P R E V EZ E DENİZ ZAFERİ BARBAROS HAYREDDİN PAŞA ANISINA A kdeniz ve çevresinde yaşanan tarihsel güç mücadelesinin günümüze yansımalarının hepimiz farkındayız. Bununla birlikte Türkler olarak denizlerde köklü bir geçmişe sahibiz. Anadolu’yu yurt edindikten hemen sonra deniz hakimiyetinin önemini fark etmiş ve bunun için donanma kurma çalışmalarına Ö N S Ö Z P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 4 başlamışız. Henüz 1082’de Sultan Süleyman Şah’ın İstanbul’u alma hazırlığı içerisinde bir donanma kurmaya başlaması bu açıdan dikkate değerdir. Bununla birlikte Fatih Sultan Mehmed’in 1455 yılında Kasımpaşa’da İstanbul Tersanesi’ni (Tersane-i Amire) kurması ve bu tersanenin dünyanın en büyük tersanelerinden birisi olarak yabancı ülkelerin hayranlığını kazanmış olması da gerçekten 5 gurur vericidir. Medeniyetimiz, Turgut Reis, Kaptan-ı Derya Barbaros (Hızır) Hayreddin Paşa, Kılıç Ali Paşa gibi pek çok büyük denizciyi bünyesinden çıkarmış, bu büyük komutanlar sadece bu coğrafyaya değil, tüm dünyaya başarılarıyla nam salmışlardır. Yıldırım Bayezid, Fatih Sultan Mehmed, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde ecdadın kurduğu Tersane-i Ö N S Ö Z P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 6 Amire ve diğer tersanelerle, Osmanlı sadece kendi ana karasında değil, Karadeniz ve Akdeniz’in tamamında, Atlas Okyanusu, Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu gibi bölgelerde de etkinlik göstermiştir. İşte Türkiye Cumhuriyeti, ecdattan kalan bu değerli mirası, tecrübeyi ve birikimi yaşatarak kendine güvenen, gücünün farkında ve tarihini doğru kavrayan bir geleceğe taşıyor. 7 Ö N S Ö Z Bu eser özellikle gençlerimizin zihninde ve yüreğinde mutlaka bir tohum olacaktır. Kazandığı zaferler ile Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’de büyük bir üstünlük kurmasını sağlayan ve ölümünden asırlar sonra bile tarihin en büyük denizcilerinden birisi olarak anılan Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa’nın bir deniz dehası olarak elde ettiği galibiyetlerin ve tarihin akışını değiştiren Preveze P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 8 Deniz Zaferi’nin yer aldığı bu kronolojik kaynağın, gücünü tarihinden alan geleceğimize yön veren bir kaynak olmasını temenni ediyorum. Bu vesileyle Türk denizcileri tarafından yüzyıllardır sürdürülen bir geleneği yüz yıllık bir aradan sonra tekrar başlattığımızı da hatırlatmak istiyorum. Osmanlı donanmasının sefere çıkmadan önce büyük Türk denizcisi Kaptan-ı Derya Barbaros 9 Ö N S Ö Z Hayreddin Paşa’nın büyük usta Mimar Sinan tarafından yapılan türbesini çimavira selamlama geleneği, Mavi Vatan-2019 Tatbikatının ardından donanmamız tarafından ecdadımıza ve eserlerine saygımızın bir nişanesi olarak tekrar hayata geçirildi. Selam olsun şanlı tarihimize, selam olsun şanlı ecdadımıza. R E C E P TAYYİP ERD O ĞAN T ÜR K İ Y E CUM H UR İ Y E T İ CUM H UR BAŞK A N I T Ü R K D E N İ Z H A K İ M İ Y E T İ K R O N O L O J İ S İ 1 0 7 6 - 1 5 4 6 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 12 Türk denizciliği Dünya denizcilik tarihinde, Turgut Reis, Kaptan-ı Derya Barbaros (Hızır) Hayreddin Paşa, Kılıç Ali Paşa gibi pek çok büyük denizcileri, deniz K R O N O L O J İ 13 savaşlarındaki stratejileri, dünya denizcilik tarihine damgasını vuran haritalarıyla Ali Macar Reis ve Piri Reis gibi birbirinden değerli isimleri ile önemli bir yere sahiptir. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 14 −1076 Anadolu Selçuklu Devletinin kurucusu olan Süleyman Şah, 1076’da Anadolu’ya gelip İznik’i payitaht yaptı. türkler anadolu'ya yerleştikten kisa bir süre sonra deniz hakimiyeti için donanma kurma çalişmalarina başladi. −1081 24 Oğuz boyundan bir tanesi olan Çavuldurlardan olan Çaka Bey, 1081yılında 50 parçadan oluşan Türk donanması ile Ege’ye yelken açtı. Urla, Çeşme ve Foça’yı aldı. K R O N O L O J İ 15 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 16 −1082 1082’de Sultan ünvanını alan Süleyman Şah, İstanbul’u almaya hazırlık yapmak üzere bir donanma kurmaya başladı. −1088 Süleyman Şah’ın 1086’daki vefatından iki yıl sonra Bizans donanması Gemlik’te kurulmuş tezgahları ve mevcut gemileri yaktı. K R O N O L O J İ 17 Bizans, geleneksel dış politika tarzı olarak düşmanlarını birbirlerine karşı kırdırmak için Peçeneklere karşı Kumanları, Çaka Bey'e karşı da Süleyman Şah'ın oğlu 1. Kılıçaslan’ı tahrik etmeye başladı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 18 K R O N O L O J İ 19 −1095 Çaka Bey komutasındaki ilk Türk Donanması 19 Mayıs 1090 tarihinde Karaburun ile Sakız Adası arasında kalan Koyun Adaları civarında Bizans Donanması ile karşılaştı. Tarihte “Koyun Adaları Muharebesi” olarak geçen bu ilk deniz savaşında Bizans Donanması ağır kayıplarla geri çekilmek zorunda kaldı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 20 −1214 Sultan-ül berri vel-bahr İzzeddin Keykâvus Sinop Kalesi’ni ve ertesi yıl Antalya’yı aldı. −1230 Cengizlilerin istilâsına uğrayan Harzem