924] 36 100 101 102 Ojen Maksimof Presse de Soir* Sâhib-i İmtiyâz, Sermuharrir ve Müdürü 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Rus Abdülvehhâb Bey Presse de Soir Müdir-i Mesulü 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Krilof Presse de Soir Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Rus * Bu gazetenin adı Presse de Soir’dir. O dönem Künye Albümü’ne geçiren kâtip hatası ile yanlışlıkla [Presse de Suvar] yazılması muhtemeldir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 37 103 104 105 Aleksandır Burakofski Presse de Soir Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Rus Arslan Presse de Soir Heyet-i İstihbâriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Rus Aleksandros İskenderidis Proodos Müdir-i Mesulü 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] 38 106 107 108 Fotyos Milyopolos Proodos Müdürü 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Nikolavos Livanos (Proodos) Heyet-i Tahrîriye Müdürü 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Anastas Asımakopulos Proodos Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 39 109 1 10 111 İstefan İstamkopulo Proodos Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Yorgi Vlastos Proodos Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] İstefan Papadopulos Proodos Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Muahhar Numara: 457 40 112 113 114 Vasil Kalfaoğlu Proodos Muhâbiri 7 Şubat [1]340 [7 Şubat 1924] Kostaki Şapçıoğlu Proodos Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat [1]340 [7 Şubat 1924] Dimitri Panayotidi Proodos Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat [1]340 [7 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 41 115 116 117 İstavraki İspiropulo Taneotera Müdir-i Mesulü 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Pavlaki Melitopulo Taneotera Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Kimon Yovakim Taneotera Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat [1]340 [7 Şubat 1924] 42 118 119 120 Simon oğlu Apostol Taneotera Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Panayot İspiropulos Taneotera Heyet-i İstihbâriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Todori Kavalyero Taneotera Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat sene [1]340 [7 Şubat 1924] Yunan Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 43 121 122 123 Panayot Andoneli Taneotera Heyet-i Tahrîriyesinden 7 Şubat [1]340 [7 Şubat 1924] Yunan Hasan Basri Bey-Eskişehir İstiklal Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü ve Sermuharriri 11 Şubat sene [1]340 [11 Şubat 1924] Ferid Bey İstiklal Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 11 Şubat sene [1]340 [11 Şubat 1924] 44 124 125 126 Yunus Şinâsi Bey İstiklâl Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 11 Şubat sene [1]340 [11 Şubat 1924] Ahmed Şükrü Bey İstiklal Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 11 Şubat sene [1]340 [11 Şubat 1924] Veli Cûdî Bey İstiklâl Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 11 Şubat sene [1]340 [11 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 45 127 128 129 Hüsameddin Sâcid Bey Türkiye Edebiyat Mecmuası Heyet-i Tahrîriye Müdürü ve Sermuharriri 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Doktor Mehmed Kamil Bey Türk Tıp Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Yeni defter Numara: 83 Vesîkası iade edilmedi. Sedad Simâvî Bey Resimli Gazete Sâhib-i İmtiyâzı 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] 46 130 131 132 Peyâmi Safâ Bey Resimli Gazete Heyet-i Tahrîriye Müdürü 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Talat Midhat Bey Resimli Gazete Müdir-i Mesulü 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Muahhar Numara: 233 İlhami Tarık Efendi Resimli Gazete Ressamı 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 47 133 134 135 Derviş Muhsin Efendi Sadâ-yı İslam Mecmuası Müdir-i Mesulü 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Abdullah Sadi Bey Sadâ-yı İslam Mecmuası Sermuharriri 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Mehmed Fuad Bey Sadâ-yı İslam Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] 48 136 137 138 Mahmud Hayreddin Bey Serhad Sâhib ve Başmuharriri 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Ali Yektâ Bey Serhad Heyet-i Tahrîriye Müdürü 12 Şubat sene [1]340 [12 Şubat 1924] Misak Suryan Aravod Gazetesi (Ermenice ve Türkçe) Sâhib-i İmtiyâz, Müdir-i Mesul ve Sermuharriri 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 49 139 140 141 Ardaşes Semizyan Aravod Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Vahram Tombulyan Aravod Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Ohannes Mazmazyan* Aravod Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] * [Mazmanyan] olabilir. O dönem Künye Albümü’ne geçiren kâtip hatası ile yanlışlıkla [Mazmazyan] yazılması muhtemeldir. 50 142 143 144 Prodromos Bodos Fanioğlu Kofos Gazetesi (Rumca, Yevmî) Sâhib-i İmtiyâzı 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Yeni defter: 195 Kostantin Vasiliadis Kofos Müdir-i Mesulü 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Yorgi İkonomidi Kofos Sermuharriri 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 51 145 146 147 Yorgi oğlu Dimitri Kofos Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Vasil Şampanidi Kofos Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Yeni defter: 56 Niko Haci Sava Kofos Heyet-i İstihbâriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Yeni defter: 228 52 148 149 150 Tomas Papazyan Kofos Heyet-i İstihbâriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Ali Sâib Bey Dertli Gazetesi Müdir-i Mesulü 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Zâyi olmuştur. Dertli Gazetesi’nin 27 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]928 32 numaralı tahriratı ile. Dertli Gazetesi Müdir-i Mesulü Besim Bey Dertli Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Bu dahi zayi olmuştur. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 53 151 152 153 Ali Rıza Ruşen Bey Arkadaş Gazetesi Sermuharriri 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Yeni defter: 348 Bursa’da Arkadaş Sermuharriri A. Rıza Ruşen Sâlih Münir Bey Arkadaş Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 13 Şubat sene [1]340 [13 Şubat 1924] Atâ Bey Doğru Öz Gazetesi “Mersin” Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 16 Şubat sene [1]340 [16 Şubat 1924] 54 154 155 156 Bekir Uluğ Bey Doğru Öz Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 16 Şubat sene [1]340 [16 Şubat 1924] Mustafa Fahri Bey Doğru Öz Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 16 Şubat sene [1]340 [16 Şubat 1924] Edib Yılmaz Bey Doğru Öz Gazetesi Heyet-i İstihbâriyesinden 16 Şubat sene [1]340 [16 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 55 157 158 159 Emine Melâhat Hanım Union Commercial Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] Âbidin Bey Union Commercial Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 28/2/[1]340 [28 Şubat 1924] Hüsnâ Hanım Union Commercial Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 28/2/[1]340 [28 Şubat 1924] 56 160 161 162 Behçet Bey Union Commercial Mecmuası Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] Yeni defter: 74 Muammer Nailî Bey Türkçe Tanin Gazetesi Müdir-i Mesulü ve İdare Müdürü 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] Sedad Bey Türkçe Tanin Heyet-i Tahrîriyesinden 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 57 163 164 165 Fahri Kemal Bey Tanin Heyet-i Tahrîriyesinden 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] Muahhar Numara: 482 Bahâ Bey Tanin Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] Fethi Bey İstanbul Anadolu Ajansı Memurlarından 28 Şubat [1]340 [28 Şubat 1924] 58 166 167 168 Vahîd Ramiz Bey Türkçe Tanin Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 28/2/[1]340 [28 Şubat 1924] Yeni defter Ahmed Nureddin Bey Türkçe Tanin Heyet-i Tahrîriyesinden 28/2/[1]340 [28 Şubat 1924] Cemal Ziya Bey Türkçe Tanin Heyet-i Tahrîriyesinden 28/2/ [1]340 [28 Şubat 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 59 169 170 171 Receb Bey İctihâd Mecmuası Muhâbiri 4 Mart [1]340 [4 Mart 1924] Fehmi Nuri Bey Paşaili Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 5 Mart [1]340 [5 Mart 1924] Muahhar Numara: 378 Celaleddin Esad Bey Eskişehir İstiklâl Gazetesi Ziraat Muharriri 5 Mart [1]340 [5 Mart 1924] 60 172 173 174 Mustafa Kâsım Bey Paşaili Gazetesi Sâhib ve Müdir-i Mesulü 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Hasan Bedreddin Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Fevt Enis Tahsin Bey Vatan Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 61 175 176 177 Rifat Necdet Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Yeni defter: 5 Orhan İhsan Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Mümtaz Faik Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] 62 178 179 180 İbrahim Fâzıl Bey Vatan Gazetesi İktisâdî Muharriri 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Lütfi Arif Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] İsmail Râmiz Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 63 181 182 183 Alaeddin Bey Vatan Gazetesi Fotoğrafçısı 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Aziz Bey Vatan Gazetesi Muhârrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Ahmed Şükrü Bey Vatan Gazetesi Hayet-i Tahrîriye Müdürü 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] [Ahmed Şükrü Bey] United Press (Amertype) Ajans Türkiye Muhâbiri 7 /11/[1]341 [7 Kasım 1925] Yeni defter Numara: 210 64 184 185 186 Nazım Nâf iz Bey Vatan Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Yeni defter: 37 Vahîd Necdet Bey Eskişehir’de İstiklâl Gazetesi Muharrirlerinden 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Rifat Bey Vatan Gazetesi İdâre Müdürü 10 Mart [1]340 [10 Mart 1924] Muahhar Numara: 520 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 65 187 188 189 Muzaffer Bey Fransızca La Volonte Gazetesi Sâhib ve Sermuharriri 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Muahhar Numara: 476 Yeni defter: 173 Gazâli Bey Sâbık Şehbenderlerden, La Volonte Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Mahmud Bey La Volonte Gazetesi Muharrirlerinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Yeni defter: 198 66 190 191 192 Ahmed Lütfi Bey Kastamonu Gazetesi Sermuharriri 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Sermuharrir Ahmed Lütfi Bey, Kengırı (Çankırı) mutasarrıf-ı sâbıkı olup mukaddemâ dahi müd- det-i medîde gazete muharrirliğinde bulunmuş idi. Kastamonu Vilayeti Matbaası Müdür, Hattat, Litografya Memuru Ahmed Efendi F e v t Ahmed Remzi Bey Yeni Adana Sâhib-i İmtiyâzı 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Yeni defter Numara: 131 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 67 193 194 195 M. Naci Bey Yeni Adana Başmuharriri 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Muahhar Numara: 355 Hüseyin Kemal Bey Yeni Adana Heyet-i Tahrîriyesinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Muahhar Numara: 346 Hakkı Bey Kütahya Halk Gazetesi Sâhib ve Muharriri 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] 68 196 197 198 Cemil Uygur Bey Çanakkale’de Örnek Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Mustafa Nail Bey Örnek Gazetesi Müdir-i Mesulü 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Kerim Refî Bey Örnek Gazetesi Müdür ve Başmuharriri 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Yeni defter Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 69 199 200 201 Afîf Neşet Bey Millî Ticaret Birliği Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Şâkir Rasim Bey Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Ahmed Hamdi Bey Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Müdür ve Başmuharriri 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] 70 202 203 204 M. Nureddin Bey Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Muharrirlerinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Zeki Cemal Bey Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Heyet-i Tahrîriye Müdürü 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Yeni defter: 252 İdris Rasim Bey Millî Türk Ticaret Birliği Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 71 205 206 207 Tahir Yahya Bey Türkiye İdman Mecmuası Sâhib-i İmtiyâzı 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Yusuf Ziya Bey Türkiye İdman Mecmuası Müdir-i Mesulü 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Orhan Haydar Bey Türkiye İdman Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] 72 208 209 210 Unvan Bey Türkiye İdman Mecmuası Muharrirlerinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Adil Giray Bey Türkiye İdman Mecmuası Muharrirlerinden 15 Mart [1]340 [15 Mart 1924] Raşid Halil Bey İzmir Ticaret Gazetesi Sâhib ve Müdir-i Mesulü 20 Mart [1]340 [20 Mart 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 73 211 212 213 Cemal Edhem Bey Edirne Paşaili Heyet-i Tahrîriyesinden 20 Mart [1]340 [20 Mart 1924] Muhyiddin Kâsım Bey Paşaili Muharrirlerinden 20 Mart [1]340 [20 Mart 1924] Sami Bey Paşaili Muharrirlerinden 20 Mart [1]340 [20 Mart 1924] 74 214 215 216 Mahmud Nedim Bey Paşaili Muharrirlerinden 20 Mart [1]340 [20 Mart 1924] Emin Necmeddin Bey Paşaili Muharrirlerinden 20 Mart [1]340 [20 Mart 1924] Muahhar Numara: 446 Osman Refet Bey Çorum Gazetesi Müdür ve Sermuharriri 24 Mart [1]340 [24 Mart 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 75 217 218 Süleyman Zihni Bey Adana Hayat Gazetesi Müdir-i Mesulü Yusuf Niyazi Bey Cide Nazikter Gazetesi Sâhib ve Müdir-i Mesulü 24 Mart [1]340 [24 Mart 1924] Yeni defter Numara: 128 27 Ağustos [1]340 [27 Ağustos 1924] tarihinde zayiinden tekrar verildi. Osman Hilmi Bey Malatya Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 24 Mart [1]340 [24 Mart 1924] 76 220 221 222 H. Nuri Bey Malatya Gazetesi Sermuharriri 24 Mart [1]340 [24 Mart 1924] Şevki Bey Malatya Gazetesi Müdir-i Mesulü 24 Mart [1]340 [24 Mart 1924] Kâmil Tekinalp Nazikter Gazetesi Umûr-ı Tahrîriye Müdürü 26 Mart [1]340 [26 Mart 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 77 223 224 225 Mustafa Hilmi Efendi Malatya Gazetesi’nin Ankara Muhâbiri 