Türklerinden batıya göç eden Horzum ve Teke aşiretleri Selçuklulara sığınarak Antalya civarına yerleşti. K R O N O L O J İ 21 Mısır Sultanı Halil zamanında Akkâ, Sur, Sayda, Beyru ve bütün Suriye sahilinden Haçlılar kovuldu. Sen Jan Şövalyeleri de Kıbrıs’a sığındı. Selçuklular Menteşe, Antalya, Alâiye ve İçel’e tâyin ettikleri “emîr-ül sevâhil” beylerinin idaresinde deniz harekâtı için bölgeyi üs haline getirdi. Bu beyler gelecekte Rodos şövalyeleri ile harp edecekti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 22 −1280 1280’de harekete geçen uç beyleri 1300'de sahillere ulaştı. Osman Gazi, Marmara ve Ege Denizi'ne çıktı. Menteşe Beyleri ise Menderes havzası ile sahillerinden sonra 1300’de Rodos’u da alarak Rumlarla savaşmaya başladı. K R O N O L O J İ 23 −1280 Gazi Çelebi, Sinop’ta hükümdar oldu. Bir donanma meydana getirdi. Sinop’u muhasara etmeye gelen Rum donanmasının gemilerini deniz altından delip batırarak içindekileri esir etti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 24 −1308 Osman Gazi’nin kumandanı Emir Ali Bey, 1308’de Kalolimni adasını aldı. −1309 Suriye’den kovulunca Kıbrıs’a gelmiş bulunan Sen Jan şövalyeleri Papa’nın isteği üzerine Rodos’u Türklerden geri aldılar. K R O N O L O J İ 25 Bu şövalyeler 1309’dan sonra “Rodos Şövalyeleri” diye anılmış ve Rodos’un 1522’de geri alınmasına kadar bölgede kalarak Müslümanlar zarar vermişlerdir. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 26 −1310 Ayaslog’a hücum eden Rodos Şövalyeleri püskürtüldü. Aynı yıl Ayaslog Valisi Osman Bey filosu ile Rodos’u muhasara etti. Zapt etmek üzere iken İtalyanlar Rodoslulara yardıma geldi. −1311 Sarı Saltuk Türklerinden Ece Halil Bey Gelibolu’yu zapt etti. Halil Bey 1314’te Rum, Sırp ve Cenevizliler tarafından baskın ile şehid edildi. K R O N O L O J İ 27 −1312 23 gemilik Türk filosu Rodos Şövalyelerinin baskınına uğradı. −1318 Türk filosu Rodos’a hücum etti, fakat bir süre sonra geri çekildi. Sinop’ta hüküm süren Gazi Çelebi, Rumların elinde bulunan Trabzon’a girdi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 28 −1326 Osmanlı Devleti'nde, Osman Gazi 1326 yılında vefat edince Orhan Gazi başa geçti. Aynı yıl Aydınoğlu Osman Bey de vefat etti. Henüz 18 yaşında olan Umur Bey, İzmir Beyi seçildi ve donanmanın idaresini eline aldı. K R O N O L O J İ 29 −1328 Umur Bey iki sene muhasara ettikten sonra aşağı İzmir’i 1328’de aldı. −1332 Umur Bey 35 gemisi ile Saruhan ve Aydın beylikleri filolarının da katıldığı bir sefere çıktı. Gelibolu’ya asker döküldü. Üç gün süren savaşın ardından Bizans ordusu iç kaleye kıstırıldı. Türkler Ege Denizi’nde iyiden iyiye gücünü hissettirmeye başladı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 30 −1333 Umur Bey, civar beyliklerden gelen filolar ve kendisine katılan korsan teknelerinden kurulu 250 gemilik bir donanma ile Teselya seferine çıktı. Skiros Adası alındı. Çeşitli kollara ayrılan filo Termopil’e asker çıkardı. Madeniç Kalesi’ni ve Eğriboz Adası’nı vergiye bağladı. Pek çok ganimet alındı. K R O N O L O J İ 31 −1334 Aydın hükümdarı Mehmed Bey 1334’de vefat edince kardeşleri ve oğulları toplanarak aralarından Umur Bey’i hükümdar seçti. −1336 Bizans İmparotoru, Midilli ve Foça’yı ellerinde tutan Cenevizlilere karşı Saruhanlılardan, sonra da Umur Bey’den yardım istedi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 32 −1338 1338’e gelindiğinde Umur Bey 350 tekne ile Adalar Denizi’ne hâkim oldu. −1339 Atina ve Tep havalisi, Nakşa, Andirana, Sifnoz, Serifoz, Paros adalarına seferler düzenlendi. K R O N O L O J İ 33 −1340 Osmanlılar, Karesi Beyliği'ni ve Katalanların elindeki Biga’yı da alarak Lapseki’ye kadar ilerledi. Usta Karasi denizcileri Osmanlıların hizmetine girdi. −1343 Papa’nın teşviki ile Türk deniz kuvvetine karşı bir Haçlı donanması hazırlandı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 34 −1344 Haçlı donanması büyük bir kuvvetle gelerek Türk donanmasını yakıp İzmir’e hücum etti. Aşağı İzmir'i, Liman Kalesi'ni alıp tüm masum halkı katlettiler. Umur Bey karadan savaşa devam edip Haçlıların kumandan ve ileri gelenlerini kılıçtan geçirip yeni bir filo kurdu. K R O N O L O J İ 35 −1348 İzmir Kalesi’ni büyük bir hücumla almak için yeni bir taarruz hazırlayan Umur Bey, harp sahasında kale mazgallarına bakmak için miğferini kaldırdığı sırada ok ile başından vurularak şehit edildi. Umur Bey’in vefatı üzerine Aydınoğulları, denizdeki kuvvetlerini tamamen kaybettiği gibi Haçlılarla mütareke akdine de mecbur kaldı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 36 −1364 1364 yılında, 60 bin kişilik Haçlı ordusunun 4 bin kişilik Osmanlı ordusu karşısında yenilgiye uğradığı Sırp Sındığı Zaferi, Osmanlı'nın haçlı ordusuna karşı elde ettiği ilk zafer oldu. K R O N O L O J İ 37 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 38 K R O N O L O J İ 39 Yarabbi, bilirim ki İslam ehline lütufların çoktur, bu lütuflarını bu savaşta da göster. Din yolunda şehit olunacaksa beni et de ahirette mutlu bir yere ulaşayım. S U LTA N I . M U R A D ’ I N KO S OVA D UA S I P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 40 −1389 1389’da Kosova Zaferi’nde Birinci Sultan Murad’ın şehâdeti ile Yıldırım Beyazid başa geçti. Beyazid’in emri ile Sarıca Bey, 1390 yılında Gelibolu deniz üssünü kurdu. Saruhan, Aydın ve Menteşe beyliklerinin alınması üzerine deniz kuvvetleri birleştirildi. 60 gemilik bir donanma Adalar Denizi’ne açıldı. K R O N O L O J İ 41 −1393 Anadolu Hisarı’nın inşası ile Boğaz’ın kontrol altına alınması hedeflendi. Sinop ve Samsun’un Osmanlılara katılması ile Osmanlı denizlerde güç kazanmaya devam etti. −1393 Türk gemileri Adriyatik Denizi'ne girdi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 42 −1396 Niğbolu Zaferi ile Rumeli tamamen Osmanlı'nın hakimiyetine geçti. −1410 Edirne’yi Süleyman Çelebi’den alan Musa Çelebi, İstanbul’u muhasara etti. Fakat Sarıca Paşa’nın hafif donanması Bizans donanmasına yenilince, geri çekilmek zorunda kaldı. K R O N O L O J İ 43 Gelibolu Deniz Üssü'nün 1401 yılında tamamlanması ile birlikte “Kaptan-ı Derya/ Kaptan Paşa” terimi de Osmanlı Deniz Kuvvetleri'nde yerini almıştır. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 44 −1416 Sarıca Paşa’nın 42 gemilik filosu Nakşe ve Eğriboz civarında birkaç düşman gemisini zapt etti. Venedik gemileri ile yapılan savaş kaybedildi. Türk gemilerinde henüz top yoktu. Düşman top ateşi ile galip geliyordu. K R O N O L O J İ 45 −1427 Türk denizcileri Malta’yı istila etti. Maltalılar ve İspanyolların 1432’de Cerbe’ye yaptıkları mukabil hücum püskürtüldü. −1430 İkinci Murad Anadolu’yu düzene koyup Rumeli’ye geçti. Selanik Kalesi’ni aldı. Sarıca Paşa oğlu Hamza Bey de 40 gemi ile muhasaraya katıldı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 46 −1444 Bulgaristan’ın Varna şehri yakınında Kral I. Ulászló komutasındaki Haçlı ordusu ile II. Murat önderliğindeki Osmanlı ordusu arasında yapılan Varna Savaşını Osmanlı ordusu kazanmıştır. K R O N O L O J İ 47 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 48 −1448 İkinci Kosova Zaferi kazanıldı. −1451 Sultan İkinci Murad vefat edince tahta 21 yaşında İstanbul’u fethederek çağ açıp çağ kapatan Osmanlı ve dünya tarihine damga vuran Fatih Sultan Mehmed Han geçti. K R O N O L O J İ 49 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 50 −1453 Tarihin dönüm noktalarından biri olan İstanbul’un Fethi sırasında üçü Ceneviz, biri Bizans olmak üzere dört gemi Baltaoğlu Süleyman Bey’in yönetimindeki Osmanlı gemilerini geçerek Bizans’a silah ve erzak götürdü. Bunun üzerine Fatih Sultan Mehmed hiddetlendi ve Baltaoğlu Süleyman Bey’i azlederek yerine Çalıbeyoğlu Hamza Bey'i kaptan-ı derya olarak atadı. K R O N O L O J İ 51 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 52 Bir gece Dolmabahçe’den Kasımpaşa’ya indirilen 70 gemi İstanbul'u abluka altına aldı. Dünya tarihinde çağ kapatıp çağ açan İstanbul’un fethi 29 Mayıs 1453’te tamamlandı. K R O N O L O J İ 53 −1455 Fatih Sultan Mehmed 1455 yılında Kasımpaşa’da İstanbul Tersanesi (Tersane-i Amire)’ni kurmuş ve bu tersane dünyanın en büyük tersanelerinden birisi olarak tüm yabancı ülkelerin hayranlığını kazanmıştır. −1459 Fatih Sultan Mehmed Mora'ya sefer düzenledi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 54 −1460 Amasra, Sinop ve Trabzon alındı. −1462 Midilli, Bozcaada, Limni alındı. Sakız vergiye bağlandı. Çanakkale ağzındaki adalar, Sarıca Paşa oğlu Hamza Bey idaresine verildi. K R O N O L O J İ 55 −1463 1463 yılından 1479 yılına kadar 16 sene devam edecek olan Venedik Harbi başladı. −1465 Eflâk ve Boğdan seferinde donanma denizden nakliyat yaptı. 85 kadırgalı bir Venedik donanması Çanakkale ağzında bazı adaları aldı ve kıyıları tahrip etti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 56 −1469 Fatih 1469’da karadan, Mahmud Paşa kumandasındaki 100 kadırga ve 200 nakliye gemisinden kurulu donanmayı denizden, Venediklilerin üssü olan Eğriboz’a gönderdi ve kale alındı. Venedik donanması bozguna uğradı. −1472 104 gemilik Venedik donanması Antalya’ya ardından da İzmir’e saldırdı. K R O N O L O J İ 57 −1475 Gedik Ahmed Paşa kumandasındaki 300 gemilik donanma Kırım’a gönderildi. Cenevizlilerden Kefe, Menkup, Azak Kaleleri alındı. Kırım ele geçirildi, Han tâyin olundu. Balıkova’da tersane kuruldu. −1477 Hadım Süleyman Paşa, Lepanto’yu (İnebahtı) muhasara etti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 58 −1479 Çaresiz kalan Venedik, harp tazminatı vererek sulh istedi. −1488 Venedikliler Osmanlı- Mısır harbinden istifade ederek Kıbrıs’ı işgal etti. −1495 Kemal Reis Osmanlı hizmetine girdi. Üç kadırga ile Tunus’a giderek Becaye’de İspanyollara hücum ederek yedi büyük gemilerini aldı. K R O N O L O J İ 59 −1498 Venediklilere karşı açılan seferler 1502’ye kadar sürdü. −1499 Küçük Davut Paşa kumandasında, Burak ve Kemal reislerin de bulunduğu 300 gemilik Osmanlı donanması Mora’ya geldi. Bu durum karşısında Papa, İspanya ve Rodoslular Venedik’e yardıma geldi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 60 Lepanto (İnebahtı) kalesi karadan kuşatılmıştı. Deniz yolunu kapayan Haçlı donanması ile yapılan ikinci savaşta Burak Reis kendi gemisine saldıran dört düşman gemisinin ikisini batırdı, diğer ikisini de kendi gemisi ile beraber ateşe verdi. Üçüncü çatışmada ise düşman yarılarak İnebahtı önüne gelindi. Kale teslim oldu. K R O N O L O J İ 61 −1500 Ordu ve donanma Mora’nın güneyindeki Modon’u muhasara etti. Venedik donanması dağıtıldı. Beş gemi ile 600 mürettebat esir alındı. Kale zapt edildi. Koron ve Navarin de alındı. Kemal Reis 30 gemi ile kaldı, donanma İstanbul’a döndü. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 62 −1501 22 gemilik Venedik-Fransa donanması Midilli’yi muhasara etti. Hersekoğlu Ahmed Paşa donanma ile yetişip düşmanı mağlûp etti. −1502 Venedik sulh istemeye mecbur kaldı. Draç limanı ve Ayamavra Adası Osmanlılarda kaldı. K R O N O L O J İ 63 −1510 Oruç Reis Teke havalisine hükmeden Şehzade Korkut’un izni ve yardımı ile denizlere açıldı. −1512 Oruç ve Hızır Reis Tunus Beyi’ne müracaat ederek Halk-ul Vâd kalesine üslenip denizlere indi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 64 K R O N O L O J İ 65 −1513 Piri Reis ünlü Dünya haritasını çizdi ve Yavuz Sultan Selim'e sundu. Piri Reis, Kitab-ı Bahriye adı ile bilinen “Bahriye” eserinde o zamanlar Ege ve Akdeniz kıyılarında bulunan şehir ve ülkeleri tarif ederek, resim ve haritalarını yapmış; aynı zamanda denizcilik ve gemicilik için de önemli bilgiler vermiştir. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 66 −1516 Cezayirlilerin daveti üzerine Oruç Reis Cezayir’e giderek bölgeyi İspanyollardan aldı. Aynı yıl Mısır seferi ve Mercidâbık zaferi gerçekleşti. Bu seferde donanma Cafer Bey kumandasında İskenderun'a gelmişti. Yolda Cezayir’den gelen Kurtoğlu Muslihiddin Reis de donanmaya katılmıştı. K R O N O L O J İ 67 Ordu ilerledikçe donanma da Suriye limanlarını alarak ordunun ihtiyaçlarını ikmal ediyordu. Sina Çölü'nün geçilmesinde orduya yardım etti. 300 gemi İskenderiye’ye gelince şehir ve Mısır gemileri teslim oldu. Cafer Bey hafif filo ile Nil yoluyla Kahire’ye ilerledi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 68 −1517 22 Ocak 1517 yılında Osmanlı Devleti ile Memluk Sultanlığı arasında geçen “Ridaniye Savaşı” sonunda Osmanlılar Mısır’a hakim oldu ve hilafet Osmanlılara geçti. yavuz sultan selim osmanli devleti'nin ilk halifesi oldu. K R O N O L O J İ 69 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 70 K R O N O L O J İ 71 −1525 Piri Reis'in Dünya Denizcilik Tarihi’ne bir hediyesi olan 1521 ve 1525 yıllarında iki kez yayınladığı ünlü, “Bahriye” (Kitab-ı Bahriye) adlı emsalsiz çalışmada, Ege ve Akdeniz her açıdan incelenmektedir. pîrî reis'in kitab-i bahriye'sinin 1629 tarihli nüshasinda bulunan istanbul haritasi P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 72 Sultan I. Selim’in ölümünden sonra Kanuni Sultan Süleyman da Osmanlı Donanması'nın gelişimine büyük önem vermiş, Türk Denizciliğine altın çağını yaşatmıştır. K R O N O L O J İ 73 16 ve 17. yüzyıllarda Barbaros Hayreddin Paşa, Oruç ve İlyas Reis, Selman Reis, Murat Reis, Seydi Ali Reis gibi bir çok ünlü Türk Denizcisi Akdeniz’de mutlak bir hakimiyet kurmuştur. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 74 B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 1 4 7 8 - 1 5 4 6 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 76 Deniz ufkunda bu top sesleri nerden geliyor? Barbaros, belki donanmayla seferden geliyor! Adalar’dan mı? Tunus’tan mı, Cezayir’den mi? Hür ufuklarda donanmış iki yüz pare gemi Yeni doğmuş aya baktıkları yerden geliyor; O mübarek gemiler hangi seferden geliyor?” YA H YA K E M A L B E YAT L I B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 77 Büyük Osmanlı Türk Denizcisi, Kaptan-ı Derya Hızır Hayreddin Paşa Midilli’de doğdu. Babası Vardar Yenicesi’nden Midilli’nin fethi üzerine kale muhafızı olarak Midilli’ye giden Yakup Ağa’dır. İshak Midilli'de çalışıyor, Oruç ve Hızır kardeşler deniz ticareti yapıyorlardı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 78 B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 79 İlyas’ı yanına alarak Şam Trablusu’na giden Oruç Reis’in gemisi Rodos şövalyeleri tarafından saldırıya uğradı, İlyas öldürüldü ve Oruç Reis Rodos zindanlarında esir edildi. Hızır Reis fidye vererek Oruç Reis’i kurtarmak istedi fakat muvaffak olamadı. Daha sonra Oruç Reis kurtulmayı başardı. Yaşadığı bu olaylar sonrasında Oruç Reis ticareti bırakarak savaşçı olmaya karar verdi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 80 Üç kardeş denizci Batılılar için Korsan, Türkler için Deniz Akıncıları oldular. Batılılar Oruç Reis’e kızıl sakalından dolayı “barba rossa” (kızıl sakal) diyorlardı. Bu lakap daha sonra Hızır Reis’e miras kaldı. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 81 Geleceğin Barbaros Hayreddin Paşa’sı Hızır Reis, bir müddet daha ticaretle ilgilendi ardından ağabeyi Oruç Reis’in yanına gitti. Oruç, Hızır ve İshak Reisler Rodos Şövalyeleri’nin gemilerine intikam akınları düzenledi. Tunus Sultanı ile anlaşarak ondan gemi, liman ve güç desteği aldılar. Kardeşler, İslam hukukuna göre ganimetlerin 5/1'ini Tunus Sultanı'na verdiler. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 82 Ceneviz, Venedik, Fransız ve İspanyollara karşı kazandıkları zaferler ile Oruç ve Hızır Reis'in hem kuvvetleri hem de şöhretleri arttı. Bazı Arap kabile ve şehir ileri gelenleri onları zalim Arap beylerine, İspanyol ve Cenevizli müstevlilere karşı kendilerine yardım etmeleri için davet ediyorlardı. Bu davetler Hızır ve Oruç Reis’in Kuzey Afrika’da bir devlet kurmalarıyla neticelendi. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 83 Barbaros Hayreddin Paşa Pietro della Vecchia, 1603-1678 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 84 Hayreddin Paşa 1518’de Yavuz Sultan Selim’e bir elçi göndererek zapt edilen toprakların Osmanlı eyaleti olarak kabulünü arz etti. Padişah Hayreddin Paşa’ya 'Beylerbeyi' payesi ve Anadolu’dan asker toplama izni verdi. 85 B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 1519’da Cezayir’de Osmanlı adına para bastırıldı ve hutbe okundu. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 86 “Deniz üstünde yürürüz! Düşmanı arar buluruz! Öcümüz komaz alırız Bize Hayreddînli derler!..” B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 87 Hayreddin Paşa’nın Osmanlı devletinin bir parçası olması düşmanları telaşlandırdı. Tunus ve Tlemsen beyleri birleşerek Cezayir’e yürüdüler ve Türkler aleyhine halkı ayaklandırmaya çalıştılar fakat başarılı olamadılar. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 88 Hayreddin Paşa kendine bağlı reisleriyle Cezayir’den çekilerek Cicel’e geçti ve 1520’den sonraki yıllarda bütün Hristiyan dünyasını şaşırtan fevkalade zaferler kazandı. Akdeniz’deki bütün Türk ve diğer müslüman denizciler onun emrine girmek için Cicel’e koştular. Kısa sürede 40 gemilik bir donanma kurdu. Bütün meşhur denizciler Barbaros’un emri altında bir araya geldi. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 89 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 90 Hayreddin Paşa ileri gelen Cezayirlilerin de desteği ile bölgeye girdi. Vaktiyle kendisini arkadan vurmaya çalışan İbni Kadı öldürüldü, Tlemsel hakimi Abdullah vergiye bağlandı ve Cezayir, halkının da desteği ile geri alındı. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 91 İspanyolların ele geçirdiği ve Pazar günleri sevap kazanmak için Müslümanları topa tutan ve Cezayir’i haraca bağlayan Penan'a teslim olması için çağrı yaptı. İspanyolların teslim olmayı reddetmeleri üzerine kale lağımla havaya uçurulup zaptedildi -1525. Hayrettin Paşa kaleyi yıktırdı ve kalan taşlar ile adayı sahilden ayıran yeri doldurtarak gemiler için bir liman yaptırdı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 92 İslam alemini sevince gark eden bu zaferler, Hristiyanları matemlere boğuyordu. Almanya, İtalya, Hollanda ve İspanya tahtlarına sahip olan İmparator Beşinci Karl (Şarklen) bir meclis topladı. Bu meclis İspanyol ve Fransız filolarının Andrea Doria kaptanlığında birleştirilmesi ve Hayrettin Paşa'nın üzerine gidilmesi kararı çıktı. Ancak Andrea Doria Hayrettin Paşa’nın karşısına çıkamadı. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 93 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 94 Hayrettin Paşa zulme uğrayan Endülüs Müslümanlarına yardıma giderek 70 bin Müslümanı Afrika’ya getirerek kurtardı. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 95 1533’te Hayreddin Paşa Kanuni Sultan Süleyman tarafından bir hatt-ı hümayun ile İstanbul’a çağrıldı. Hayrettin Paşa, yerine Hasan Ağa’yı bırakarak yanına meşhur on dokuz reisini alarak mükemmel bir donanma ile yola çıktı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 96 Kanuni’nin karşısına gelen Hayreddin Paşa, getirdiği onca hediyenin üzerine Cezayir’in tapusunu koydu ve şöyle söyledi: “Bir Hayrettin kulun geldi, sen ol şah-ı Süleyman’e; sana layık nemiz vardır, kabul eyle fakirane.” B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 97 Merasimle Cezayir Beylerbeyi payesi ile Kapudan-ı Deryalığa nasb olundu. O kış İstanbul tersanelerinde 61 pare gemi inşa ettirdi. Kanuni Sultan Süleyman Hızır Reis’e dinin hayırlısı anlamına gelen Hayreddin ismini verdi. Hayreddin Paşa 1534 yılında 80 parçalık donanma ile Akdeniz’e açıldı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 98 Yıldırım Bayezid, Fatih Sultan Mehmed, Yavuz Sultan Selim, Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde Osmanlıların kurduğu Tersane-i Amire ve diğer tersanelerle, Osmanlı sadece kendi ana karasında değil, Karadeniz ve Akdeniz’in tamamında, Atlas Okyanusu, Kızıldeniz, Basra Körfezi ve Hint Okyanusu gibi bölgelerde de etkinlik gösterdi. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 99 Santa Luka, Sidraro, Fondi ve İsperlonga şehir ve kalelerini zapt etti. Haçlılar üzerinde yeterince korku uyandırdıktan sonra Tunus’a döndü. 