30 Mart [1]340 [30 Mart 1924] Hayri Efendi Bafra’da Münteşir Tenvîr-i Efkâr Gazetesi’nin Tekfurdağı Muhâbiri 2 Nisan [1]340 [2 Nisan 1924] Hamdi Bey Tenvîr-i Efkâr Gazetesi’nin Muharrir-i Edebîsi 2 Nisan [1]340 [2 Nisan 1924] 78 226 227 228 Muallim Şinâsi Efendi Bafra Tenvîr-i Efkâr Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 2 Nisan [1]340 [2 Nisan 1924] Yeni defter Numara: 84 Riyâzî Efendi Bafra Tenvîr-i Efkâr Çanakkale Muhâbiri Ali Cemal Bey Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Ressamı 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Cumhuriyet Gazetesi ressamı olarak tecdîd edilmiştir. Yeni defter: 185 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 79 229 230 231 Mekkî Said Bey Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Muharrirlerinden 3 Mart [1]340 [3 Mart 1924] 3 Mayıs [1]341 [1925] tarihinde Cumhuriyet Gazetesi’ne tebdîlen hüviyet varakası verilmiştir. Yeni defter: 194 Ahmed Fâzıl Bey Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Muharrirlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Ahmed Sabri Bey Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] 80 Mehmed Said Bey Tevhîd-i Efkâr Heyet-i Tahrîriyesinden Muahhar Numara: 299 Talat Bey Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Muharrirlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Müevvel Numara: 131 Osman Hikmet Bey Tevhîd-i Efkâr Gazetesi Muharrirlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] 232 233 234 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 81 235 236 237 Hüseyin Kazım Bey Tevhîd-i Efkâr Müdir-i Mesulü 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Ömer Rıza Bey Tevhîd-i Efkâr Muharrirlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Hayri Muhyiddin Bey Tevhîd-i Efkâr Muharrirlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] 82 238 239 240 Edhem İzzet Bey Tevhîd-i Efkâr Heyet-i Tahrîriye Müdürlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Hasan Nail Bey Tevhîd-i Efkâr Heyet-i Tahrîriyesinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Halil Midhat Bey Tevhîd-i Efkâr Heyet-i Tahrîriyesinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Muahhar Numara: 254 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 83 241 242 243 Âbidin Dâver Bey Cumhuriyet Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Yeni defter: 176 31 Teşrîn-i Evvel [Ekim] [1]926 tarihinde tebdîl edilmiştir. Ahmed Kadri Bey Tevhîd-i Efkâr Heyet-i Tahrîriye Müdürlerinden 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Ahmed Hamdi Bey Tevhîd-i Efkâr Fotoğraf Muhâbiri 3 Nisan [1]340 [3 Nisan 1924] Tebdîlen Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi fotoğraf muhâbiri olarak verilmiştir. 21 Temmuz [1]926 84 244 245 246 Ali Ekrem Bey Vakit Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Yeni defter: 193 Hasan Rasim Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Yeni defter: 209 Mehmed Selim Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 85 247 248 249 Şükrü Turgud Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Vartan Efendi Vakit Gazetesi Mütercimlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Muhsin Ganî Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] 86 250 251 252 Selim Râgıb Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Tekrar ziyâından verilmiştir. Fî 19 Temmuz sene [1]926 Nâşid Hakkı Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Muahhar Numara: 466 Hakkı Sühâ Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Nâm-ı Müsteârı: Seyyâh Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 87 253 254 255 Mehmed Nureddin Bey Vakit Gazetesi Mütercimlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Yeni defter: 207 Halil Midhat Bey Vakit Gazetesi Muharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Müevvel Numara: 240 Mücâvirzâde Mustafa Emin Bey Hayat Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] 88 256 257 258 İbrahim Halil Bey Adana Hayat Gazetesi Tarsus Muhâbiri 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Muahhar Numara: 277 Gündüz Nâdir Bey Adana’da Hayat Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü Müctebâ Orhan Bey Adana’da Hayat Gazetesi Şehir Muhâbiri 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 89 259 260 261 Hasan Basri Bey nâm-ı müsteârı Ercümend Orhan Adana’da Hayat Gazetesi Başmuharrirlerinden 15 Nisan [1]340 [15 Nisan 1924] Hasan Niyazi Bey Istıtlâât-ı Bahriye Gazetesi’nin Türkçe Muharriri 27 Nisan [1]340 [27 Nisan 1924] Yeni defter Numara: 78 Manuel Papayan Efendi Istıtlâât-ı Bahriye Gazetesi’nin Fransızca Muharriri 27 Nisan [1]340 [27 Nisan 1924] 90 262 263 264 Hüseyin Namık Bey İstanbul’da Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] Orhan Rıza Bey Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] Mehmed Emin Bey Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 91 265 266 267 Mustafa Şekib Bey Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] Mehmed Mesih Bey Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] 24/3/[1]926 Tebdîlen Arif Dündar Bey Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] Muahhar Numara: 360 92 268 269 270 Hasan Âlî Bey Millî Mecmua Muharrirlerinden 1 Mayıs [1]340 [1 Mayıs 1924] Hüsnü Bey Açıksöz Müdürü 11 Mayıs sene [1]340 [11 Mayıs 1924] Yeni defter: 311 Ahmed Hamdi Bey Açıksöz Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 11 Mayıs sene [1]340 [11 Mayıs 1924] Gazete imtiyâzını satmıştır. Vesîkayı iâde etmedi. Açıksöz Müdürü Hüsnü Açıksöz Sâhib-i İmtiyazı Ahmed Hamdi Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 93 271 272 273 İsa Çordan Bey Muvaffakiyet-i Milliye Gazetesi Müdir-i Mesulü 11 Mayıs [1]340 [11 Mayıs 1924] Yeni defter: 275 Eskisi zâyi olmuştur. Yusuf Bey Muvaffakiyet-i Milliye Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı 11 Mayıs [1]340 [11 Mayıs 1924] Şükrü Oğuz Bey Altınöz Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Başmuharriri 11 Mayıs [1]340 [11 Mayıs 1924] (Adana’da) Mevkûf 94 274 275 276 Vasfi Polat Bey Altınöz Müdir-i Mesulü 11 Mayıs [1]340 [11 Mayıs 1924] Subhi Faik Bey Altınöz Heyet-i Tahrîriyesinden 11 Mayıs [1]340 [11 Mayıs 1924] Selahaddin Mazlum Bey Altınöz Sâhiblerinden ve İdare Müdürü (Adana’da) (Adana’da) (Adana’da) Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 95 277 278 279 Halil Hayâlî Efendi Altınöz Gazetesinin Tarsus Muhâbir-i Mahsûsu 11 Mayıs [1]340 [11 Mayıs 1924] Müevvel Numara: 256 Ahmed Şükrü Bey Vakit Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Mayıs [1]340 [26 Mayıs 1924] Yunus Kazım Bey Vakit Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 26 Mayıs [1]340 [26 Mayıs 1924] Yeni defter: 150 (Adana’da) 96 280 281 282 Aziz Bey Adana’da Münteşir Gençlerbirliği Mecmuası Müdir-i Mesul ve Sermuharriri 3 Haziran [1]340 [3 Haziran 1924] Burhan Sâhir Bey Edirne’de Paşaili Gazetesi Muharrirlerinden 10 Haziran [1]340 [10 Haziran 1924] Mustafa Râgıb Bey Bafra’da Tenvîr-i Efkâr Gazetesi Sermuharriri 8 Haziran sene [1]340 [8 Haziran 1924] İptal edilmiştir. Muahhar Numara: 369 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 97 283 284 285 Paşa Kazım Bey Demiryolu Mecmuası’nın seyyâr muhâbiri 12 Haziran [1]340 [12 Haziran 1924] Ankara Gazetesi Mizah Muhâbir ve Muharriri 29 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]927 Yeni defter 162 Kemal Salih Bey Yenigün Heyet-i Tahrîriye Müdürü 18 Haziran [1]340 [18 Haziran 1924] Yeni defter 175 Kapışıkoğlu Selahaddin Rifat Bey Cumhuriyet Gazetesi Muharrirlerinden 24 Haziran [1]340 [24 Haziran 1924] 98 286 287 288 Enver Behnân Bey Babalık Gazetesi Ankara Muhâbiri 28 Haziran [1]340 [28 Haziran 1924] Yeni defter: 256 Mehmed Gâlib Bey Mersin Gazetesi Muharrirlerinden 28 Haziran [1]340 [28 Haziran 1924] Abdullah Mahir Bey Afyonkarahisar’da Haber Gazetesi Sâhib ve Müdürü 28 Haziran [1]340 [28 Haziran 1924] Yeni defter Numara: 92 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 99 289 290 291 Nevzad Gökalp Bey Cumhuriyet Gazetesi Muharrirlerinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Behçet Bey Cumhuriyet Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Yeni defter: 100 Kadri Bey Cumhuriyet Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürlerinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Yeni defter: 236 100 292 293 294 Feyzullah Bey Cumhuriyet Gazetesi Muharrirlerinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Yeni defter: 179 Esad Nedim Bey Cumhuriyet Gazetesi Fotoğraf Muhâbiri 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] İhsan Bey Cumhuriyet Gazetesi Muharrirlerinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 101 295 296 297 Ahmed Celaleddin Bey Cumhuriyet Gazetesi Muharrirlerinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Fahri Bey Cumhuriyet Gazetesi İdare Memur Muavini ve Muharrir 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Tebdîlen: 25 Temmuz [1]926 tarihinde Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi İdare Müdürü olarak tebdîl edilmiştir. İbrahim İhsan Bey Cumhuriyet Gazetesi İdare Memuru ve Muharrir 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] 102 298 299 300 Kemal Râgıb Bey Cumhuriyet Gazetesi Spor Muharriri 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Mehmed Said Bey Cumhuriyet Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Müevvel Numara: 232 Yeni defter: 41 Mehmed İlhâmi Bey Cumhuriyet Gazetesi Muharrirlerinden 2 Temmuz sene [1]340 [2 Temmuz 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 103 301 302 303 Ahmed Osman Bey Şimendüfer Mecmuası Muharrirlerinden ve İdare Memuru 5 Temmuz sene [1]340 [5 Temmuz 1924] Abdülkadir Ziya Bey Demiryolu Mecmuası Müdir-i Mesulü ve Tahrîr Müdürü 5 Temmuz sene [1]340 [5 Temmuz 1924] İsmail Hakkı Bey Demiryolu Mecmuası Muharrirlerinden 5 Temmuz sene [1]340 [5 Temmuz 1924] 104 304 305 306 Ali Rıza Efendi Istıtlâât-ı Bahriye Mecmuası Çanakkale Muhâbiri 5 Temmuz sene [1]340 [5 Temmuz 1924] Bayramzâde Hakkı Bey İzmir Anadolu Ajansı Mümessili 5 Temmuz sene [1]340 [5 Temmuz 1924] Tevfik Celal Bey İzmir Anadolu Ajansı Mümessiliği Tercümanı 5 Temmuz sene [1]340 [5 Temmuz 1924] Yeni defter: 217 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 105 307 308 309 Mehmed Ali Bey Istıtlâât-ı Bahriye Mecmuası Müdür ve Sâhib-i İmtiyâzı 5 Ağustos [1]340 [5 Ağustos 1924] Yeni defter Numara: 77 İstanbul Matbûât Memuru Şemseddin Bey İstanbul Posta ve Sevk Memuru Hayri Bey 106 310 311 312 Şinâsi İlhan Bey Örnek Gazetesi Muharrirlerinden 5 Ağustos [1]340 [5 Ağustos 1924] Muahhar Numara: 453 Fahri Tahsin Bey Mersin Gazetesi Tahrîr Müdürü 5 Ağustos [1]340 [5 Ağustos 1924] Derviş Abdürrahim Bey Paşaili Gazetesi Muharrirlerinden 5 Ağustos [1]340 [5 Ağustos 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 107 313 314 315 Mustafa Said Bey Emel Gazetesi Sermuharriri 5 Ağustos [1]340 [5 Ağustos 1924] Halil Lütfi Bey Vakit Heyet-i Tahrîriyesinden 13 Ağustos [1]340 [13 Ağustos 1924] Haşim Nahid Bey Anadolu Ajansı Paris Muhâbiri 16 Ağustos sene [1]340 [16 Ağustos 1924] 108 316 317 318 Süreyya Bey Merkez Ajans Muhâbiri 16 Ağustos sene [1]340 [16 Ağustos 1924] İptal edilmiştir. Abdi Tevfik Bey Ajans Baş Mütercimi 21 Ağustos sene [1]340 [21 Ağustos 1924] Necmeddin Bey Anadolu Ajansı Mübeyyizi 28 Ağustos [1]340 [28Ağustos 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 109 319 320 321 Hamdi Bey Malatya Gazetesi Seyyâr Muhâbiri 28 Ağustos [1]340 [28Ağustos 1924] Abdullah Şükrü Bey Adana Gençlerbirliği Mecmuası Sâhib ve Müdürü Teceddüd Gazetesi Muharriri 11 Eylül [1]340 [11 Eylül 1924] Kemal Kaya Bey Cumhuriyet Gazetesi’nin Ankara Spor Muhâbiri 14 Eylül [1]340 [14 Eylül 1924] Fi 20 Haziran sene [1]341’de [20 Haziran 1925] nüsha-i sânîye verilmiştir. 110 322 323 324 Yusuf Kenan Bey İkdam Ankara Muhâbiri 4 Teşrîn-i Evvel [1]340 [4 Ekim 1924] İkdam Gazetesi’nin 25 Eylül [1]340 tarihli vesîkası üzerine ita kılınmıştır 4 Teşrîn-i Evvel sene [1]340 [4 Ekim 1924] Fevzi Lütfi Bey Son Telgraf Sâhib ve Muharrirlerinden 8 Teşrîn-i Sânî [1]340 [8 Kasım 1924] Ahmed Can Bey Paşaili Muharrirlerinden 18 Teşrîn-i Sânî [1]340 [18 Kasım 1924] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 111 325 326 327 Fahri Bey Tevhîd-i Efkâr Muharirlerinden 18 Teşrîn-i Sânî [1]340 [18 Kasım 1924] Muahhar Numara: 484 Doktor Sâbit Bey Piyasa Gazetesi Sâhib ve Müdürü 20 Teşrîn-i Sânî [1]340 [20 Kasım 1924] Muharrem Bey Piyasa Gazetesi İstihbârât Müdürü 20 Teşrîn-i Sânî [1]340 [20 Kasım 1924] 112 328 329 330 Ahmed Ekrem Bey Toprak Mecmuası Müdürü 30 Teşrîn-i Sânî [1]340 [30 Kasım 1924] Ahmed Akif Bey Toprak Mecmuası Sâhib-i İmtiyâzı 30 Teşrîn-i Sânî [1]340 [30 Kasım 1924] Mösyö Edward Walker Westminister Gazetesi’nin Türkiye’de Salâhiyetdâr Muhâbiri 17/12/[1]340 [17 Aralık 1924] Muahhar Numara: 426 Müevvel Numara: 64 Alaeddin Bey’in emriyle yedindeki vesîkaya ilsâk edilmiştir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 113 331 332 333 İsmail Hakkı Bey Spor Âlemi Ankara Muhâbiri 24 Kânûn-ı Evvel [1]340 [24 Aralık 1924] Hikmet Şevki Bey Cumhuriyet Gazetesi’nin Adana Muhâbiri 28/12/[1]340 [28 Aralık 1924] Muahhar Numara: 354 Ahmed Hamdi Bey Yeni Çiftçilik Gazetesi Sermuharriri İstanbul 28/12/[1]340 [28 Aralık 1924] 114 334 335 336 Nakiyüddin Bey İstanbul’da Yeni Çifçilik Gazetesi Müdir-i Mesulü 28/12/[1]340 [28 Aralık 1924] Hüseyin Hilmi Bey Sinop Gazetesi Müdürü 28/12/[1]340 [28 Aralık 1924] Refik Nuri Bey Ankara Tanin Muhâbiri 3/1/[1]341 [3 Ocak 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 115 337 338 339 İsmail Hakkı Bey Türkiye İktisad Mecmuası Muharrirlerinden 3/1/[1]341 [3 Ocak 1925] Hüseyin Ferdî Bey İstanbul Piyasa Gazetesi Muharrirlerinden 3/1/[1]341 [3 Ocak 1925] Münîb Hayri Bey Paşaili Gazetesi’nin İstanbul Muhâbiri 3/1/[1]341 [3 Ocak 1925] 116 340 341 342 Vasfi Raşid Bey Paris Ajansı Mümessili 24 Kânûn-ı Sânî [1]341 [24 Ocak 1925] Yahya Sâim Bey Samsun’da Haber Gazetesi Kayseri Muhâbiri 25/1/[1]341 [25 Ocak 1925] Muahhar Numara: 488 Yeni Defter Numara: 152 Edhem Bey İstanbul’da Musavver Haftalık Mecmua Fotoğrafçısı 25/1/[1]340 [25 Ocak 1924] Dâhiliye Vekâleti’nin 2. Şube/2488 numara ve 17 Mart [1]341 tarihli tezkeresi üzerine vesîkası Vatan Gazetesi nâmına tecdîd edilmiştir. 