1534’te Tunus’u alması Avrupa’da büyük yankı buldu. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 100 1535 yılında Papalık, İspanya, Napoli, Ceneviz, Malta ve Portekiz kuvvetlerinden meydana gelen 300 gemi ve 24 bin kişilik Haçlı donanması ile Tunus’a saldırdı. İçerideki 4000 Hristiyan esirin de şehir içinde karışıklık çıkarmaları ile Tunus’a giren haçlılar şehri günlerce yağmaladılar, tecavüz ettiler ve halkı katlettiler. Bu olanları duyan Hayreddin Paşa Cezayir’e gelir gelmez 35 B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 101 gemilik bir donanma ile denize açılarak İspanya kıyılarına baskınlar düzenledi. Minorka adasının Mahon limanını, Mayorka adasının Palma kalesini yaktı. Yolda Tunuslu esirleri Avrupa’ya kaçıran gemileri durdurarak Müslümanları kurtardı. Hayreddin Paşa'nın bu karşılığı Tunus yağmasını zafer olarak kiliselerde ayinler ile kutlayan Avrupa’da tedirginlik yarattı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 102 1536’da Kanuni tarafından Hayreddin Paşa’ya Fransızlara denizden yardım etmesi vazifesi verildi. Osmanlı donanması Otranto yakınlarında karaya çıkartma yaparak Kastro Kalesi’ni zapt etti ancak Fransız kuvvetleri görülmediğinden geri dönüldü. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 103 Barbaros Hayreddin Paşa deniz muharebelerinde stratejik bir dehaydı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 104 28 Eylül 1538’de Preveze Zaferi Osmanlı donanmasının aynı kara ordusu gibi dünyanın en büyük gücü olduğunu; karada olduğu kadar denizde de geçilmez olduğunu tüm dünyaya gösterdi. Preveze Zaferi, bütün Osmanlı’da “Cihad-ı Ekber” sayılarak şenlikler ile kutlandı. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 105 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 106 Türk ve Barbaros düşmanı olarak bilinen amiral Jurien de la Graviere, iftira ve haçlı bağnazlığıyla dolu olan “Doria ve Barbaros” adlı kitabında tüm düşmanlığına rağmen Preveze Zaferi ile ilgili bir itirafta bulunmuştur. “Gözlerini göğe kaldırıp, kızıl sakalları arasında kimsenin bilemeyeceği bazı sözler mırıldandıktan sonra Hayreddin sonunda tevekkül etmişti. Kaptan Paşa’nın dindarlığı cesaretine eşitti. Hayreddin asla bir savaşa oruç tutmadan ve namaz kılmadan girmemiştir. İki uzun şerit flamalara yazılmış Kuran’dan ayetler amiral gemisinin iki yanına asılmıştı ve muhteşem olan da rüzgarın aniden durmasıydı. Allah’ın ve Peygamber’in istediği buydu herhalde!” A M I R A L J U R I E N D E L A G R AV I E R E D O R I A V E B A R B A R O S B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 107 Barbaros Hayreddin Paşa’nın Preveze Zaferi düşmanları tarafından da takdir edildi. V. Karl, onu bütün Kuzey Afrika’nın hükümdarı olarak tanıyacağını bildirerek Hayrettin Paşa’yı Osmanlı’dan ayrılmaya davet etti. Hayrettin Paşa bunu kabul etmedi. osmanli preveze deniz zaferi ile akdeniz'de egemenliğini ilan etti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 108 1539 da Kataro ağzındaki Nova Kalesi Hasan ve Turgut Reisler tarafından zapt edilince Venedik, saldırıları bırakarak sulh istedi. Böylece Akdeniz’deki Osmanlı hakimiyeti tamamlanmış oldu. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 109 V. Karl, 400 gemi ve 30 bin askerle, mahiyetinde Andrea Doria ve Meksika’yı istila eden Fermando Cortez ile Cezayir’e hücum etti −1541. İspanya, Almanya, ve Malta şövalyelerinin en meşhurlarının da katıldığı bu büyük Haçlı donanması, Hayreddin Paşa’nın yerine bıraktığı Hasan Ağa tarafından bozguna uğratıldı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 110 Barbaros Hayreddin Paşa’nın idaresindeki Türk donanması 1543 yılında Fransızlar ile müşterek hareket etme emri aldı. Tam bir keşmekeş içinde bulunan barut fıçısından daha çok şarap fıçısına sahip olan Fransız donanmasından pek istifade edemeden Nice zapt edilse de geri çekilmek zorunda kalındı. Bu sefer sırasında Barbaros, Cenova’da esir bulunan Turgut Reis’i kurtardı. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 111 1544 de Hayreddin Paşa donanması ile İspanya ve İtalya topraklarına hücum ederek Beşinci Karl’ı Fransa Kralı Fransua ile sulhe mecbur ettikten sonra İstanbul’a döndü. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 112 Kendi kabiliyeti ile Kaptan-ı Derya ve ülkeler fatihi olarak anılan Deniz reisi Hayreddin Paşa 1546’da vefat etti. B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 113 Mimar Sinan tarafından Beşiktaş’ta yapılan türbeye defnedildi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 114 M E Ş H U R D E N İ Z C İ L E R İ M İ Z 1 0 7 1 - 1 7 9 0 B A R B A R O S H A Y R E D D İ N P A Ş A 115 • Çaka Bey • Umur Bey • Karamürsel Bey • Kemal Reis 1440-1511 • Burak Reis ?-1499 • Piri Reis ? – 1565 • Oruç Reis 1474 - 1518 • Barbaros Hayreddin Paşa 1478-1546 • Turgut Reis 1485- 1565 • Seydi Ali Reis 1498 – 1562 • Piyale Paşa ?