17 Mart [1]341 [17 Mart 1925] Yeni defter: 44 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 117 343 344 345 Ahmed Refik Bey İstanbul’da Piyasa Gazetesi Muharrirlerinden 28/1/[1]341 [28 Ocak 1925] Yedinde mevcûd 21 numaralı gazete vesîkasına nazaran verilmiştir. Ali Rıza Bey Tevhîd-i Efkâr Muharrirlerinden 3 Şubat [1]341 [3 Şubat 1925] Mimar Veliyyüddin Bey İstanbul Piyasa Gazetesi Ankara Muhâbiri 28 Şubat [1]341 [28 Şubat 1925] 118 346 347 348 Hüseyin Kemal Bey Adana’da münteşir Karatepeli Gazetesi tahrir ve ... [devamı fotoğraf altında] 2 Mart [1]341 [2 Mart 1925] Müevvel Numara: 194 Baki Tonguç Karatepeli Sâhib ve Sermuharriri 2 Mart [1]341 [2 Mart 1925] Ekrem Cenânî Bey Halk Dili Gazetesi Müdürü, G. Ayıntap 8 Mart [1]341 [8 Mart 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 119 349 350 351 Fahri Tevfik Bey Moskova Ajansı Mümessili 12 Nisan [1]341 [12 Nisan 1925] Münir İbrahim Bey Paris Ajansı Mümessili 12 Nisan [1]341 [12 Nisan 1925] Ali Vahîd Efendi Köy Hoca[sı] Sâhibi 16 Nisan [1]341 [16 Nisan 1925] Yeni defter: 19 120 352 353 354 Ferid Celal Bey Adana Türk Sözü Gazetesi Sâhib ve Müdürü 21 Nisan [1]341 [21Nisan 1925] Fasîh Bey Mersin’de Türk Sözü Muhâbiri 21 Nisan [1]341 [21 Nisan 1925] Hikmet Şevki Bey Adana’da Türk Sözü Gazetesi Tahrîr Müdürü 21 Nisan [1]341 [21 Nisan 1925] Yeni Defter: 239 Müevvel Numara: 332 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 121 355 356 357 Mehmed Naci Bey Türk Sözü Gazetesi Muharrirlerinden 21 Nisan [1]341 [21 Nisan 1925] Müevvel Numara: 193 Mustafa Uluğ Bey Adana Türk Sözü Muharrir ve İdâre Müdürü 30 Nisan [1]341 [30 Nisan 1925] Edhem Ruhi Bey Amele Sadâsı Gazetesi Müdür ve Muharriri 3 Mayıs sene [1]341 [3 Mayıs 1925] 122 358 359 360 361 Sırrı Bey Cumhuriyet Muharrirlerinden 3 Mayıs [1]341 [3 Mayıs 1925] Muahhar Numara: 536 Ahmed Hilmi Bey Şenyuva Gazetesi Sâhib ve Müdürü Fî 9 Mayıs [1]341 [9 Mayıs 1925] Mehmed Mesih Bey Millî Mecmua Sâhib ve Müdürü Fî 26 Mayıs sene [1]341 [26 Mayıs 1925] Müevvel Numara: 266 Hamdi Emin Bey Türkiye İdman Mecmuası İngiltere Muhâbiri Fî 6 Haziran [1]341 [6 Haziran 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 123 362 363 365 364 Halil Ulvi Bey Samsun’da Haber Gazetesi Muhâbiri Fi 8 Haziran sene [1]341 [8 Haziran 1925] Murad Toğan Bey Afyon Karahisar’da Münteşir Haber Gazetesi Muhâbiri Fî 11 Haziran [1]341 [11 Haziran 1925] Yeni defter Numara: 93 Sıdkı Şükrü Bey Yanık Yurd Gazetesi’nin Paris Muhâbiri Fî 11 Temmuz sene [1]341 [11 Temmuz 1925] Bu vesîka iade edilmedi. Muahhar Numara: 541 Yeni defter Numara: 145 Ziya Matlauddin Bey L’Echo de Turquie Gazetesi’nin Paris Muhâbiri Fî 7 Temmuz [1]341 [7 Temmuz 1925] 124 366 368 367 369 Mösyö Filip Roll Frankfurter Zeitung Gazetesi, La Freiere Europe Presse İstanbul Muhâbiri Fî 11 Temmuz [1]341 [11 Temmuz 1925] İstanbul Ajansı Mümessilliği’nden mu’tâ 27 Haziran 1341 tarihli vesîkası dosyada mahfûzdur. Fî 11 Temmuz [1]341 [11 Temmuz 1925] Süleyman Sırrı Bey Bafra Gazetesi Sâhib-i İmtiyâzı ve Müdir-i Mesulü Fî 16 Temmuz [1]341 [16 Temmuz 1925] Ferid İbrahim Bey Yeni defter: 167 Mustafa Râgıb Bey Bafra Gazetesi Sermuharriri Fî 16 Temmuz sene [1]341 [16 Temmuz 1925] Müevvel Numara: 281 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 125 370 372 371 373 Ali Süreyya Bey İstanbul’da Cumhuriyet; İzmir’de Yenigün Gazetesi Muhâbirlerinden 22 Temmuz sene 1341 [22 Temmuz 1925] Nâil Bey Millî Ticaret Gazetesi Muharrirlerinden 26 Temmuz [1]341 [26 Temmuz 1925] Ertuğrul Mümtaz Bey Millî Ticaret Gazetesi İstanbul Sermuharrir ve Sâhib-i İmtiyâzı 26 Temmuz sene [1]341 [26 Temmuz 1925] Bu vesîka iade edilmemiştir. Yeni defter Numara: 151 Memduh Bey Muharrir Millî Ticaret Gazetesi 26 Temmuz sene 1341 [26 Temmuz 1925] Zâyiinden diğeri verilmiştir. Fî 24 Kânûn-ı Evvel 1341 [24 Aralık 1925] 126 374 375 376 Subhi Bey Millî Ticaret Gazetesi Muharrirlerinden 26 Temmuz 1341 [26 Temmuz 1925] Hikmet Rahmi Bey Millî Ticaret Gazetesi Muharrirlerinden ve Ankara Muhâbiri 27 Temmuz [1]341 [27 Temmuz 1925] Doktor Halim Hüsnü Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi İstanbul Muhâbiri 27 Temmuz sene 1341 [27 Temmuz 1925] Muahhar Numara: 468 Bilâhire Millî İdhalat ve İhracat Gazetesi sâhib ve müdürü olduğu işbu mahalle şerh verildi. Evvelki hüviyet varakası bu sûretle tashîh edilmiştir. 21 Kânûn-ı Evvel [1]341 [21 Aralık 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 127 377 378 379 Vahyî Bey Anadolu Duygusu İzmir Muhâbiri 13 Ağustos sene [1]341 [13 Ağustos 1925] Fehmi Nuri Bey Anadolu Duygusu Edirne Muhâbiri 13 Ağustos sene [1]341 [13 Ağustos 1925] Müevvel Numara: 170 Mehmed Akif Bey Bolu Vilayet Gazetesi Sermuharriri 25 Ağustos sene [1]341 [25 Ağustos 1925] 128 380 381 382 Fevziye Abdürreşid Hanım Âsâr-ı Nisvân Mecmuası Sâhibe-i İmtiyâz ve Müdir-i Mesulü 15 Ağustos sene [1]341 [15 Ağustos 1925] Doktor Fahreddin Kerim Bey Hilâl-i Ahdar Gazetesi Başmuharriri 5 Eylül sene [1]341 [5 Eylül 1925] Yeni defter Numara: 129 Nuri Ziya Bey Anadolu Duygusu Samsun Muhâbiri 20/9/[13]41 [20 Eylül 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 129 383 384 386 385 Refik Atâ Bey Anadolu Duygusu Antalya Muhâbiri 20/9/[13]41 [20 Eylül 1925] Mister Ferguson Reuter Ajansı Türkiye Muhâbiri 27/9/[13]41 [27 Eylül 1925] Mösyö Mozaf Ajans Havas Türkiye Muhâbiri 27/9/[13]41 [27 Eylül 1925] Kanoti Bey Ajans Havas Muhâbir Muavini 27/9/[13]41 [27 Eylül 1925] Yeni defter: 370 130 Mösyö Jan Tizon Tan ve el-Ahram Gazeteleri Türkiye Muhâbiri 8/10/[1]341 [8 Ekim 1925] Mister Kuprik Morning Post, [and] Daily [Advertiser]*, Guardian Türkiye Muhâbiri 8/10/[1]341 [8 Ekim 1925] * Albümde yazı silik olduğu için okunamamıştır. Ancak bu dönemde Morning Post, and Daily Advertiser adında bir gazete yayımlanmıştır. Mister Maxwell Mac Cartney Times İstanbul Muhâbiri 10/10/[13]41 [10 Ekim 1925] 387 388 389 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 131 390 391 392 393 İsmail Cemil Efendi Bafra Gazetesi İstanbul Muhâbiri 10/10/[13]41 [10 Ekim 1925] Emin Refik Bey Haber Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Muharriri 10/10/[13]41 [10 Ekim 1925] Aziz Sâmih Bey Haber Sermuharriri 10/10/[13]41 [10 Ekim 1925] Münir Hamdi Bey Haber Heyet-i Tahririye Müdürü 10/10/[1]341 [10 Ekim 1925] 132 394 396 395 397 Mösyö Heinrich Dolle Wiener Journal ve Tageblatt Muhâbiri 19/10/[13]41 [19 Ekim 1925] M. Cemal Bey Yeni Ses Gazetesi Ankara Fotoğraf Muhâbiri 21/10/[13]41 [21 Ekim 1925] Reşad Nuri Bey L’Echo de Turquie Sâhib ve Sermuharriri 19/10/[13]41 [19 Ekim 1925] Yeni defter: 197 Muzaffer Bey Resimli Adana Gazetesi Sâhib ve Başmuharriri 21/10/[13]41 [21 Ekim 1925] Bilahire başmuharrirlik unvanıyla yeniden hüviyet varakası verilmiştir. 6 Kânûn-ı Evvel sene [1]341 [6 Aralık 1925] Yeni defter numarası: 18 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 133 398 399 401 400 Ali Mün’im Bey Yeni Adana Heyet-i Tahrîriyesinden 21/10/[13]41 [21 Ekim 1925] Mûmâ-ileyh için tahrîr müdüriyeti unvanıyla yeniden bir kıta hüviyet varakası i’tâ kılınmıştır. 16 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene 1926 Mister Beyman Daily Express Muhâbiri 24/10/[13]41 [24 Ekim 1925] Mister Walton Daily Express, Daily Telegraph ve Christian Science Monitor Türkiye Muhâbiri 24/10/[13]41 [24 Ekim 1925] Tebdîlen verilmiştir. 7/1/[1]926 Mösyö Pavel Dapnig Berliner Local-Anzeiger ve Kölnische Zeitung Muhâbiri 24/10/[13]41 [24 Ekim 1925] Yeni defter: 172 134 402 403 405 404 Mösyö Abbliyoti Paris’te Ajans Economic E’finansier Türkiye Muhâbiri 24/10/[13]41 [24 Ekim 1925] Nazif Ali Bey İzmir’de Yanık Yurt Gazetesi’nin Hamburg Muhâbiri 24/11/[13]41 [24 Kasım 1925] Mister Frank America Associated Press Ajansı Türkiye Muhâbiri 26/10/[13]41 [26 Ekim 1925] Muahhar Numara: 518 Mösyö Teodoriks Berliner Tageblatt İstanbul Muhâbiri 25/10/[13]41 [25 Ekim 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 135 406 407 409 408 Mösyö Fransuva Psalty Exchange Telgraf Ajansı Türkiye Muhâbiri 26/10/[13]41 [26 Ekim 1925] Yeni defter Mösyö Jozef Antonyo Aneris Ajans Oriental Türkiye Muhâbiri 26 Ekim [13]41 [26 Ekim 1925] Mösyö Weinberg Illustratione ve The New York Times Fotoğraf Muhâbiri 1/11/[1]341 [1 Kasım 1925] Zâyi etmiştir. Müevvel Numara: 81-1 Yeni defter: 233 Gergerîzâde Mustafa Vasfi Efendi Siverek “İrfan” Gazetesi Muharrirlerinden 28/10/[1]341 [28 Ekim 1925] 136 410 411 412 413 Emin Bey Antalya Gazetesi Sâhibi 1/11/[1]341 [1 Kasım 1925] Yeni defter Numara: 68 Kemal Niyazi Bey Kayseri Gazetesi Ankara Muhâbiri 1/11/[1]341 [1 Kasım 1925] Bekir Sükûtî Bey Trabzon Yeni Yol Gazetesi Sâhib ve Sermuharriri 11/11/[1]341 [11 Kasım 1925] Yeni defter Numara: 57 Mösyö Kertes Aştivan Az Est, Petinapolo, Magyarsag gazeteleri Türkiye Muhâbiri 17/11/[13]41 [17 Kasım 1925] Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 137 414 415 417 416 Mösyö Hans Raye Millî Alman Gazeteleri Grubu Türkiye Muhâbiri 17/11/[1]341 [17 Kasım 1925] Mösyö Damyan Kaltoni [silik] Telgraf Ajansı Türkiye Muhâbiri 17/11/[1]341 [17 Kasım 1925] Nureddin Hâmid Bey İzmit Türkyolu Gazetesi Ankara Muhâbiri 25/11/[1]341 [25 Kasım 1925] Muahhar Numara: 545 Reşid bin İyâz Bey Fransızca Büyükyol Gazetesi Sâhib ve Müdürü 18/11/[1]341 [18 Kasım 1925] L’Echo de Turquie Gazetesi sâhib ve başmuharriri olarak tebdîl edilmiştir. 2/8/[1]926 138 418 420 419 422 421 Doktor Medriczky Andor Macarca Peşti Hirlap Gazetesi Türkiye Muhâbiri 25/11/[1]341 [25 Kasım 1925] Yeni defter: 287 Dimitraki Anastasyadis Elefteros Tipos Gazetesi Türkiye Muhâbiri 13/12/[1]341 [13 Aralık 1925] Fuad Hıfzı Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Almanca Mütercimi 13/12/[1]341 [13 Aralık 1925] Mister Negley Farson Chicago Daily News Gazetesinin Muhâbiri 19/12/[1]341 [19 Aralık 1925] Sıdkı Hâmid Bey Türk Yolu Gazetesi Heyet-i Tahrîriye Müdürü 16/12/[1]341 [16 Aralık 1925] Tebdilen: 11 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 İade etmiştir. Yalnız bir ay için muteberdir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 139 423 425 424 426* [Kayıt yok.] Yalnız bir ay için muteberdir. Şemseddin Tuğrul Bey Yanık Yurd Gazetesinin Ankara Muhâbiri ve İstanbul’da Vakit ve Son Saat Gazeteleri Ankara Muhâbiri Tahir Karauğuz Bey Zonguldak Gazetesi ve Kara Elmas Mecmuası Sâhibi ve Başmuharriri Yeni defter Numara: 102 Edward Walker Chicago Tribune Gazetesi Ankara Muhâbiri 5 Kânûn-ı Sânî [Ocak] 1926 Müevvel Numara: 330 * Bu basın mensubu için, siyah harfle sehven 330 sıra numarası verilmiş; daha sonra 426 ola- rak düzeltilmiştir. Sehven verilen 330 sıra numarası fotoğrafın sağına; (Müevvel Numara: 330) olarak okla işaretlenmiştir. 140 427 428 429 430 Teo Efendi Karagöz, Fransızca P’st ve Vakit Gazeteleri Ressamı 10/1/[1]926* Ekrem Bey (Seyfi Ekrem) Ankara: Millî İthâlât ve İhrâcât Gazetesi Muharriri 11/1/[1]926 Muahhar Numara: 501 Ziya Pertev Bey Ankara: Millî İthâlât ve İhrâcât Gazetesi Tahrîr Müdürü 11/1/[1]926 Fâzıl Bey Ankara: Millî İthâlât ve İhrâcât Gazetesi Heyet-i İstihbâriye Müdürü 11/1/[1]926 Ajansta mütercimdir. * 1 Ocak 1926 tarihinden itibaren ülkemizde Miladi takvim kullanılmaya başlanmıştır. Bu sebeple (427) nolu kayıttan itibaren tarih çevirilerine son verilmiştir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 141 431 432 433 434 Mösyö Andre Aleksandri Andepandans ve Daily News Gazetesi Türkiye Muhâbiri 12/1/[1]926 Yeni defter: 395 Hamdi Nüzhet Bey Yanık Yurd Gazetesi Tahrîr Müdürü 12/1/[1]926 Nuri Sıdkı Bey Yanık Yurd Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 12/1/[1]926 Kemal Talat Bey Yanık Yurd Gazetesi Muharrirlerinden 12/1/[1]926 Yeni defter numarası: 96 142 435 436 437 438 439 Ali Nâsıh Bey Yanık Yurd Gazetesi Bursa Muhâbiri Muahhar Numara: 528 Lütfi Kamuran Bey Türk İli Gazetesi’nin Menemen Muhâbiri 14 Kânûn-ı Sânî sene [Ocak] [1]926 Turgud Bey İzmir’de Türk İli Gazetesi Hâricî Mümessili Fi 16 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]926 Ertuğrul Sadeddin Bey Akşam Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden Fi 18 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]926 Fon Mah [Von Mach] Kölnische Zeitung İstanbul Muhâbiri 24/1/[1]926 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 143 440 442 441 443 Süreyya Bey Zonguldak Gazetesi Yazı İşleri Müdürü 24/1/[1]926 Yeni defter Numara: 103 Ali Akif Bey Türk İli Gazetesi Kütahya Muhâbiri 24/1/[1]926 Misis Rozella Newyork Times Türkiye Muhâbiri 24/1/[1]926 Sami Bey Edirne Postası Ankara Muhâbiri 26/1/[1]926 144 444 445 446 447 448 Hasan Hıfzı Bey Türk İli Gazetesi Burdur ve Havâlîsi Muhâbiri 4/2/[1]926 Mister Tipel Edward Flemenier Gazetesi Türkiye Muhâbiri 6/2/[1]926 Emin Necmeddin Bey Edirne Postası Gazetesi Sâhib ve Sermuharriri 7/2/[1]926 Yeni defter numara: 7 Müevvel Numara: 215 Nihad Bey Edirne Postası Gazetesi Heyet-i Tahrîriyeden 7/2/[1]926 Şükrü Mehmed Bey İzmit’te Haftalık Türk Yolu Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 14/2/[1]926 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 145 449 450 451 452 Hüseyin Behçet Bey İzmit’te Haftalık Türk Yolu Gazetesi Sermuharriri 14/2/[1]926 Hikmet Bey Westminster Gazette ve Chicago Tribune Gazeteleri Muhâbir Muavini 14/2/[1]926 Von Reitigen Wolff Telgraf Ajansı İstanbul Mümessili 15/2/1926 Muhyiddin Osman Millî Ticaret Gazetesi Paris Muhâbiri 20/2/[1]926 146 453 454 456 455 457 Şinâsi İlhan Bey Tekirdağ Gazetesi Ankara Muhâbiri 28/2/[1]926 Ankara Gazetesi muharrirlerinden. Müevvel Numara: 310 Murad Bey Muğla Akyol Muhâbiri 2/3/[1]926 Ferid Sâfi Bey Muğla Akyol Gazetesi Muhâbiri 2/3/[1]926 Kazım Bey Muğla Akyol Gazetesi Muhâbiri 2/3/[1]926 İstefan Papadopulos Elefteron Vima Gazetesi Muhâbiri 2/3/[1]926 Müevvel Numara: 111 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 147 458 459 460 463 461 462* Doktor Wilhelm Feldman Vossische Zeitung Gazetesi Muhâbiri Doktor Wilhelm Feldman Vossische Zeitung Gazetesi Muhâbiri 11 Mart [1]926 Muammer Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Tedkîk Memuru 11 Mart [1]926 16 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Ali Rıza Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Neşriyât Sevk Memuru 19/1/[1]926 Münif Kemal Bey Yeni Ses Gazetesi’nin Anadolu Muhâbir-i Umûmisi 20 Mart [1]926 Şemseddin Bey L’Echo de Turquie Mecmuası İdare Memuru 16/3/[1]926 * 462 numara atlanmış. İade etmiştir. 