-1578 • Murat Reis • Kılıç Ali Paşa 1500-1587 • Salih Reis • Ali Macar Reis • Mezamorta Hüseyin Paşa • Cezayirli Gazi Hasan Paşa 1715 -1790 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 116 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 2 8 E Y L Ü L 1 5 3 8 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 118 16. asrın başında Akdeniz’de batıda İspanyol İmparatorluğu, doğuda Osmanlı İmparatorluğu olmak üzere iki büyük güç vardı. V. Karl (Şarklen) elektör devletlerin seçimiyle 1519 yılında Kutsal Roma Germen İmparatoru seçildi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 119 V. Karl (Şarklen) ve Fransua arasında güç mücadelesi devam ediyordu. Fransa’nın denizlerdeki varlığı yeni yeni başlamıştı. Andrea Doria yüksek bir ödeme karşılığında V. Karl’a sadakatini sundu. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 120 Ardından Fransızlar Hayreddin Paşa’ya generallik teklifinde bulundular ama Hayreddin Paşa kabul etmedi. Haçlıların amacı Akdeniz’de büyük bir galibiyet elde edip Afrika'nın kuzeyi, Anadolu ve İstanbul’u ele geçirmekti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 121 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 122 Osmanlı’nın imparatorluk koltuğunda Kanuni Sultan Süleyman bulunuyordu. 1534’de padişahın talimatıyla Osmanlı Donanması Hayreddin Paşa’ya emanet edildi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 123 Osmanlı’nın Akdeniz’in batısına ilerlemesini önlemek için Haçlılar Rodos’ta yenilen şövalyeleri Malta’ya yerleştirdi. Karada da Safeviler ile anlaşarak Osmanlı’nın gücünün bir kısmının bu bölgeye harcanmasını hedefledi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 124 Osmanlı donanması Barbaros Hayreddin Paşa ile denizlerde gücüne güç katmaya devam ediyordu. Bunu bir tehdit olarak gören Papa III. Paulus, Barbaros Hayreddin Paşa'yı durdurmak için Kutsal İttifak adını verdiği bir Haçlı donanması oluşturmak için çalışmalara başladı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 125 Haçlı orduşu şu unsurlardan oluşuyordu: - Venedik Cumhuriyeti - İspanyol İmparatorluğu - Papalık Devleti - Ceneviz Cumhuriyeti - Hospitalier Şövalyeleri - Malta Şövalyeleri P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 126 Papa III. Paulus ilk olarak Şarklen ile Kral Fransua’yı uzlaştırdı. Venedikliler de bu ittifaka dahil oldular. Sonrasında başına Ceneviz Dükası Andrea Doria’nın getirildiği 600 gemilik yeni bir haçlı donanması kuruldu. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 127 Avrupa’nın her yerinden gelen 60 bin’e yakın asker toplandı. Venedik, İspanyol İmparatorluğu, Papalık, Cenevizliler ve Malta Şövalyeleri’nden oluşan haçlı ordusu Korfu Adası’nda toplanmaya başladı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 128 Haçlı Donanması Osmanlı Donanması'ndan gemi bakımından beş kat, top sayısı bakımından sekiz kat, asker sayısı olarak altı kat fazlaydı. Haçlı Ordusu 608 gemi – 2,500 Top – 60,000 asker Osmanlı Ordusu 122 gemi – 366 Top – 12,000 asker P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 129 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 130 Hayrettin Paşa'nın komutanlarının bazılarının görüşü haçlılar gidene kadar Arda körfezinden çıkılmaması yönündeydi. Aradaki güç dengesizliği sebebiyle nasıl hareket edilmesi gerektiği konusunda farklı görüşler ortaya çıktı. Barbaros’un topladığı savaş meclisinde donanmanın Narda körfezinde kalması tavsiye edildi. Sinan Reis ve taraftarları, karaya P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 131 asker çıkartılarak müttefik donanmasının karşısındaki kıyılara yerleştirilmesini, böylece Preveze Kalesi’nin korunmasını tavsiye ediyordu. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 132 RÜ YA Hayrettin Paşa dua ederek Rabbi’nden bir işaret diledi. Sabah namazı vaktinde arzu ettiği rüya kendisine gösterildi. Rüyasında Akdeniz’de küçük balıklar içerisinde iki büyük balık gördü. Ardından beyaz bir ata binen şahıs hızla yanına dört nala gelip içinde küçük balıkların sarılı olduğu bir örtü verdi. İçinde de bir deri parçası vardı. Deri parçasını açtığından P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 133 Saff süresi 13. ayet-i kerimesi yazılı olduğunu gördü: ‘Allah katından bir yardım ve yakın bir zafer vardır. İnananlara müjde ver’. Rüyası beklediği işaretti.. Hayreddin paşa Padişah’a vermesi için gösterilen balıkları Boğdan Zaferi’ne, deride yazılı ayeti ise düşmana mansur ve muzaffer olacağına işaret olarak yorumlayarak düşmana hücum etmeye karar verdi. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 134 Ertesi gün Hayrettin Paşa donanmasını tek sıra halinde körfezden çıkararak Preveze’ye hücum etmeye giden Haçlı donanmasının karşısında hilal biçiminde bir harp düzeni aldı. Barbaros Hayrettin Paşa bu büyük deniz gücüne 122 gemi ile 24 Eylül 1538’de Preveze önlerinde karşı çıktı. 122 geminin 20 tanesi arka safta ihtiyat kuvveti olarak Turgut P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 135 Reis’in emrinde bulunuyordu. Ön safta merkezde Hayrettin Paşa vardı. Sağ ve sol kanatlarda ise Salih Paşa ve Seydi Ali Reis vardı. Düşman gemisi ise önde kalyonlar, ikinci hatta kadırgalar ve üçüncü hatta diğer gemiler olmak üzere yatay saf tutmuştu. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 136 Savaşın başlangıcında rüzgarı arkadan alan ilk saftaki 150 kadar kalyonun durdurulması imkansız görünüyordu. Yüzen kaleler misali Türk donanmasının üzerine gelen haçlı ordusu gemileri düşman hattında sevince neden olmuştu. Rüzgar Osmanlı Donanması'nın aleyhineydi ve rüzgara güvenen Andrea Doria büyük bir coşkuyla galibiyet kazanacağından emin şekilde hucüma başladı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 137 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 138 Rivayete göre Hayreddin Paşa tüm askerlerine iki ayeti kağıtlara yazıp sağ ve sol taraftan denize atmalarını söyledi. “Eğer O (Allah) dilerse rüzgarı durdurur. Onlar da (denizin) üstünde kalakalır” Şura 33 “Ey iman edenler! Allah’ın size olan nimetini hatırlayın. Hani (düşman) ordular üzerinize gelmişti de biz onların üzerine bir rüzgâr ve göremediğiniz ordular göndermiştik. Allah, yaptıklarınızı hakkıyla görmektedir” Ahzap 9 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 139 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 140 Rüzgar bir anda durdu. Sadece yelkenle hareket eden düşman kalyonları da aniden hareketsiz kaldı. Kalyonlardan ateş başladı. Kalyon toplarının kısa menzili dışında kürekleriyle ve süratle kayan Türk kadırgaları uzun menzilli toplarıyla bu iri gemileri delik deşik ettiler. Arka saftaki düşman kadırgaları Andrea Doria kumandasında ileri çıksalar P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 141 da dayanamayıp kalyonların gerisine çekildiler. Haçlıların Türk donanmasını çevirme taktikleri Hayrettin Paşa’nın gayet seri ve yerinde yaptığı manevralar sebebiyle işe yaramadı. İlk saftaki kalyonlara kafi derecede hasar veren Osmanlı kadırgaları Hayrettin Paşa’nın emri ile hücuma geçerek saffı yardılar. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 142 Hızlı manevra kabiliyeti olan Osmanlı Kadırgaları hızla kalyonların arasından geçerek Haçlı Kadırgalarını vurmaya başladılar. Turgut Reis’in de katıldığı Türk çevirmesinden sonra yandan ateş açılınca her tarafı barut dumanı kapladı. Üç taraftan gelen top atışlarıyla neye uğradığına şaşıran Haçlı P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 143 gemilerinin bazıları birbirlerine çarptı, harp nizamları bozuldu. Çıkan ters fırtınayı fırsat bilen Haçlı gemileri fenerlerini söndürerek geri çekildi. Savaşın kaybedildiğini anlayan Andrea Doria gece karanlığından faydalanarak harp sahasını terk etti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 144 Haçlı ordusuna ait 128 gemi batırıldı, 29 gemi de Osmanlı denizcileri tarafından ele geçirildi. Osmanlı donanması dünya tarihinin gördüğü en büyük donanmayı Akdeniz’de perişan etmişti. Bu zafer Osmanlı donamasının aynı kara ordusu gibi dünyanın en büyük deniz gücü olduğunu, karada olduğu kadar denizdeki geçilmeziliğini tüm P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 145 dünyaya göstermişti. Osmanlı ordusu batıda Haçlıları doğuda Safevileri yenerek büyük bir güç kazanmıştı. Preveze Deniz Zaferi, bütün Osmanlı’da “Cihad-ı Ekber” sayılarak şenlikler ile kutlandı. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 146 S O N U Ç Preveze Deniz Zaferi, Osmanlı İmparatorluğu'nun en büyük deniz zaferlerinden biri olmuştu. Bu deniz muharebesi sonucunda Akdeniz'de Osmanlı Donanması'na karşı koyabilecek bir donanma olmadığı ispatlandı. Osmanlı Akdeniz’in mutlak olarak P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 147 tek egemen gücü olmuştu. Osmanlı’dan habersiz Akdeniz’de bir sal bile gezemez hale geldi. Osmanlı'nın Akdeniz hakimiyeti 17. yy'ın ortalarına kadar devam etti. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 148 P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 149 B A R B A R O S H AY R E D D İ N PA Ş A S A N C A Ğ I Sancağının en üstünde î5ðMðòRïò*Çðd =Aîîè ìVðdîì`òîîèðt]KÇîs=ìd òBî bLU «Nasrun min Allahi ve fethun garib, ve beşşiril mu'minin ya Muhammed.» “Allah’tan bir yardım ve yakın bir fetih vardır. (Ya Muhammed) Mü’minlere müjde ver” Saff Suresi 13. ayet-i kerimesi yazmaktadır. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 150 Ortasında bulunan kılıç Zülfikar’dır. Zülfikar, Hz. Muhammed’in damadı Hz. Ali’nin ucu çatal şeklindeki meşhur kılıcının adıdır. Sancağın dört köşesinde, 4 Büyük halifenin; Hz. Ebubekir, Hz. Osman, Hz. Ömer ve Hz. Ali’nin mübarek isimleri bulunmaktadır. P R E V E Z E D E N İ Z Z A F E R İ 151 Zülfikar’ın yanındaki “beyaz el” ise “Pençe-i Âl-i Aba”yı yani Hz Muhammed, kızı Hz. Fatıma R.A., damadı Hz. Ali R.A. ile torunları Hz. Hasan R.A. ve Hz. Hüseyin R.A. olmak üzere 5 kişiyi temsil eder. Sancaktaki Hz. Süleyman’ın mührü ise geçmişte müslümanlar tarafından yaygın olarak kullanılan ve Mühr-ü Süleyman'dır. P R E V EZ E DENİZ ZAFERİ BARBAROS HAYREDDİN PAŞA ANISINA