148 464 465 466 467 468 Hilmi Bey Ayvalık Gazetesi Sâhibi ve Başmuharriri 28/3/[1]926 Yeni defter Numara: 71 İzzet Fettah Bey İstanbul Yeni Ses Gazetesi Ankara Muhâbiri 28/3/[1]926 Nâşid Hakkı Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Tahrîr Heyeti Müdürü 29/3/[1]926 Yeni defter: 45 Müevvel Numara: 251 Seyfeddin Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Tercüme Kalemi Şefi 1 Mart sene [1]926 Muahhar Numara: 473 Doktor Halim Hüsnü Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Muhâbiri 6/4/[1]926 Müevvel Numara: 376 Yeni defter: 156 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 149 469 470 471 472 473 Sadeddin Bey İstanbul’da Yeni Ses Gazetesinin Konya Muhâbiri Fi 19 Nisan [1]926 Hakkı Emin Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden Fi 19 Nisan [1]926 Muhyiddin Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 22/4/[1]926 Muahhar Numara: 508 Mösyö Ederando Matin Gazetesinin Muhâbir-i Mahsusu 25 Nisan sene [1]926 Yeni defter Numara: 60 Seyfeddin Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Tercüme Kalemi Şefi Müevvel Kaydı: 467 150 474 476 477 475 478 Reşad Bey Dertli Gazetesi Müdir-i Mesulü 29/4/[1]926 Zâyi olmuştur. Gazete müdürünün 27/1/[1]928 ve 32 [numaralı] tahrîrâtıyla Muzaffer Bey Türkische Post Gazetesi Müdir-i Mesul ve Muharriri 8/5/[1]926 Müevvel Numara: 187 Yeni defter: 173 Zafer Hasan Bey Bombay “Bombay Chronicle”, Kalküta’da “Müslüman” ve Karaçi’de Müslim Ad Vakit Gazeteleri Muhâbiri 9/5/[1]926 Schmidt Dumont Türkische Post Gazetesi Başmuharriri 8 Mayıs [1]926 Yeni defter: 227 İade etmiştir. Safer Sadık Bey Resimli Adana Mecmuası Tahrîr Heyeti Müdürü 19/5/[1]926 Yeni defter: 134 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 151 479 481 480 482 483 Mustafa Nuri Bey Güzel İnebolu Gazetesi Sâhib [ve Müdir-i Mesulü] Yeni defter numara: 125 Jan Rozgorski Lehistan (Pat) Ajansı’nın Türkiye Mümessili 20 Mayıs sene [1]926 Hayreddin Bey Güzel İnebolu Gazetesi [silik] 27/Mayıs/[1]926 Yeni defter numara: 126 Fahri Kemal Bey Milliyet Gazetesi’nin Ankara Muhâbir-i Mahsûsu Yeni defter: 170 Müevvel Numara: 163, 4 Bahâeddin Bey Yeni Yol Gazetesi Merzifon ve Havalîsi Muhâbiri 6 Haziran [1]926 Yeni defter numara: 14 152 484 485 486 487 488 Fahri Bey Yeni Ses Gazetesi Ankara Muhâbiri 10 Haziran [1]926 Müevvel Numara: 325 Mösyö Mark Rejestrif Merkezi Londra’da Musevî Telgraf Ajansı İstanbul Muhâbiri 27/6/1926 Süreyya Râgıb Bey Edirne Postası Gazetesi Heyet-i Tahrîriyesinden 28/6/[1]926 Aziz Nizam Bey Ajans Economic E’finansiyer’in Muhâbiri 30/6/[1]926 Yahya Saim Bey Samsun Haber Gazete [sinin] Kayseri Muhâbiri ve Kayseri Gazetesi Muharriri 18 Temmuz [1]926 Yeni defter Numara: 152 Müevvel: 341 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 153 489 490 491 492 493 Nihad Şevki Bey Hakimiyet-i Milliye Gazetesi Heyet-i Tahririyesinden 18 Temmuz [1]926 Yeni defter numara: 48 Tevfik Necati Bey Milliyet Gazetesi Ankara Muhâbiri 21 Temmuz [1]926 Yeni defter: 34 Mösyö John Kolits Times Gazetesi Türkiye Muhâbiri 25 Temmuz sene 1926 Yeni defter: 306 Şerafeddin Bey Türkçe Anadolu Gazetesi Paris Muhâbiri 27 Temmuz [1]926 Vehbi Bey [İzmit’te] Türk Yolu Haftalık Gazete Heyet-i Tahrîriyesinden Fî 31 Temmuz sene [1]926 154 494 495 496 497 Holdberk Ajans Tass Muhâbiri, Ankara Muhâbiri 2 Ağustos [1]926 Tevfik Abdurrahman Bey Trakya’da Yeni Işık Gazetesi Başmuharriri 2 Ağustos sene [1]926 Nâmık Bey Cumhuriyet Gazetesi Fotoğraf Muhâbiri 5 Ağustos [1]926 Yeni defter 186 Mustafa Şükrü Bey Lefkoşa’da: “Doğru Yol” Gazetesi Ankara Muhâbiri 5 Ağustos sene [1]926 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 155 500 499 498 501 502 503 Âlî Bey Vakit Gazetesi Seyyâr Fotoğraf Muhâbiri 10 Ağustos [1]926 Yeni defter: 206 Fuad Bey İctihâd Mecmuası Heyet-i Tahririyesinden 14 Ağustos [1]926 Mehmed Recai Bey Bursa: Kardaş Müdir-i Mesulü 14 Ağustos [1]926 Yeni defter Numara: 122 Seyfi Ekrem Bey Bursa Kardaş Heyet-i Tahrîriye Müdürü 14 Ağustos [1]926 Tevf ik Bey İctihâd Mecmuası İdâre Müdürü Ağustos [1926] Suheyb Bey Çorum: Fikret Gazetesi Sâhibi ve Müdir-i Mesulü 15/8/[1]926 Yeni defter (9) numaradadır Zâyi olmuştur. 5 Eylül sene [1]926 Müevvel Numara: 428 Gazeteden alakası kat’ edilmiştir 156 504 505 506 509 508 507 510 Mösyö Jan Jablonovski Lehistan’da münteşir Courrier de Varsovie Gazetesi Muhâbiri 19 Ağustos sene [1]926 Cemil Behçet Bey Türk Yurdu Mecmuası Heyet-i Tahrîriyesinden 24/8/[1]926 Yeni defter Numara: 10 Ali Hâdi Bey Yeni Asır Gazetesi Ankara Muhâbiri 29/8/[1]926 Sajor Pan Hesbit Daily News Gazetesi Muhâbirlerinden Fî 31 Ağustos sene [1]926 Muhyiddin Bey Yeni Ses Gazetesi Muhâbiri 6 Eylül sene [1]926 Müevvel Numara: 471 Âgâh Bey Trabzon’da Devekuşu Ankara Muhâbiri Fî 11 Eylül sene [1]926 Zâyi eylediğini ifade etmiştir. Yeni defter 234 17 Kânûn-ı Evvel [Aralık] sene [1]927 Miss Ring Associated Press Ajansı Türkiye Muhâbiri 12 Eylül sene [1]926 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 157 511 512 513 514 515 516 Burhaneddin Âlî Bey Milliyet Gazetesi Ankara Muhâbiri 23 Eylül sene [1]926 Mösyö Paul de Lalande Dernier Nouvel de Strasbourg Gazetesi Türkiye Muhâbiri 25 Eylül sene [1]926 Mösyö Mark Nikolayevski Tass Ajans İstanbul Mümessili 25 Eylül sene [1]926 Hasan Hikmet Bey Türk Yolu Gazetesi Anadolu Seyyâr Muhâbiri 25 Eylül sene [1]926 Abdullah Kerim Bey Yeşil Yurd Gazetesi Sâhib ve Muharriri 30 Eylül sene [1]926 Yeni defter: 319 Talat Tuğrul Bey Edirne Postası Gazetesi Tahrîr Heyeti Müdürü 12 Teşrîn-i Evvel [Ekim] [1]926 Yeni defter Numara: 73 158 [517] 518 519 520 521 522 523 Mösyö Von Humayer Almanya’da Karviç Zeitung Gazetesi İstanbul Muhâbiri 13/Teşrîn-i Evvel [Ekim] [1]926 Yeni defter: 8 Mister Frank America United Press of American Ajansı İstanbul Muhâbiri [1]3 Teşrîn-i Evvel [Ekim] sene [1]926 Yeni defter 8, Müevvel Numara: 405 Rüşdü Bey Echo de Turqiue Gazetesi Muhâbiri Tanzim edilmeyecektir. Mehmed Rifat Bey Haftalık Mecmua Tahrîr Müdürü Fî 28 Teşrîn-i Evvel [Ekim] sene [1]926 Müevvel Numara: 186 Gâlib Bey Berliner Tageblatt Gazetesi Ankara Muhâbiri 31 Teşrîn-i Evvel [Ekim] sene [1]926 İbrahim Rasim Bey Balıkesir Türk Dili Gazetesi Muhâbiri 1 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Yeni defter: 161 Hikmet Bey İzmir Ticaret Gazetesi Muhâbiri 4 Teşrin-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Tanzim edilmeyecektir. Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 159 524 525 526 527 528 529 Doktor Vittel Almanya’da Berliner Tageblatt Gazetesi İstanbul Muhâbiri 14 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Esad Adil Bey Balıkesir’de Türk Dili Gazetesi Muharrirlerinden 15 Teşrîn-i Sânî [Kasım] [1]926 Madam Andre Viyolist Petit Parisien Gazetesi Türkiye Muhâbiri 21 Teşrin-i Sânî [Kasım] [1]926 Âsaf Bey Bursa Yeşil Yurd Gazetesi Müdir-i Mesulü 21 Teşrin-i Sânî [Kasım] [1]926 Ali Nâsıh Bey Bursa Yeşil Yurd Gazetesi Başmuharriri 21 Teşrin-i Sânî [Kasım] 1926 Müevvel Numara: 435 Yeni defter: 268 Mösyö Valeri Havas Ajansı Türkiye Muhâbiri 17 Teşrin-i Sânî [Kasım] 1926 160 530 531 532 534 535 536 533 Hidâyet Bey Zonguldak Gazetesi Zağferanbolu [Safranbolu] Muhâbiri 21 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Nidâ Cemil Bey Yeni Ses Gazetesi Ankara Muhâbiri 23 Teşrîn-i Sânî [Kasım] [1]926 Süreyya Ziya Bey Hâkimiyet-i Milliye Gazetesi Muharrirlerinden 25 Teşrîn-i Sânî [Kasım] [1]926 Yeni defter Numara: 49 Necati Bey Muğla’da münteşir Akyol Gazetesi Sâhib-i İmtiyâz ve Başmuharriri 29 Teşrîn-i Sânî [Kasım] sene [1]926 Demir Şevki Bey İzmir Yeni Asır Gazetesi Söke Muhâbiri 1 Kânûn-ı Evvel [Aralık] sene [1]926 Sırrı Bey Milliyet Gazetesi Ankara Muhâbiri 9 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 Yeni defter Numara: 50 Müevvel Numara: 358 Mehmed Arif Bey Anadolu Gazetesi Kemalpaşa Muhâbiri 2 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 161 537 538 539 540 541 542 Vasfi Samim Bey Kocaeli Türk Yolu Gazetesi İstanbul ve Anadolu Muhâbiri 11 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 Münir Hayri Bey Ankara Türk Hava Mecmuası Müdürü 19 Kânûn-ı Evvel [Aralık] [1]926 Yeni defter: 279 Atıf Dündar Bey Bolu Dertli Gazetesi Seyyar Muhâbiri 11 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Zâyi olmuştur. Gazete müdüriyetinin Fî 27/1/1928 ve 32 [numaralı] tahrîrâtıyla Bahri Bey Matbûât Müdiriyet-i Umûmiyesi Tedkîk Memuru 15 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Yeni defter numara: 13 Doktor Sıdkı Şükrü Bey Ankara Gazetesi İzmir Muhâbiri 17 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Yeni defter numara: 145 Müevvel Kaydı: 365 Doktor Mösyö Maks Fischer Deutsche Allgemeine Zeitung, Ticaret ve Sanayi Gazeteleri Türkiye Muhâbiri 18 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 162 543 544 545 546 547 548 Hayri Bey Ankara Gazetesi Ankara Muhâbiri 23 Kânûn-ı Sânî [Ocak] sene [1]927 Said Bey Ankara Gazetesi Ayaş Muhâbiri 24 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Nureddin Hâmid Bey Ankara Gazetesi Ankara Muhâbiri 26 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Müevvel Numara: 417 İsmail Hakkı Bey İzmir Yeni Asır ve Le Levant Gazeteleri Sâhibi ve Muharriri 30 Kânûn-ı Sânî [Ocak] [1]927 Yeni defter: 135 Sabri Bey Ankara Gazetesi Almanya Muhâbiri 1 Şubat [1]927 Kasım Tevfik Bey Kocaeli Türk Yolu Gazetesi Muharrirlerinden 1 Şubat [1]927 Yeni defter: 214 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 163 549 Hikmet Bey Amasya’da Emel Gazetesi Seyyar Muhâbiri 9 Şubat [1]927 164 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 164 163 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 162 161 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 160 159 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 158 157 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 156 155 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 154 153 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 152 151 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 150 149 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 148 147 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 146 145 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 144 143 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 142 141 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 140 139 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 138 137 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 136 135 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 134 133 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 132 131 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 130 129 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 128 127 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 126 125 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 124 123 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 122 121 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 120 119 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 118 117 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 116 115 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 114 113 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 112 111 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 110 109 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 108 107 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 106 105 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 104 103 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 102 101 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 100 99 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 98 97 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 96 95 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 94 93 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 92 91 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 90 89 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 88 87 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 86 85 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 84 83 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 82 81 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 80 79 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 78 77 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 76 75 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 74 73 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 72 71 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 70 69 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 68 67 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 66 65 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 64 63 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 62 61 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 60 59 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 58 57 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 56 55 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 54 53 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 52 51 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 50 49 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 48 47 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 46 45 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 44 43 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 42 41 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 40 39 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 38 37 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 36 35 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 34 33 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 32 31 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 30 29 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 28 27 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 26 25 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 24 23 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 22 21 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 20 19 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 18 17 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 16 15 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 14 13 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 12 11 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 10 9 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 8 7 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 6 5 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 4 3 Matbûât ve İstihbârât Müdiriyet-i Umûmiyesi Künye Albümü (1924-1927) 2 1 (Tıpkıbasım)